V SA/Wa 1910/17
WyrokWSA w Warszawie2018-05-08
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Marek Krawczak, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykorzystanie środków publicznych na dofinansowanie projektu, który nie został zrealizowany zgodnie z założeniami i nie osiągnął zakładanych wskaźników, stanowi podstawę do żądania zwrotu tych środków wraz z odsetkami?Ratio decidendi
Wykorzystanie środków publicznych na realizację projektu, który nie został w pełni zrealizowany zgodnie z założeniami i nie osiągnął zakładanych wskaźników produktu i rezultatu, stanowi podstawę do żądania zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Brak realizacji projektu w zakładanym zakresie, uniemożliwiający jego wykorzystanie przez użytkowników zgodnie z przeznaczeniem, skutkuje uznaniem wydatków za nieuzasadnione i koniecznością ich zwrotu do budżetu Unii Europejskiej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rozwoju i Finansów utrzymującej w mocy decyzję PARP o zwrocie dofinansowania w kwocie 283.624,39 zł wraz z odsetkami. Beneficjent (P. sp. z o.o.) otrzymał dofinansowanie na wdrożenie e-usługi w postaci portalu muzycznego. Kontrole wykazały, że portal nie funkcjonował prawidłowo, nie posiadał wielu zakładanych funkcjonalności, a wskaźniki produktu i rezultatu nie zostały osiągnięte. Beneficjent argumentował, że problemy wynikały z awarii serwerowni i wad oprogramowania, jednak organy uznały te tłumaczenia za nieprzekonujące, wskazując na niedbałość i niezrealizowanie projektu w pełnym zakresie. Sąd oddalił skargę beneficjenta.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia ... sierpnia 2017 r. nr ... w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Przedmiotem skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. ("Skarżąca", "Strona", "Beneficjent") jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] zobowiązującą Skarżącą do zwrotu dofinansowania w kwocie 283.624,39 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak od zaległości podatkowych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Przedmiotem zawartej w dniu 4 grudnia 2013 r. umowy o dofinansowanie było udzielenie Beneficjentowi przez Instytucję Wdrażającą (PARP) dofinansowania ze środków publicznych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na realizację projektu pn.: "[...]". Umowa ta została następnie zmieniona aneksem z dnia 17 kwietnia 2015 r.
Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie w ramach projektu miała zostać wdrożona e-usługa w postaci serwisu umożliwiającego utworzenie profilu przez wykonawców muzyki, którzy będą mogli udostępnić przez system swoje utwory innym użytkownikom. Serwis zakładał możliwość udostępniania utworów muzycznych w formacie mp3 bezpośrednio przez wykonawców. E-usługa miała być skierowana do odbiorców zainteresowanych muzyką, pragnących wypowiedzieć się na temat ulubionych utworów muzycznych oraz wydarzeń muzycznych, aie również dla wykonawców muzyki, dla których serwis miał się stać narzędziem autopromocji. Beneficjent definiując cel projektu wskazał, że dodatkowo w ramach e-usługi zaplanowano część społecznościową portalu, która będzie umożliwiała komentarze pod profilem wykonawcy, newsy z możliwością subskrypcji, polecenie przez siebie wykonawców nawzajem z możliwością subskrypcji. Poza tym Beneficjent, analizując potrzeby rynku, uwzględnił także część redakcyjną e-usługi, która umożliwi dostęp do recenzji najnowszych albumów wg recenzentów serwisu, spis wydarzeń muzycznych (koncerty, festiwale etc.), relacje z w/w wydarzeń.
Zgodnie z pkt 20 wniosku o dofinansowanie "tabelaryczne zestawienie danych, (tabela skwantyfikowane wskaźniki realizacji celów projektu)" Strona określiła do realizacji następujące wskaźniki realizacji celów projektu:
produktu: 1) Liczba nowych e-usług: szt. 1; 2) Parametr – responsywny szablon: szt. 1; 3) Parametr – automatyzacja procesu pobierania plików: szt. 1; 4) Parametr – narzędzie autopromocji: szt. 1; 4) Parametr – dostępność e-usługi dla osób w wieku 14-17 lat: szt. 1; 5) Parametr – płatność przez Premium SMS: szt. 1; 6) Parametr – udział wykonawców muzyki w zyskach serwisu: szt. 1; 7) Parametr – zaawansowany system poleceń: szt. 1;
rezultatu: 1) Liczba świadczonych e-usług: szt. 1; 2) Liczba utworzonych, stale obsadzanych miejsc pracy: szt. 1; 3) Liczba krajowych użytkowników korzystających z płatnych opcji e-usługi: os. 4.000; 4) Liczba zagranicznych użytkowników korzystających z płatnych opcji e-usługi: os. 2.400.
Wobec powyższych założeń projektu Beneficjent otrzymał dofinansowanie na podstawie złożonych wniosków o płatność zgodnie z Harmonogramem płatności dla umowy o dofinansowanie.
W dniu 10 marca 2016 r. na podstawie § 7 ust. 15 umowy o dofinansowanie, PARP przekazała projekt Beneficjenta do oceny przez eksperta zewnętrznego z dziedziny informatyki celem przeprowadzenia jego weryfikacji pod względem zgodności wdrożonych funkcjonalności.
Ekspert zewnętrzny mgr inż. M. K. stwierdził że portal [...] nie funkcjonuje prawidłowo i powołał się na następujące naruszenia w zakresie funkcjonalności strony internetowej stworzonej w wyniku realizacji projektu:
brak regulaminu i warunków korzystania z serwisu, formularza kontaktowego oraz loga informującego, że projekt został zrealizowany przy wsparciu funduszy europejskich,
forum nie działa,
przeglądarka w systemie odnosi się wyłącznie do najnowszych płyt, niedziałająca lista wyborów gatunków muzycznych, uboga oferta portalu mająca wyłącznie 8 płyt,
brak wymienionych we wniosku o dofinansowanie (pkt. 15 c) 2 form płatności (przekierowanie do strony głównej),
brak wyszczególnionych we wniosku o dofinansowanie (pkt, 15 b) kroków w schemacie działania e-usługi,
brak możliwości edycji profilu, usługi dodawania zespołów oraz nowych płyt.
Odnosząc się do powyższych wyników Strona oświadczyła, iż ze względu na zawieszanie się usług serwera, w szczególności bazy danych zaszła konieczność wyłączenia "co niektórych funkcjonalności i ograniczenia oferty do czasu poprawienia aplikacji pod względem wydajnościowym". Beneficjent oświadczył, iż ze względu na wynikłe i nieprzewidziane wady, które pojawiły się podczas testów, wszystkie elementy systemu zostały poprawione, do dnia 12 kwietnia 2016 r. planowane jest przywrócenie całości funkcji systemu strony internetowej.
W związku z powyższym pismem Beneficjenta, PARP zleciła kolejne weryfikacje e-usługi poprzez sprawdzenie funkcjonowania portalu przez eksperta zewnętrznego. W wydanej opinii ekspert stwierdził, iż: "Beneficjent zupełnie nie radzi sobie z utrzymaniem portalu. Wyłączenie portalu w okresie trwałości projektu jest podstawą do wypowiedzenia umowy (...). Kontrola została przeprowadzona w okresie trwałości, a więc portal według umowy powinien być sprawny. Dodatkowo odrzucam wytłumaczenia Beneficjenta, że większość błędów związanych była ze źle działającą bazą My SQL - na podstawie przeprowadzonej kontroli stwierdzam, że błędy spowodowane były niedbałym wykonaniem i niedochowaniem należytej staranności przy realizacji oraz testowaniu portalu." Z akt sprawy wynika, że weryfikacja portalu przez eksperta: w dniach 15, 16, 25 kwietnia 2016 r. (zrzuty z ekranu) nie była możliwa, ponieważ portal był stale niedostępny dla użytkowników mimo widniejącej informacji na stronie o możliwym wznowieniu działania portalu.
Na podstawie powyższych ustaleń, PARP pismem z dnia 29 kwietnia 2016 r. poinformowała Beneficjenta o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie z dnia 4 grudnia 2013 r ze skutkiem natychmiastowym na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1870) – dalej jako u.f.p. oraz wezwała do zwrotu środków dofinansowania.
W odpowiedzi Beneficjent wyjaśnił przyczyny awarii i powołał się na nieprawidłowości o znamionach siły wyższej (awaria serwerowni).
W związku z powyższym ekspert ponownie dokonał weryfikacji e-usługi poprzez portal [...] Odniósł się do kwestii technicznych ujętych w odwołaniu Beneficjenta oraz podtrzymał wszystkie wcześniejsze ustalenia, wskazując, że w dniu wykonywania weryfikacji, portal nie działał, a wyświetlana była wyłącznie biała strona bez żadnego komunikatu. Ekspert wskazał, iż potwierdza wcześniejsze uchybienia stwierdzone w ramach kontroli z marca 2016 r. Potwierdził też, że wykryte uchybienia nie były spowodowane awarią techniczną, a były wynikiem braku realizacji projektu w pełnym zakresie wskazanym we wniosku o dofinansowanie oraz błędnym działaniem części funkcjonalności serwisu.
Pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. Beneficjent poinformował, iż wskutek usterki aktualizacji oprogramowania serwera usługa mogła być niedostępna przez znaczną część okresu pomiędzy 5 czerwca 2016 r., a dniem nadania niniejszego pisma oraz ostateczne ponowne uruchomienie serwisu odbędzie się najpóźniej w dniu 13 czerwca 2016 r. do południa. W wyniku ponownej weryfikacji portalu przez pracownika PARP w dniach 13, 15, 16 i 17 czerwca 2016 r. stwierdzono, że e-usługa nadal była niedostępna.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 207 ust. 8 pkt. 1 u.f.p., pismem z dnia 30 czerwca 2016 r, PARP wezwała Beneficjenta do zwrotu całej kwoty wypłaconego w ramach projektu dofinansowania, tj. 283.624,39 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W związku z brakiem zwrotu środków w terminie określonym w wezwaniu, pismem z dnia 17 sierpnia 2016 r., PARP zawiadomiła Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawi zwrotu dofinansowania
W odpowiedzi na powyższe powiadomienie Strona wniosła m.in. o przeprowadzenie dowodu w postaci zeznań świadka M. T. (główny programista w firmie Beneficjenta, specjalista ds. realizacji projektu) oraz eksperta PARP mgr. inż. M. K. - na okoliczność określenia prawidłowości i metodologii sporządzenia opinii kontrolnej, a także dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
PARP postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r, postanowiła dopuścić dowód w postaci zeznań świadka M. T. oraz eksperta PARP mgr. inż. M. K. Odmówiła natomiast przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz przeprowadzenia rozprawy.
Strona oraz świadek M. T. nie stawili się na wyznaczoną godzinę przesłuchania w siedzibie PARP, mimo wielokrotnych prób kontaktu telefonicznego pracownika PARP z Beneficjentem. Jednocześnie Strona ani świadek M. T., nie powiadomili o swojej nieobecności na przesłuchaniu. Przesłuchany ekspert zewnętrzny potwierdził swoje wcześniejsze stanowisko, iż portal nie został wykonany zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie oraz, że nie wszystkie funkcjonalności zostały wdrożone.
Następnie pismem z dnia 26 stycznia 2017 r. PARP zawiadomiła Beneficjenta, w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz złożenia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień w siedzibie organu. Strona skorzystała z tego uprawnienia w dniu 20 lutego 2017 r. sporządzając fotokopie akt sprawy.
W piśmie z dnia 1 lutego 2017 r. Strona zwróciła się o ponowne przesłuchanie ww. świadków wskazując, że nie mogła uczestniczyć w przesłuchaniu 25 stycznia 2017 r. z powodu okoliczności przez nią niezawinionych. PARP nie przychyliła się do wniosku Strony uznając, że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i potwierdza brak realizacji celu projektu przez Beneficjenta.
Następnie, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 9 i ust 11 u.f.p., PARP wydała decyzję z dnia [...] marca 2017 r. zobowiązującą Stronę do zwrotu dofinansowania w kwocie 283.624,39 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Po rozpoznaniu odwołania Strony Minister Rozwoju i Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści organ II instancji – powołując się na zapisy umowy o dofinansowanie – stwierdził, że Beneficjent nie zrealizował projektu, na który otrzymał dofinansowanie, nie osiągnął jego celu, a zatem środki przeznaczone na jego realizację zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych, na podstawie sporządzonych negatywnych ocen z weryfikacji funkcjonowania e-usługi, która miała być świadczona przez Beneficjenta, e-usługa nie działała prawidłowo i nie była realizowana zgodnie z umową o dofinansowanie, a wskazane we wniosku o dofinansowanie wskaźniki produktu i rezultatu nie zostały osiągnięte w pełnym zakresie.
Minister podkreślił, że dofinansowanie na realizację projektu, w ramach działania 8.1 POIG miało w głównej mierze na celu stymulowanie rozwoju rynku w dziedzinie gospodarki elektronicznej. W tym przypadku, zasadniczą kwestią było zrealizowanie projektu w okresie uzgodnionym w postanowieniach umowy o dofinansowanie oraz utrzymanie efektów projektu w okresie trwałości. Strona nie wywiązała się z zawartych w umowie postanowień. Projekt, który zakładał we wniosku o dofinansowanie wdrożenie portalu muzycznego z integracją modułu zakupu płyt z płatnością kartami kredytowymi oraz integracji modułu zakupu płyt z płatnością PayPal w e-usłudze, nie został zrealizowany. E-usługa nie działała w sposób prawidłowy, zarejestrowano brak wielu funkcjonalności, co skutkowało ostatecznie tym, że portal nie działał i nie był dostępny dla użytkowników. Tym samym projekt Beneficjenta nie przyczynił się do realizacji głównych założeń działania 8.1. POIG, co jest jednoznaczne z faktem, iż wsparcie, jakie Strona otrzymała na sfinansowanie wydatków w projekcie, jest nieuzasadnione.
Odnosząc się do stanowiska Strony zaprezentowanego w odwołaniu Minister wskazał, że opisane w opinii eksperta braki nie wynikały z błędów związanych z problemami systemowymi, jak podawał Beneficjent, ale stanowiły wynik niestaranności i niezrealizowania projektu w zakresie podanym przez Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie. Niedokładność w tworzeniu e-usługi spowodowała szereg nieprawidłowości w działaniu portalu m.in. niedziałające forum, brak działania podanych we wniosku o dofinansowanie metod płatności czy brak możliwości edycji profilu oraz możliwości dodawania płyt. Jednocześnie, e-usługa, nie spełniała założonych wymagań i nie mogła stanowić konkurencji dla innych portali i aplikacji muzycznych, z których chętnie korzystaliby zainteresowani użytkownicy.
Podsumowując organ II instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.06.210.25 z późn. zm.) - dalej jako "rozporządzenie 1083/2006" oraz wystąpiły przesłanki do zwrotu środków określone w art. 207 ust, 1 pkt 1 i 2 u.f.p. W niniejszym przypadku doszło bowiem do zaniechania Beneficjenta polegającego na niezrealizowaniu w pełnym zakresie projektu, na który otrzymał dofinansowanie (nie zrealizował celu i wskaźników założonych we wniosku o dofinansowanie).
Następnie organ II instancji odniósł się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając je za nieuzasadnione.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca podniosła zarzuty:
I. Naruszenia prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 6b ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 359), poprzez nieuprawnione wszczęcie postępowania administracyjnego, które w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy uznać za niedopuszczalne,
art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w efekcie przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie Skarżąca wykorzystała otrzymane środki pieniężne niezgodnie z ich przeznaczeniem;
Naruszenia przepisów prawa procesowego:
art. 89 § 2 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie, pomimo tego, iż było to niezbędne do wszechstronnego rozpatrzenia tejże sprawy;
art. 59 § 1 k.p.a., poprzez niewydanie postanowienia w przedmiocie wniosku złożonego przez Stronę w dniu 1 lutego 2017 r. o przywrócenie terminu do przesłuchania świadka – M. K.;
art. 94 § 2 k.p.a. stosowanego per analogiam do posiedzenia, podczas którego był przesłuchiwany świadek – M. K., poprzez nieodroczenie tegoż posiedzenia z uwagi na nieobecność Skarżącego spowodowaną przeszkodą trudną do przezwyciężenia;
art. 75 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niedokonanie przesłuchania świadka – M. T., pomimo wydania w tym zakresie stosownego postanowienia dowodowego i braku jego uchylenia w toku całego postępowania administracyjnego;
art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego pomimo, iż przedmiotowa sprawa dla rozstrzygnięcia wymagała wiadomości specjalnych;
art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;
błędy w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie. Następnie w piśmie z dnia 13 kwietnia 2018 r. Minister odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze uznał je za bezzasadne i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sąd uznał, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd uznaje stan faktyczny ustalony przez organ za prawidłowy i czyni go przedmiotem własnych ustaleń.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi, wskazać należy, że unormowania regulujące zasady zwrotu środków przekazywanych z programów operacyjnych na dofinansowanie projektów zawarte są zarówno w prawie krajowym, jak i wspólnotowym. Aktem prawa wspólnotowego, mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jest w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (opub. w Dz.U.UE L z dnia 31 lipca 2006r.; dalej jako rozporządzenie 1083). Z treści uregulowań tego rozporządzenia wynika, że za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odpowiedzialne są państwa członkowskie. Do tych państw należy zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności (art. 70 ust. 1 ww. rozporządzenia). Skuteczność realizacji przez państwa procedur odzyskiwania środków finansowych, które zostały wypłacone beneficjentom ma znaczenie dla konsekwencji, które obciążają to państwo. Zgodnie z art. 70 ust. 2 cyt. rozporządzenia, w przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom przez państwo członkowskie, państwo to odpowiada za zwrot tych kwot do budżetu Unii, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty te powstały z jego winy lub niedbalstwa z jego strony. Natomiast w sytuacji, gdy państwo członkowskie uchyla się od odzyskania środków finansowych wydatkowanych nieprawidłowo, Komisja może wnieść do Trybunału Sprawiedliwości UE skargę na naruszenie przez to państwo zobowiązań traktatowych (art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej) lub zawiesić termin płatności okresowych (art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia sektorowego). Szczegółowe zadania Instytucji Zarządzającej określa art. 60 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że instytucja ta m.in. "odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a/ zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz, że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji; b/ weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz, że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi".
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p., który stanowi, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Zacytowany przepis stanowi materialnoprawną podstawę decyzji. W ramach sprawowanej przez sąd kontroli badaniu podlega więc, czy prawidłowo ustalone zostały wymienione w przepisie przesłanki zwrotu dofinansowania i czy ustalone przez organ okoliczności dawały podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie podstawą wydania decyzji PARP utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją był art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., tj. wykorzystanie przez Skarżącą środków niezgodnie z przeznaczeniem. Jak wskazuje się w judykaturze, wykorzystaniem środków niezgodnie z przeznaczeniem jest zapłata za zrealizowane zadania inne niż te, na które środki przyznano, czyli sfinansowanie zadania będące poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki przekazano, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Termin "przeznaczenie" oznacza określenie, któremu ma służyć dana rzecz, przekazanie dla kogoś, na czyjś użytek, zastosowanie (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2015 r. IIl SA/Wr 886/14).
Wskazać należy, że Skarżąca – co jednoznacznie wynika z umowy o dofinansowanie – miała wdrożyć e-usługę w postaci serwisu umożliwiającego utworzenie profilu przez wykonawców muzyki, którzy będą mogli udostępnić przez system swoje utwory innym użytkownikom. Serwis zakładał możliwość udostępniania utworów muzycznych w formacie mp3 bezpośrednio przez wykonawców. E-usługa ta miała być skierowana do odbiorców zainteresowanych muzyką, pragnących wypowiedzieć się na temat ulubionych utworów muzycznych oraz wydarzeń muzycznych, ale również dla wykonawców muzyki, dla których serwis miał się stać narzędziem autopromocji. Skarżąca wskazała funkcjonalności portalu (parametry), które decydują o innowacyjności i atrakcyjności e-usługi. Dzięki wdrożeniu parametrów w postaci m.in. responsywnego szablonu (automatyczne dostosowanie szablonu stron do różnych wielkości ekranów), modułu dodawania i odbioru płyt, modułu integracji modułu zakupu płyt z usługą Premium SMS oraz modułu cross-selling, e-usługa stanowić miała innowacyjny i atrakcyjny dla odbiorców portal z muzyką. Tym samym, Strona założyła "połączenie aspektu społecznościowego ze sprzedażowym, czego żaden z obecnie funkcjonujących serwisów konkurencyjnych nie posiadał", co jeszcze raz miało podkreślić wysoki poziom atrakcyjności zakładanego projektu.
Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy obu instancji stanu faktycznego opartego o postępowanie dowodowe, w tym w szczególności o opinie eksperta zewnętrznego, Skarżąca nie zrealizowała celu projektu w pełnym zakresie rzeczowo-finansowym w terminie kwalifikowalności wydatków. Tym samym wykorzystanie przez nią środków pochodzących z dofinansowania nie przyczyniło się do realizacji celu projektu co uzasadniało zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p.
Jak wynika z opinii eksperta zewnętrznego – niepodważonej w przekonujący sposób przez Skarżącą – nie zostały osiągnięte kluczowe wskaźniki produktu m.in: liczba nowych e-usług, parametr - płatność przez premium SMS, parametr - udział wykonawców muzyki w zyskach serwisu oraz wskaźniki rezultatu w tym m.in. liczba świadczonych e-usług, liczba krajowych użytkowników korzystających z płatnych opcji e-usługi, liczba zagranicznych użytkowników korzystających z płatnych opcji e-usługi. W opinii ekspert potwierdził, iż e-usługa nie posiadała forum, stwierdzono brak angielskiego regulaminu i warunków korzystania z serwisu, dwa z trzech modułów płatności na stronie nie działały a wyszukiwarka odnosiła się wyłącznie do najnowszych płyt. Na dzień kontroli projektu, ekspert stwierdził, że nie ma możliwości edycji profilu i dodawania zespołów oraz płyt. Z opinii eksperta wynika ponadto, na podstawie wielu prób weryfikacji portalu, iż e-usługa nie jest realizowana. W trakcie kontroli (w dniach 10 marca 2016 r. oraz 7 czerwca 2016 r.) na stronie internetowej znajdowała się następująca informacja: "Z powodu prac administracyjnych serwis chwilowo niedostępny. Zapraszamy ponownie po godz 16:00" lub "Z powodu prac administracyjnych serwis chwilowo niedostępny. Zapraszamy ponownie 15.04 o 15:00" albo strona internetowa nie zawierała żadnej treści. W konsekwencji PARP musiał uznać, że projekt nie został zrealizowany w pełnym zakresie, co naruszało § 8 ust 2 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym: "Beneficjent zobowiązuje się do osiągnięcia założonych celów Projektu oraz utrzymania trwałości Projektu przez okres co najmniej 3 lat od dnia zakończenia realizacji Projektu, a w szczególności do kontynuowania działalności będącej przedmiotem dofinansowania".
W związku z powyższym zasadne jest stanowisko organu II instancji zgodnie z którym brak realizacji projektu w zakresie, w jakim zgodnie z wnioskiem o dofinansowaniem powinien on być realizowany, brak możliwości wykorzystania portalu przez użytkowników w sposób, w jaki był zaplanowany we wniosku, spowodował konieczność odzyskania pełnej kwoty dofinansowania udzielonego na ten projekt. Trafnie też organ ten wskazał, że opisane w opinii eksperta błędy nie były spowodowane problemami systemowymi (awarią serwera), lecz stanowiły wynik niestaranności i niezrealizowania projektu w zakresie podanym przez Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie. To niedokładność w tworzeniu e-usługi spowodowała szereg nieprawidłowości w działaniu portalu.
Podsumowując tę część rozważań dodać należy, że Skarżąca nie podważyła w przekonujący sposób wniosków wynikających z opinii eksperta zewnętrznego. Wskazała jedynie, że niedostępność serwisu podczas jednorazowego wejścia może świadczyć jedynie o tym, że serwis jest niedostępny przez kilka sekund, a nie przez cały dzień, czy też przez cały okres pomiędzy tymi jednorazowymi wejściami oddalonymi od siebie w czasie o około dwa tygodnie. W ocenie Sądu zaakceptowanie stanowiska Skarżącej w powyższym zakresie czyniłoby niemożliwym (a co najmniej znacznie utrudniałoby) weryfikację działania portalu. Poza tym Skarżąca zdaje się pomijać fakt, iż zarówno ekspert zewnętrzny (10 marca, 15, 16 i 25 kwietnia oraz 7 czerwca 2016 r.) jak i pracownik organu I instancji (13, 15, 16 i 17 czerwca 2016 r.) dokonywali wielokrotnej weryfikacji działania portalu i za każdym razem e-usługa nie działała w sposób opisany we wniosku o dofinansowanie, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz uzasadnieniu decyzji PARP.
Podsumowując wskazać należy, że w sprawie wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 oraz wystąpiły przesłanki do zwrotu środków określone w art. 207 ust, 1 pkt 1 u.f.p. Nie został osiągnięty cel projektu – środki przekazane na jego realizację, nie przyczyniły się do jego osiągnięcia, co oznacza, iż wykorzystane zostały niezgodnie z przeznaczeniem. W konsekwencji ww. działanie Skarżącej spowodowało szkodę w budżecie UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku, ponieważ przekazane dofinansowanie nie przyczyniło do realizacji celu, na jaki zostało przekazane, a więc wydatki te należy uznać za nieuzasadnione. Z tych względów konieczne było wydanie decyzji zobowiązującej Skarżącą do zwrotu dofinansowania zgodnie bowiem z treścią art. 98 ust. 2 rozporządzenia 1083/2006 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6b ust. 8 ustawy o utworzeniu PARP wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że łącząca Skarżącą z PARP umowa o dofinansowanie ma charakter cywilnoprawny. Stanowi o tym wprost ww. art. 6b ust. 8, zgodnie z którym Agencja udziela pomocy finansowej w drodze umowy, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Niemniej jednak w treści tej umowy wyraźnie wskazano, że w przypadku wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem – co bez wątpienia miało miejsce w niniejszej sprawie – stosuje się art. 207 i następne u.f.p. (§14 pkt 2 umowy). Poza tym wskazano również, że po bezskutecznym upływie terminu na zwrot środków właściwa instytucja wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków (§14 pkt 4 umowy).
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych podkreślić należy, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy dokonały wyczerpującej oceny argumentacji Skarżącej. Fakt, że oceniły tę argumentację odmiennie niż Skarżąca nie oznacza, że nie wzięły jej pod uwagę. Wbrew twierdzeniom Skarżącej przeprowadzenie rozprawy nie było niezbędne do jej wszechstronnego rozpatrzenia. W ocenie Sądu organ zasadnie bowiem uznał, że zgormadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 k.p.a. wskazać należy, że uchybienie w postaci nierozpoznania przez organ wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do przesłuchania eksperta zewnętrznego M. K. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Świadek ten został przesłuchany przez organ I instancji, a jego zeznania zostały zamieszczone w protokole znajdującym się w aktach sprawy, z którym Strona mogła się zapoznać i do którego mogła się odnieść. Analogicznie należało ocenić kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i 2 k.p.a poprzez nieprzesłuchanie świadka – M. T. Skarżąca nie wskazała, jakie istotne okoliczności miałyby zostać wyjaśnione podczas przesłuchania tego świadka. Poza tym nic też nie stało na przeszkodzie aby Skarżąca nadesłała odniesienie się M. T. – głównego programisty Skarżącej – do dowodów zgromadzonych w sprawie w tym do opinii eksperta zewnętrznego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 94 § 2 k.p.a. wskazać należy, że nieodroczenie posiedzenia podczas którego przesłuchano M. K. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu należy w tej kwestii podzielić stanowisko organu, iż awaria samochodu na trasie P.-W. nie stanowiła trudnej do przezwyciężenia przeszkody. Nawet jednak pomijając okoliczność, czy wskazywana przez Skarżącą awaria samochodu była przyczyną trudną do przezwyciężenia należało mieć na uwadze to, że orzekające w sprawie organy zapewniły Skarżącej czynny udział w postępowaniu. Skarżąca mogła zatem zapoznać się z treścią zeznań ww. eksperta i odnieść się do nich np. w postaci pytań skierowanych do eksperta za pośrednictwem organu. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości i nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdziłyby realizację projektu oraz osiągnięcie wskaźników założonych we wniosku o dofinansowanie. Jej twierdzenia dotyczące błędnych wniosków PARP o niezrealizowaniu przedmiotowych wskaźników niepoparte żadnymi dowodami należało uznać za gołosłowne.
Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego pomimo, iż przedmiotowa sprawa dla rozstrzygnięcia wymagała wiadomości specjalnych. Organ trafnie zaznaczył, że z art. 84 § 1 k.p.a. wynika możliwość zasięgnięcia opinii biegłego w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Wykorzystanie tego środka dowodowego zależy jednak od woli organu. W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie uznał, że taka opinia nie wniosłaby do stanu faktycznego sprawy żadnych dodatkowych informacji, które nie wynikałyby z innych dowodów zgromadzonych w sprawie.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Wbrew zarzutom Skarżącej organ II instancji dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym.
Mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło