V SA/Wa 1926/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Danuta Dopierała, Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz "P." Sp. z o.o. w R. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 228 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. z 1997 r. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.) art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w W. nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Postanowienie to wydano w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] października 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją nr [...] uznał zgłoszenie celne strony z dnia [...] października 2001 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił ww. postanowienie z dnia [...] października 2006 r. z uwagi na nie rozpatrzenie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. Akt V SA/Wa 1974/06 odrzucił skargę strony na uchylone postanowienie. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w W. z dnia [...] października 2004 r., a zaskarżonym postanowieniem nr [...] również z [...] maja 2007 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji. Uzasadniając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 §1 i §2 pkt 1 Ordynacji podatkowej - odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dalej organ wskazał, że według adnotacji na egzemplarzu decyzji z dnia [...] października 2004 r. została ona doręczona stronie w dniu 21 października 2004 r. Natomiast odwołanie od tejże decyzji zostało złożone w Izbie Celnej w W. w dniu 10 listopada 2004 r. (świadczy o tym prezentata na kopii odwołania nadesłanej przez pełnomocnika strony), równolegle odwołanie zostało nadane do Naczelnika Urzędu Celnego I w W. w dniu 12 listopada 2004 r. (kopia potwierdzenia nadania przesyłki poleconej potwierdzona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika strony). Jednocześnie organ zauważył, że postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie organ wyjaśnił, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą, powódź, pożar. Tak więc zwolnienie lekarskie od pracy (dotyczące pełnomocnika strony) nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenia odwołania) i nadania przez pocztę osobiście lub przez domownika. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślono również, że strona umocowała radcę prawnego J. S. do jej reprezentowania, a w szczególności do złożenia odwołania. W związku z tym organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zauważył, że "w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria" - wyrok NSA I SA/Gd 745/98 z dnia 11 sierpnia 1999 r. Podsumowując organ stwierdził, że skoro stronie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z uwagi na niewystarczające uprawdopodobnienie sytuacji uniemożliwiającej złożenie odwołania przez jej pełnomocnika, konsekwentnie należało stwierdzić uchybienie terminowi do jego wniesienia. Pismem z dnia 13 czerwca 2007 r. (data nadania) strona złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2007 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 162 Ordynacji podatkowej w zakresie zupełnego nie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, - naruszenie przepisów postępowania tj. zasady praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowe) oraz obowiązku prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 §1 Ordynacji podatkowej), które to naruszenia miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik skarżącej wniósł o: - uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, - zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztów uiszczonego wpisu od skargi. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone w terminie, ponieważ w ustawowym terminie złożono wniosek o przywrócenie tego terminu. We wniosku tym bezspornie dowiedziono, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżącej. Do wniosku dołączono również odwołanie. Następnie pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że w dniu 26 października 2004 r. strona przekazała Kancelarii decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2004 r. z prośbą o przygotowanie i złożenie dowołania w sprawie. Termin do złożenia dowołania upłynął w dniu 4 listopada 2004 r. Niestety w dniu 3 listopada 2004 r. pełnomocnik skarżącej ciężko zachorował. Jego choroba, która uniemożliwiła wniesienie odwołania w terminie trwała do 5 listopada 2004 r. W związku z powyższym w dniu 10 listopada 2004 r., a więc w terminie zakreślonym w art. 162 §2 Ordynacji podatkowej, został złożony wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 19 września 2000 r. I SA 1072/00, LEX nr 55307) pełnomocnik skarżącej wskazał, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W ocenie pełnomocnika nie ulega zatem wątpliwości, że przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest uzasadnione w przypadku nagłej choroby pełnomocnika. To bowiem pełnomocnik jest odpowiedzialny za złożenie odwołania, zatem możliwość złożenia albo brak możliwości złożenia odwołania przez stronę nie mają żadnego znaczenia. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 4 listopada 2004 r. Pełnomocnik zachorował w dniu 3 listopada 2004 r., zatem nie miał możliwości, aby w ciągu ostatnich dwóch dni terminu złożyć odwołanie. Ponadto organ nie wziął pod uwagę, że choroba dotknęła pełnomocnika poza siedzibą Kancelarii w trakcie podróży służbowej. Nagłość choroby uniemożliwiła pełnomocnikowi złożenie odwołania, a odległość uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą. Podsumowując pełnomocnik skarżącej stwierdził, że z uwagi na powyższe, przyjąć należy, iż w niniejszej sprawie organ celny dopuścił się istotnych naruszeń podstawowych i bezwzględnie go obowiązujących zasad postępowania, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji (postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wskazanych w jej treści. Sąd zważył, iż stosownie do postanowień art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się dopraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Z kolei zgodnie z art. 262 kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 223 §1 i 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W sprawie niniejszej bezsporna jest okoliczność, iż decyzją z dnia [...] października 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie uznał zgłoszenie celne z dnia [...] października 2001 r. nr [...] za nieprawidłowe. Stosownie do treści art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt administracyjnych, ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania upłynął z dniem 4 listopada 2004 r., natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone w dniu 10 listopada 2004 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ww. 14 dniowego terminu. Jednakże uchybienie to nastąpiło na skutek okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w niedochowaniu terminu. Jak słusznie podniósł pełnomocnik skarżącej do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się między innymi nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Taka okoliczność miała miejsce w niniejszej sprawie. Pełnomocnik skarżącej wskazał bowiem we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, że nie był w stanie dokonać czynności w wyznaczonym terminie z uwagi na stan zdrowia. Do wniosku dołączył stosowne zaświadczenie lekarskie z Izby Przyjęć Szpitala Powiatowego w R., stwierdzające jego niezdolność do pracy od 3 do 5 listopada 2004 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem choroba nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli czynność mogła być wykonana przy pomocy innych osób (v. wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., III SA/1243/97, LEX nr 36902). W przedmiotowej sprawie należało jednak uznać, że uchybienie było niezawinione. Za takim wnioskiem przemawia nagłe pogorszenie stanu zdrowia pełnomocnika skarżącej. Sąd miał również na uwadze, że do choroby doszło w znacznej odległości od siedziby Kancelarii pełnomocnika. Dodatkowo Sąd zauważa, że nie można odbierać stronie prawa do dokonania czynności procesowej w ostatnim dniu terminu. Uwzględniając powyższe należało uznać, że zaistnienie powołanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu zostało uprawdopodobnione. Należy przy tym zauważyć, że warunkiem przywrócenia terminu jest jedynie uprawdopodobnienie braku winy, a nie udowodnienie takiej sytuacji. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony niezwłocznie po ustaniu wskazanej przyczyny uchybienia, a wraz z wnioskiem dokonano czynności, której terminowi uchybiono. Powyższe wskazuje, że orzekając w sprawie organ celny działał z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 120, 121 §1 i 162 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, oraz art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.