V SA/Wa 1930/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Aneta Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2008 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oraz stwierdzenie braku okoliczności uzasadniających zgodę na pobyt tolerowany; Oddala skargę Przedmiotem skargi z 6 lutego 2008 r. wniesionej przez Skarżącego K. G. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] stycznia 2008 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekającą o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzającą brak okoliczności uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 21 grudnia 2006 r. K. G. złożył po raz trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku podał, iż jest obywatelem [...], narodowości [...], oraz że ubiegał się już o nadanie statusu uchodźcy. Wskazał, że w 1988r. wybuchła wojna [...]. z [...]. o region A., w której wnioskodawca brał udział, jako 15 letni chłopak, do roku 1993. W tym roku dowódca skarżącego złożył broń. Skarżący wyjaśnił, iż większość chłopaków, którzy byli w jego oddziale zostali już zabici, jego siostra również została zabita przez [...]. Zainteresowany oświadczył, iż nie chce wracać do [...], bo jego życie jest tam zagrożone. Poza tym rodzina żony skarżącego grozi mu i nakazuje zostawić żonę. Decyzją z [...] stycznia 2007r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy. W uzasadnieniu decyzji organ zwrócił uwagę, iż informacje zawarte we wniosku są sprzeczne z dotychczasowymi zeznaniami strony, jako przykład podał, że w pierwszym postępowaniu skarżący wyjaśnił, iż w latach 1991-1992 oraz 1995r. brał udział w działaniach wojennych na terytorium [...], w drugim postępowaniu oświadczył, iż nie odbył służby wojskowej w kraju pochodzenia, natomiast w trzecim postępowaniu podał, że walczył w wojnie [...]-[...] w latach 1988-1993. Następnie decyzją z [...] marca 2007r. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z [...] maja 2007r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców ponownie odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku i odmówił udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany w RP. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] lipca 2007r. powtórnie uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2007r. odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu decyzji organ zwrócił uwagę, iż informacje zawarte w trzecim wniosku o nadanie statusu uchodźcy są mało wiarygodne, ponieważ są sprzeczne z dotychczasowymi wyjaśnieniami i zeznaniami strony, a tym samym nie mogą służyć uprawdopodobnieniu rzekomych obaw przed prześladowaniem. Organ zwrócił uwagę, że w poprzednim wniosku o nadanie statusu uchodźcy (wniosek z dnia 17 listopada 2005r.) skarżący wskazał, iż w Polsce przebywa od 1996r., posiada stałe miejsce zamieszkania oraz pracę, dzięki której zdobywa środki na utrzymanie. Do Polski przyjechał, ponieważ w [...] miał problemy finansowe, nie miał pracy. W [...] nie odbył służby wojskowej i prawdopodobnie jest z tego powodu poszukiwany. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, iż eskalacja zeznań cudzoziemca, mająca niewątpliwie miejsce w toku kolejnych postępowań, nie może świadczyć na jego korzyść, tym bardziej, że wskazane przez wnioskodawcę w ostatnim postępowaniu "nowe" okoliczności pojawiły się dopiero po otrzymaniu decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy. W związku z powyższym organ uznał, iż skarżący nie spełnia warunków określonych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim, dlatego też odmówił nadania statusu uchodźcy. Odnośnie okoliczności uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że okoliczności te były szczegółowo rozpatrzone w postępowaniu z dnia [...] października 2005r., a we wniosku z dnia 21 grudnia 2006r. cudzoziemiec nie podał żadnych nowych przesłanek uzasadniających udzielenie mu takiej zgody. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] września 2007 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i stwierdzeniu braku okoliczności uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż podstawową przyczyną wyjazdu K. G. z kraju pochodzenia był brak możliwości normalnego życia w kraju pochodzenia. Podkreślił, że zdarzenia, na które powoływał się cudzoziemiec - walki pomiędzy stroną [...] i [...], miały miejsce w poprzedniej dekadzie. Nadto z wcześniejszych oświadczeń skarżącego jasno wynika, że postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy w Polsce uznaje on jako sposób na zalegalizowanie swojego pobytu w naszym kraju. Ponadto organ stwierdził, że podczas przesłuchań oświadczenia składane przez skarżącego były niespójne, mało wiarygodne i niejednoznaczne, o czym świadczą stenogramy wywiadów zawarte w aktach sprawy. Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, iż w przypadku wnioskodawcy mamy do czynienia z instrumentalnym traktowaniem procedury o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, bowiem skarżący jest bez wątpienia emigrantem ekonomicznym, który próbuje poprawić swój status materialny. W związku z powyższym organ przyjął, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, iż opuszczenie kraju pochodzenia przez wnioskodawcę wiązało się z ogólną sytuacją w [...]i. Skarżący nie wykazał w toku postępowania, że był i ewentualnie będzie prześladowany przez organy państwa z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej. Rada do Spraw Uchodźców podniosła jednocześnie, iż postępowanie nie wykazało, by zaistniała którakolwiek z przesłanek do udzielenia K. G. zgody na pobyt tolerowany w RP wymienionych w art. 97 pkt 2- 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Na powyższą decyzję, pismem z [...] lutego 2008r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nadanie statusu uchodźcy względnie o udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Skarżący wskazał, iż nie włada językiem polskim w stopniu wystarczającym do swobodnego porozumiewania się, dlatego też jego zeznania mogły być niespójne. Wnioskodawca zarzucił Radzie do Spraw Uchodźców, iż przy przesłuchaniach nie był obecny tłumacz z języka [...]. Same odpowiedzi zależą od sposobu zadawania pytań, których treści skarżący nie zawsze rozumiał. Ponadto skarżący stwierdził, że ma uzasadnianą obawę przed prześladowaniem. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2003r., Nr 128, poz. 1176 z późn. zm.) oraz Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1997r., Nr 119, poz. 515) i Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz.U. z 1991r., Nr 119, poz. 517) oraz ustawy 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi K. G. nie znajdują uzasadnienia. W myśl art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.), o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim. Stosownie do postanowień art. 1 lit. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Art.1 A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych, ekonomicznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko, nie nadaje się bowiem statusu uchodźcy ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia. Skarżący składając pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy wskazał, iż "groziła mi deportacja w zeszłym roku w sierpniu. Chciałbym otrzymać dokumenty, żeby legalnie przebywać w Polsce. W [...] jest dużo problemów. Byłem w wojsku w 1991 roku w [...]. W wojsku byłem od 1991-92, później do 1995r. w [...]. Pracowałem dla wojska, szyłem pokrowce. W październiku 1995r. chcieli zabrać mnie do K. (M.). Byłem w K. do stycznia 1996r. Uciekłem do E., do domu na 3-4 dni. Kupiłem bilet lotniczy z E. do L. Nowy niebieski paszport miałem juz od 1996r. Nie miałem problemów na granicy. Trzy dni później byłem już w Polsce - dostałem wizę turystyczną na 4 dni.". W następnym (drugim) postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemiec oświadczył, iż w Polsce przybywa od marca 1996r., posiada stałe miejsce zamieszkania oraz pracę, dzięki której zdobywa środki na utrzymanie. Do Polski przyjechał ponieważ w A. miał problemy finansowe, nie miał pracy. W A. nie odbył służby wojskowej i prawdopodobnie jest z tego powodu poszukiwany. Z kolei składając trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy wnioskodawca wskazał, iż cyt. "W 1988r. wybuchł konflikt, wojna [...] z [...] o rejon A. Brałem udział w tej wojnie, walczyłem jako 15-letni chłopak. Aż do 1993r. byłem w tej jednostce wojskowej (cywili). Mój dowódca w I993r. złożył broń. Większość chłopaków, którzy byli w moim oddziale zostali zabici. Moją siostrę też zabili [...]. Nie chcę wracać do A., bo moje życie jest tam zagrożone. Poza tym, rodzina mojej żony grozi mi, że mam ją zostawić". Mając powyższe na uwadze uprawnione są twierdzenia Rady do Spraw Uchodźców, iż skarżący procedurę uchodźczą traktuje w sposób instrumentalny, jako sposób zalegalizowania swojego pobytu w Polsce. W przeciągu sześciu lat, od złożenia pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy, skarżący trzykrotnie zmodyfikował swoje wyjaśnienia, "dopasowując" je do określonej sytuacji faktycznej i prawnej. Dodatkowo należy zauważyć, iż skarżący przebywa w Polsce od ponad 11 lat nielegalnie (przyjechał w 1996r.). Ostatni wniosek został złożony w sytuacji zagrożenia wydalenia cudzoziemca (w trakcie pobytu w areszcie śledczym, a następnie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców). Cudzoziemiec miał niczym nie skrępowaną możliwość przedstawienia swojej sytuacji w toku dwóch poprzednich postępowań o nadanie statusu uchodźcy. Jednakże nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających nadanie statusu uchodźcy bądź udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie podniosły, iż informacje zawarte we wniosku wskazują, że motywem wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy była jego sytuacja osobista. Powyższe dowodzi bowiem, iż skarżący nie poszukuje w rzeczywistości ochrony przed zagrożeniem ze strony władz swojego kraju, lecz stara się zalegalizować swój pobyt w Polsce. Skarżący w toku postępowania nie wykazał żadnych przyczyn uzasadniających nadanie mu statusu uchodźcy, z uwagi na wymienione przesłanki w Konwencji Genewskiej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że są one bezzasadne. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego przeprowadzenia przesłuchania w języku polskim, którym to językiem skarżący nie posługuje się biegle. Sąd nie podziela powyższego zarzutu. Należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania administracyjnego – w protokole przesłuchania strony z 24 sierpnia 2007r. – K. G. dobrowolnie wyraził zgodę na rozmowę w języku polskim i w tym języku złożył do protokołu swoje wyjaśnienia. Oświadczył, że wszystkie pytania były dla niego zrozumiałe, nie ma zastrzeżeń ani co do sposobu, w jaki prowadzono przesłuchanie, ani co do treści protokołu. Protokół własnoręcznie podpisał i w związku z czym zaakceptował jego treść. Ustosunkowując się do oświadczeń cudzoziemca, organ I instancji wydał decyzję w zrozumiałym dla skarżącego języku polskim wraz z pouczeniem o środku zaskarżenia, co było zgodne z jego wcześniejszym oświadczeniem. W postępowaniu odwoławczym mógł przedstawiać nowe okoliczności w sprawie gdyby istniały. Jednakże z tego prawa skarżący nie skorzystał. Ponadto, skarżący w Polsce przebywa od ponad 11 lat (data na dzień wydania decyzji) i przez ten okres poznał język polski, czego dowodem jest m.in. pismo skarżącego z 19 września 2000r. skierowane do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (karta 2 akt administracyjnych) oraz pierwszy protokół przesłuchania z 20 marca 2001r., w których to czynnościach skarżący posługuje się językiem polskim. Samo przesłuchanie odbywało się za zgodą skarżącego w języku polskim, który był językiem dla niego zrozumiałym. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, przez okres 6 lat liczony od powyższego przesłuchania, znajomość języka polskiego wnioskodawcy winna zdecydowanie wzrosnąć, a nie osłabnąć. Dlatego też zarzut powyższy jest całkowicie niezasadny. W ten sam sposób należy odnieść do zarzutu doręczenia decyzji w języku polskim i uznać go za nietrafny. Ponadto należy podkreślić, iż stosownie do treści art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 4 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm. ) język polski jest językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa. Z kolei art. 5 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. W związku z tym wydanie decyzji w języku polskim przez organy orzekające w sprawie było prawidłowe i nie zachodziła potrzeba tłumaczenia decyzji na inny język. Tak więc, w ocenie Sądu, organ trafnie orzekł, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających obawę przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art. 1 A pkt 2 Konwencji Genewskiej. Decyzja w niniejszej sprawie wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. - wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej (art.7 k.p.a.). Prawidłowo również organy obydwu instancji orzekły co do braku zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Za odmową przemawia bowiem ogólna niewiarygodność złożonych zeznań, jak również pozytywna ocena przestrzegania praw człowieka w [...], a sam skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które świadczyłyby o wadliwości rozstrzygnięcia jego sprawy w tym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) należało oddalić skargę jako niezasadną.