V SA/Wa 1924/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi L. U. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia ... czerwca 2013 r., nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę; Przedmiotem skargi L. U. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] czerwca 2013 r. , utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym : W dniu [...]-04-2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek L. U. o przyznanie płatności na rok 2012. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 33,16 ha, do płatności uzupełniającej 7,83 ha . W dniu [...]-06-2012r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że podobnie jak w 2011r. tak i w 2012r. działania bobrów spowodowały całkowite zalanie działek ewidencyjnych Nr: [...] oraz częściowe podtopienie działek Nr: [...]. Do oświadczenia dołączony został protokół z wizji terenowej z dnia [...]-10-2011r. w sprawie szkód wyrządzonych przez bobry, sporządzony przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Ł. W dniu [...]-08-2012r. L.U. złożyła informację, że do dnia 31-08-2012r. dokonała zbioru siana i sianokiszonki na działkach o pow. 70%, które w części uległy podtopieniu w wyniku "działalności bobrów". W dniu [...]-09-2012r. L.U. złożyła kolejne oświadczenie o zalaniu i podtopieniu niektórych działek rolnych położonych w miejscowości P. i J. w wyniku "działalności bobrów", do którego dołączyła oświadczenia dwóch rolników, którzy poświadczyli zalanie i podtopienie działek w wyniku szkód wyrządzonych przez bobry w miejscowości P. W dniach [...] października 2012r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu. Z protokołów Nr [...] wynika, iż inspektorzy stwierdzili na działkach następujące nieprawidłowości: |- na działce rolnej |A |: pow. deklarowana - |2,21 |ha, |pow. | | | | | | |stwierdzona | | | | | | |- | |- na działce rolnej |B |: pow. deklarowana - |0,91 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,91 | |- na działce rolnej |C |: pow. deklarowana - |0,32 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,32 | |- na działce rolnej |E |: pow. deklarowana - |3,50 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |3,50 | |- na działce rolnej |EX |: pow. deklarowana - |1,04 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,29 | |- na działce rolnej |FX |: pow. deklarowana - |0,16 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,16 | |- na działce rolnej |G |: pow. deklarowana - |1,90 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,63 | |- na działce rolnej |K |: pow. deklarowana - |2,00 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.I- |1,80 | |- na działce rolnej |L |: pow. deklarowana - |7,67 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |2,04 | |- na działce rolnej |M |: pow. deklarowana - |0,38 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,11 | |- na działce rolnej |S |: pow. deklarowana - |2,00 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,16 | |- na działce rolnej |Ł |: pow. deklarowana - |0,74 |pow. na której stwierdzono nieścisłości N.04.1- |0,09 | Do ustaleń zawartych w w/w protokole z czynności kontrolnych, producent rolny w terminie określonym w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), wniósł zastrzeżenia. W dniach [...]-01-2013r., [...]-03-2013r. oraz [...]-04-2013r. została udzielona odpowiedź na zastrzeżenia do protokołów w postaci informacji o nieuwzględnieniu zastrzeżeń do raportów z czynności kontrolnych. [...] Biuro Kontroli na Miejscu poinformowało, iż kontrolowane działki rolne zostały prawidłowo zlokalizowane, jak również prawidłowo wykonano dokumentację fotograficzną. Decyzją z [...] maja 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił przyznania L. U. jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 1658,39 zł. Podstawą odmowy były wyniki powyższej kontroli na miejscu, która wykazała, że powierzchnia do której mogą być przyznane dopłaty różni się od deklarowanej i wynosi 22,50 ha (zamiast 33,16 ha) dla JPO oraz 0,00 ha (zamiast 7,83 ha) dla UPO . Zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku. Organ I instancji nie uznał za wiarygodne oświadczeń strony o działaniu siły wyższej w postaci podtopień. Wskazał, że oświadczenie złożone przez L. U. o całkowitym zalaniu działek ewidencyjnych Nr: [...] oraz częściowym podtopienie działek Nr: [...] w wyniku "działalności bobrów" oraz kolejne z dnia [...]-08-2012r. informujące, że do dnia 31-08-2012r. dokonała zbioru siana i sianokiszonki na działkach o pow. 70%, które w części uległy podtopieniu w wyniku "działalności bobrów", pozostają w sprzeczności z wynikami kontroli na miejscu. Na działkach [...] kontrola stwierdziła zaniechanie działalności rolniczej, w uwagach wpisano: "cała działka położona na terenie bagiennym przez wiele lat nieużytkowana rolniczo". Na działkach [...] z zadeklarowanych 2,00 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną na pow. 0,20ha na pozostałej powierzchni stwierdzono: "pozostałą część działki stanowi teren odłogowany, podmokły i bagnisty". Podobnie na działkach [...] na powierzchni 2,04 ha stwierdzono teren odłogowany zabagniony i podmokły. W wyniku złożonego przez stronę odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do oceny stanu faktycznego w gospodarstwie strony, uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniał przypadek działania siły wyższej, o której mowa w art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, określone zostały w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i obejmują w szczególności: a) śmierć rolnika; b) długookresową niezdolność rolnika do pracy; c) poważną klęskę żywiołową w znacznym stopniu dotykającą grunty rolne gospodarstwa; d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; e) epidemię dotykającą część lub cały inwentarz rolnika. Organ wskazał, że z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że część działek zgłoszonych do płatności na rok 2012 została podtopiona w wyniku działalności bobrów, przy czym sytuacja taka nie zaistniała wyłącznie w momencie składania wniosku na rok 2012, jest permanentna (co przyznaje również strona w swoich licznych pismach), a organowi odwoławczemu wiadomo z urzędu, że również w roku poprzednim miała miejsce. Sytuacja ta nie jest ani wyjątkowa ani nowa, co uzasadniałoby jej zakwalifikowanie do okoliczności nadzwyczajnych albo wystąpienia siły wyższej, o których mowa w art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zaistniał przypadek działania siły wyższej a zatem rozważania dotyczące zachowania terminu do przedstawienia dowodów na ową okoliczność oraz rodzaju dowodów i ich mocy są bezprzedmiotowe. Co do stwierdzenia sprzeczności informacji uzyskanych od strony z wynikami kontroli gospodarstwa, uznano, iż jest ono częściowo zasadne. W toku postępowania strona oświadczyła, że na działkach zalanych i częściowo podtopionych jest prowadzona produkcja rolnicza (oświadczenie z dnia [...] czerwca 2012 i [...].08.2012 r.), czemu przeczy materiał dowodowy w postaci dokumentów z kontroli gospodarstwa. W odniesieniu do działek o nr ewid.: [...] (działka B) - kontrola stwierdziła, że cała działka położona jest na terenie bagiennym i jest nieużytkowana; [...] (działka C i E) - w wyniku kontroli stwierdzono jak wyżej; działka [...] (działka K) stwierdzono, iż jej powierzchnia jest znacząco mniejsza (0,2 ha), pozostała cześć to teren wyłączony z płatności, działka [...] (L) - jej powierzchnia jest mniejsza i wynosi 5,63 ha, poza tym stwierdzono jak wyżej. W skład działki L wchodzi również działka ewid. [...] (niezalana i niepodtopiona, jak wynika z akt sprawy). Co do działek: [...] (M.MA,MA1), [...] (Ł), [...] (część A) - stwierdzono, że ich powierzchnie są mniejsze niż deklarowane i stwierdzono, że na ich części deklarowanej znajduje się obszar tymczasowo wyłączony z płatności. Organ odwoławczy wskazał, że: w oparciu o wyniki kontroli dokonano pomniejszenia powierzchni uprawnionej do płatności, gdyż cześć z deklarowanych przez stronę gruntów nie kwalifikowała się do przyznania płatności- ze względu na stwierdzony w dniu kontroli brak ich rolniczego wykorzystania. W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze, że strona wskazuje, że działania bobrów są permanentne a zatem jeśli działki są stale zalane wodą wątpliwości budzi sam fakt ubiegania się o płatności do takich gruntów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in. 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności 4) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, tj. powierzchnię wynoszącą nie mniej niż 1,00 ha, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 5) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 6) został mu nadany numer identyfikacyjny, w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że kontrola została przeprowadzona przez upoważnionych do tego inspektorów, a protokół został sporządzony prawidłowo. Kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi i technicznymi (art. 30 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Kontrole przeprowadzają podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne. Organ II instancji zwrócił też uwagę na fakt, iż ustalenia te ponadto znajdują uzasadnienie w materiale fotograficznym- zdjęciach stanowiących załącznik do raportu. Zdjęcia te pokazują działkę w przeważającej części zaniedbaną, porośniętą trzciną i pałkami wodnymi. Od powyższego rozstrzygnięcia L. U. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że organ II instancji w sposób bezkrytyczny odniósł się do wyników kontroli na miejscu. W ocenie strony bezzasadnie nie uznano zaistnienia zgłoszonego w terminie stanu siły wyższej, nie przeprowadzono żądnego postępowania sprawdzającego w tym zakresie, a oparto się jedynie na wynikach kontroli, która miała miejsce po upływie ponad trzech miesięcy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Skarżąca do przeprowadzonego postępowania zgłasza de facto dwa zarzuty . Po pierwsze kwestionuje ustalenia kontroli na miejscu, po drugie zaś wskazuje na działalność bobrów jako przyczynę złego stanu części działek. W jej ocenie działalność bobrów są to nadzwyczajne okoliczności, które stosownie do art.. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. powinny umożliwić otrzymanie płatności do działek, które z powodu zalewania nie mogą zostać wykoszone lub wykorzystane do wypasu zwierząt. Sąd podziela pogląd organu, że działalność bobrów nie może być uznana jako siła wyższa. Siłą wyższa są to bowiem okoliczności niemożliwe do przewidzenia, o charakterze nagłym, podobne w charakterze do tych wymienionych w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 . Działalność bobrów za taką uznana być nie może. Sama skarżąca przyznaje, że do zalewania części działek w jej gospodarstwie dochodzi od kilku lat , od 2-3 lat zjawisko to nasiliło się ( patrz protokół rozprawy z 6.12.2013 r. ). Trudno więc przyjąć, że mamy do czynienia ze zjawiskiem nagłym i trudnym do przewidzenia. Należy jeszcze raz podkreślić, że regułą jest przyznawanie płatności w celu utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. W ocenie Sądu zastrzeżenia do kontroli na miejscu z października 2012 r. także są bezzasadne. Nie znajduje oparcia w obowiązującym stanie prawnym zarzut niepowiadomienia skarżącej o terminie kontroli na miejscu. Kontrola na miejscu nie musi bowiem odbywać się przy obecności rolnika, co wynika z art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.): "kontrole na miejscu mogą być zapowiedziane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli". W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli i może do niego zgłosić swoje uwagi. Z prawa tego skarżąca skorzystała kilkakrotnie. Zostały jej udzielone pisemne odpowiedzi, w których Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśniało skarżącej zgłoszone wątpliwości. Podstawowym argumentem skarżącej przeciwko wynikom kontroli były wyniki poprzednich kontroli. Jednak , w ocenie Sądu, istotne znaczenie może mieć podnoszona przez organy okoliczność, iż odbywały się one zimą, po okresie wegetacji, przy okrywie śnieżnej, wobec czego wyniki tych kontroli mogą być niemiarodajne. Kontrola w 2012 r. odbywała się w okresie wegetacji, więc utrzymanie gruntów zgłoszonych do płatności mogło być ocenione w sposób nie budzący wątpliwości. Wyniki kontroli uwiarygodnia bogata dokumentacja fotograficzna, która wbrew twierdzeniom skarżącej, jest dokładnie opisana – którą działkę przedstawia i z którego miejsca jest zdjęcie zrobione. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu skarżąca skutecznie nie podważyła wyników kontroli . Wszelkie jej zastrzeżenia zostały przez organ w sposób wnikliwy rozpatrzone i wyjaśnione zarówno w pismach będących odpowiedziami na jej zastrzeżenia do wyników kontroli, jak też następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zarzuty skarżącej dot. nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego nie znajdują potwierdzenia . W ocenie Sądu powierzchnie kwalifikujące się do płatności zostały ustalone po prawidłowo, rzetelnie i skrupulatnie przeprowadzonej kontroli na miejscu. W decyzji prawidłowo oceniono stan faktyczny, motywy rozstrzygnięcia wyjaśniając obszernie w uzasadnieniu. Z tych względów w oparciu o art. 151 Sąd orzekł jak w wyroku.