V SA/Wa 1911/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) lipca 2013r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych oddala skargę Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "Dyrektor" albo "organ II instancji" z (...) lipca 2013 r. Nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., dalej: "Kierownik BP" albo "organ I instancji" z (...) kwietnia 2013 r. nr (...), która została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.: J. N., dalej "Skarżący", w dniu 4 marca 2005 r. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w P. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Decyzją z (...) maja 2006 r. Nr (...) Kierownik BP przyznał Skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4.818,66 zł wskazując, że płatność będzie wypłacana przez 5 lat i określając warunki jej wypłaty. W dniu 7 września 2010 r. Skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie renty strukturalnej wskazując, że osobą przejmującą użytki rolne celem powiększenia posiadanego już gospodarstwa rolnego jest jego syn – R. N.. Decyzją z (...) lutego 2011 r. nr (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał Skarżącemu rentę strukturalną na okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2020 r. Pismem z 22 października 2012 r. Kierownik BP powiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Nr (...) z (...)maja 2006 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Następnie decyzją z (...) kwietnia 2013 r. ten sam organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 24.421,79 zł. Kierownik BP powołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych" oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych". Powołując § 10 i § 11 rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych wskazał, że R. N., któremu Skarżący przekazał gospodarstwo, nie jest następcą producenta rolnego w znaczeniu określonym powołaną definicją, ponieważ w dniu przekazania gospodarstwa posiadał już własne. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że Skarżący zobowiązany jest zwrócić otrzymane płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Od decyzji tej Skarżący złożył odwołanie zarzucając skarżonej decyzji naruszenie § 10 w związku z § 11 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, poprzez przyjęcie, że jego syn – R. N. nie jest następcą prawnym producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. poprzez przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia roszczeń organu I instancji za lata 2006-2008 z uwagi na dobrą wiarę strony, naruszenie norm prawa procesowego tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 Kpa oraz nie wyjaśnienie przez organ I instancji, czy przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego nastąpiło na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Decyzją z (...) lipca 2013 r. Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z (...) kwietnia 2013 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego potwierdził, że znane mu są zasady dotyczące uzyskania płatności oraz oświadczył, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę potwierdził wykładnię przepisów § 10 i § 11 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych oraz § 2 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych przeprowadzoną przez organ I instancji i uznał, że w rozpoznawanej sprawie przeniesienie własności nie nastąpiło na następcę producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, lecz na powiększenie gospodarstwa rolnego przejmującego – R. N.. W odniesieniu do płatności dla gospodarstw niskotowarowych udzielanych rolnikom w ramach pomocy finansowej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, ustawodawca wprowadził pojęcie "następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną" i zdefiniował je w sposób szczególny w stosunku do ogólnego pojęcia następcy prawnego. Odnosząc się do kwestii przedawnienia roszczenia o zwrot wypłaconych płatności wskazał, iż w sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku ich zwrotu, ponieważ Skarżący został zawiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności, a ponadto nie można przyjąć, iż działał w dobrej wierze, gdyż w ocenie organu odwoławczego Skarżącemu można przypisać brak staranności w działaniu. Od decyzji tej Skarżący złożył skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: – błędną wykładnię pojęcia "następca" w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, poprzez zastosowanie definicji zawartej w § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych; – niezastosowanie normy art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników - regulacji dotyczącej przejmowania gospodarstw, zawierającego definicję "przejmującego"; – niezastosowanie normy art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez pominięcie przy analizie pojęcia "następca" zastosowanym w § 10 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, regulacji zawartej w art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. Ponadto z ostrożności procesowej Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił niewłaściwe zastosowanie normy art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., poprzez przyjęcie, iż w ustalonym stanie faktycznym termin przedawnienia roszczenia o zwrot ewentualnie nienależnych płatności wynosi 10 lat, co stoi w sprzeczności z faktem działania Skarżącego od początku w dobrej wierze, co skutkuje tym samym okresem przedawnienia przedmiotowych roszczeń z upływem 4 lat, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z (...) kwietnia 2013 r. w części do kwoty 14.099,28 zł z uwagi na przedawnienie roszczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.: Skarga nie jest uzasadniona. W sprawie jest bezsporne, że decyzją z dnia (...) maja 2006 r. Skarżącemu przyznano płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych i w latach 2006 r - 2010 r. otrzymał płatności w łącznej wysokości 24.421,79 zł. Ponadto decyzją z (...) lutego 2011 r. Skarżącemu przyznano rentę strukturalną na okres od stycznia 2011 do czerwca 2020 w zamian za przeniesienie własności gospodarstwa na rzecz syna, co nastąpiło w dniu (...) stycznia 2011 r. na podstawie umowy darowizny (akt notarialny Rep. A Nr (...)). W sprawie istotne jest również, iż R. N. w dniu zawarcia umowy darowizny był właścicielem gospodarstwa rolnego, ponieważ w dniu 27 sierpnia 2004 r. Skarżący przekazał umową darowizny synowi działkę ewidencyjną nr (...) położoną w S., gmina B., a w dniu (...) września 2004 r. Pan Z. K. sprzedał R. N. działkę ewidencyjną nr (...) również położoną w S., gmina B.. Przekazanie gospodarstwa rolnego przez Państwa N. w zamian za rentę strukturalną, co wiązało się z obowiązkiem zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, nastąpiło więc na rzecz syna, który w tym czasie już prowadził działalność rolniczą. Równocześnie przekazanie gospodarstwa nastąpiło przed upływem pięciu lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstw niskotowarowych. Kwestie związane z udzielaniem, wstrzymywaniem, zawieszaniem, zwracaniem i zmniejszaniem pomocy finansowej gospodarstw niskotowarowych zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, wydanego z mocy delegacji ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Zgodnie z § 10 rozporządzenia w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi, z zastrzeżeniem § 11. Przepis ten stanowi, że płatność nie podlega zwrotowi, jeśli w okresie 5 lat od dnia jej przyznania nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. W tej sytuacji płatność przysługuje następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności gospodarstwa złoży on oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela gospodarstwa. Spór między stronami dotyczy interpretacji pojęcia "następca". W ocenie Skarżącego organ bezpodstawnie przyjmuje, że pojęcie to należy rozumieć zgodnie z definicją określoną w § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych i uznaje, że "następca" to "przejmujący" w znaczeniu przyjętym w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r., a więc "rolnik, na rzecz którego gospodarstwo jest przekazywane". Skoro w przepisach prawa krajowego uregulowano pojęcie "następcy", to organy administracji nie były obowiązane poszukiwać znaczenia tego pojęcia w regulacjach unijnych. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo przyjęły, że zwolnienie od obowiązku zwrotu pobranych płatności nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz każdego następcy, ale tylko następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Przepisy regulujące zasady i warunki przyznawania rent strukturalnych stanowią między innymi, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego, uważa się za spełniony, jeżeli przekazanie nastąpiło przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy lub przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na powiększenie gospodarstwa rolnego (§ 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych). Z powołanej regulacji wynika więc, że podmiot nabywający takie gospodarstwo na powiększenie własnego gospodarstwa nie jest uznawany za następcę producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną. Równocześnie w odniesieniu do płatności dla gospodarstw niskotowarowych udzielanych rolnikom w ramach pomocy finansowej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, ustawodawca wprowadził pojęcie "następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną". Ponieważ renta strukturalna może zostać przyznana w zamian za przekazanie gospodarstwa następcy w rozumieniu przyjętym w § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych albo na powiększenie gospodarstwa rolnego, a zwrot zrealizowanych płatności dla gospodarstw niskotowarowych jest wyłączony w przypadku przekazania takiego gospodarstwa przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, to - w ocenie Sądu – zasadne jest przyjęcie definicji "następcy" w przepisach regulujących tryb przyznawania renty strukturalne, które stanowią: "ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o następcy - rozumie się przez to osobę fizyczną, rozpoczynającą działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, która nie ukończyła 40 roku życia w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną. Zasadnie więc w zaskarżonej decyzji przyjęto, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący musi zwrócić pobrane płatności, ponieważ nie przekazał gospodarstwa rolnego następcy w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, ale przekazał je synowi (następcy w rozumieniu ogólnym) na powiększenie prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Skarżący składając wniosek oświadczył, iż znane są mu zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Zasadne jest przyjęcie, że Skarżący wiedział, iż przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności skutkuje wstrzymaniem i zwrotem płatności. Nie można w ocenie Sądu uznać, że przekazując gospodarstwo w zamian za rentę strukturalną przed upływem minimalnego okresu gospodarowania środkami na rozwój gospodarstwa niskotowarowego działał w dobrej wierze, co stanowi warunek skrócenia okresu przedawnienia roszczeń do 4 lat. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona decyzja była prawidłowa w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę należało oddalić