V SA/Wa 1916/09

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnosząc zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 marca 2010 r. oddalającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, J. W. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z 1 kwietnia 2010 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, że uzyskują wraz z żoną dochód z tytułu renty w wysokości 791 zł miesięcznie każde, tj. łącznie 1.582 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż gospodarstwo rolne przekazał synowi, jest całkowicie niezdolny do pracy oraz pod stałą kontrolą lekarską. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 13 maja 2010 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 25 maja 2010 r., w którym wskazał, iż wraz z żoną zamieszkują u syna, który udostępnia im nieodpłatnie pokój i kuchnię, jednakże prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Oświadczył, iż ponoszą wydatki na leczenie w wysokości od 100 do 300 zł miesięcznie, koszty związane z wyjazdami do lekarzy – około 50 zł za jeden wyjazd (średnio 1-2 razy na kwartał), opłaty za wodę w wysokości około 60 – 70 zł za dwa miesiące, opłaty za telefon 31,84 zł miesięcznie, zaś resztę wydają na wyżywienie i niezbędne środki czystości, ewentualnie na zakup odzieży. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Oceniając złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jego i jego żony uznano, iż skarżący nie wykazał tego, że spełnia przesłanki udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że małżonkowie posiadają stałe źródła dochodów z tytułu świadczenia rentowego, w łącznej wysokości 1.582 zł, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Podkreślić przy tym należy, iż nie ponoszą kosztów związanych z mieszkaniem, bowiem zamieszkują u syna, który nie pobiera od nich z tego tytułu opłat. Analizując przedstawione wydatki – niezbędne dla utrzymania – zauważyć należy, iż po ich zsumowaniu pozostaje małżonkom kwota przekraczająca 1.000 zł. Biorąc zatem pod uwagę inne wydatki niezbędne dla utrzymania dwojga osób, związane z wyżywieniem i ubraniem (nie wskazane wprawdzie w konkretnej wysokości) oraz porównując je z opłatą od zażalenia w wysokości 100 zł, przyjąć należało, iż wnioskodawca posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.