V SA/Wa 1932/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. C.j na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2010 r., nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; oddala skargę. U Z A S A D A N I E N I E S. C. (zwana dalej: Skarżącą) złożyła w dniu [...] listopada 2006 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w O. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, a następnie na wezwanie organu nr [...] w dniu [...] marca 2007 r. korektę wniosku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. przyznał dla gospodarstwa niskotowarowego S. C. płatność w wysokości [...] zł, która miała być wypłacana przez 5 kolejnych lat. Następnie w dniu [...] września 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęły akty notarialne: rep. [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., rep. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. oraz rep. [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. na podstawie których, Skarżąca wraz z mężem przekazała gospodarstwo rolne swoim dzieciom oraz zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wstrzymał S. C. płatność do gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zwrot nienależnie pobranych środków z tytułu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, nastąpi w drodze odrębnego postępowania na zasadach i w trybie określonym w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pismem z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] (znak sprawy [...]) Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej: Prezes ARiMR - zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], informując jednocześnie o miejscu i czasie możliwości wglądu w akta przedmiotowej sprawy. Pouczono również o treści art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, uzyskanych na mocy ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r., w wysokości [...]zł. Skarżąca w dniu 24 maja 2010 r. zgłosiła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie wskazała m.in., iż kwota ustalonych nienależnie pobranych płatności przekracza jej możliwości finansowe. Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.), w zw. z art. 29 ust. 4 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634) – utrzymał w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem WGN) – płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Organ wyjaśnił, iż jak wynika z dołączonych do sprawy aktów notarialnych Skarżąca przekazując swoim dzieciom gospodarstwo niskotowarowe uchybiła przyjętemu na siebie zobowiązaniu do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres pięciu lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Jednocześnie organ wskazał, iż zgodnie z § 10 rozporządzenia WGN – płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11 (przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną). Organ podkreślił, że S. C. podpisując wniosek w dniu [...] listopada 2006 r. oświadczyła, iż znane jej są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Jednocześnie strona zobowiązała się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Wymóg nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego zawarty jest również w szczegółowym opisie zobowiązań, umieszczonym w sekcji XI wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych- "Oświadczenia i zobowiązania". W konsekwencji producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności, już na etapie wnioskowania jest informowany o zobowiązaniach, jakie musi podjąć celem uzyskania płatności. Dlatego też – w opinii organu – uznano, iż skarżąca została należycie poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, iż przedstawione wyjaśnienia strony nie mają wpływu na wynika podjętego rozstrzygnięcia. Organ wyjaśnił, również, iż nie zachodzą żadne przesłanki umożliwiające odstąpienie ze strony ARiMR od dochodzenia zwrotu pobranych przez skarżącą środków pieniężnych. W sprawie brak jest bowiem przesłanek do uznania, że Skarżąca jest zwolniona z obowiązku zwrotu pobranych płatności z tytułu wsparcia gospodarstw niskotowarowych. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z art. 73 ust. 3 w związku z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Pismem z dnia 24 lipca 2010 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2010 r., wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit b rozporządzenia WGN. 2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędną analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż co prawda skarżąca przeniosła własność gospodarstwa rolnego na rzecz swojego syna P. C. i córki M. C. jednakże nadal sama zawiadywała gospodarstwem. Skarżąca uzyskała w ARiMR informację, że forma przeniesienia własności gospodarstwa nie wpływa na uzyskiwane płatności i nie pociąga za sobą obowiązku zwrotu świadczeń. Podkreślono, iż gdyby Skarżąca wiedziała, że przekazać gospodarstwo można tylko i wyłącznie za rentę strukturalną zrobiłaby to. Wskazano także, iż wszystkie płatności zostały przeznaczone na gospodarstwo rolne S. C. na jego rozwój i modernizację. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, organ administracji nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani proceduralnego, w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie. Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych określa rozporządzenie WGN. W myśl § 3 rozporządzenia WGN – płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który: 1) jest osobą fizyczną; 2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej; 3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego lub jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz będącym gospodarstwem niskotowarowym w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotowa typologię gospodarstw rolnych (Dz. U. WE L 220 ze zm.); 4) zobowiąże się do realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a także do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (§ 4). Rozporządzenie WGN określa także konsekwencje niedotrzymania zobowiązania polegającego na nieprzenoszeniu własności gospodarstwa niskotowarowego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności, którymi są wstrzymanie i zwrot płatność dla gospodarstw niskotowarowych (§ 10). Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego (§ 13). Jednakże, gdy przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego nastąpi w związku z przyznaniem renty strukturalnej na rzecz następcy producenta rolnego, który w terminie 35 dni od daty przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży stosowne oświadczenie, płatność dla gospodarstw niskotowarowych nie podlega zwrotowi a pozostała do wypłaty pomoc finansowa przysługuje temu następcy (§ 11). Z powyższego wynika więc, że jednym z koniecznych warunków, które musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie przedmiotowej płatności, jak również ten, któremu taką płatność przyznano, jest nieprzenoszenie własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Skarżąca składając w dniu 16 listopada 2006 r. wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych miała świadomość wypełnienia ww. warunków. Bowiem we wniosku, jak również złożonych korektach do wniosku podpisała oświadczenie (sekcja XI wniosku), iż znane jej są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Skarżąca zobowiązała się również – zgodnie z pkt 15 ppkt 2 akapitu drugiego sekcji XI – do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (z zastrzeżeniem, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy w zamian za rentę strukturalną). Tak więc przyznanie przedmiotowej płatności począwszy od [...] kwietnia 2007 r. spowodowało, że dopiero w kwietnia 2012 r. Skarżąca mogłaby przenieść własność gospodarstwa rolnego, bez konsekwencji wstrzymania oraz zwrotu płatności. W ocenie Sądu słuszne są ustalenia organu, iż z dołączonych przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego aktów notarialnych, bezsprzecznie wynika, że własność gospodarstwa niskotowarowego Skarżąca przeniosła na rzecz swoich dzieci. Czynności tej Skarżąca dokonała przed upływem 5 letniego okresu, w którym własność gospodarstwa rolnego nie powinna być przenoszona bez konsekwencji wynikających z § 10 rozporządzenia WGN. Skarżąca nie ubiegała się również o przyznanie renty strukturalnej. Wskazać tutaj należy, iż okoliczności te są pomiędzy stronami niesporne a w świetle dołączonych do akt administracyjnych wyżej wymienionych aktów notarialnych nie budzą także żadnych wątpliwości Sądu. Mając zatem powyższe na uwadze organ administracyjny w świetle stwierdzenia niedotrzymania podjętych przez Skarżącą warunków przyznania przedmiotowej płatności zobowiązany był do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż w ocenie Sądu nie zasługiwały one na uwzględnienie. Wyjaśniając ocenę wydanego rozstrzygnięcia w zakresie zastosowania art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazać należy, iż organy dokonały ustaleń na podstawie wystarczającego i niespornego materiału dowodowego – dokumentów urzędowych oraz oświadczeń Skarżącej. Zapewniono Skarżącej udział w postępowaniu oraz pouczano w toku całego postępowania administracyjnego o przysługujących jej prawach i obowiązkach. W świetle dołączonych do akt sprawy aktów notarialnych oraz oświadczeń Skarżącej postępowanie dowodowe uznać należało za zgodne z art. 77 § 1 K.p.a. (zasada dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy) i art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów). W świetle powyższego nie sposób doszukać się wskazywanych przez skarżącą naruszeń zasad postępowania. Sąd nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie znalazł też innych naruszeń przepisów postępowania które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie drugiego zarzutu Skarżącej dotyczącego formalnego jedynie przeniesienia własności gospodarstwa rolnego i przeznaczenia całości przyznanej kwoty dofinansowania na cele związane z działalnością rolniczą na przekazanych gruntach, wskazać należy, iż okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy. W świetle przedstawionych powyżej przepisów prawa (§ 10 rozporządzenia WGN) organ administracyjny w przypadku gdy producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania przedmiotowej płatności, zobowiązany jest bowiem do ustalenia kwoty płatności podlegającej zwrotowi. Klarowna i spójna konstrukcja omawianego przepisu § 10 nie pozostawia tutaj żadnych możliwości interpretacyjnych, które pozwalałyby na przyznanie prezentowanej przez Skarżącą argumentacji. Nawet zatem w sytuacji formalnego jedynie przekazania własności gospodarstwa niskotowarowego przed ustalonym okresem 5 lat zakazu przenoszenia tej własności, organ administracyjny nie może odstąpić od zastosowania sankcji określonej w § 10 rozporządzenia WGN. Wskazać także należy, iż okoliczność braku świadomości Skarżącej lub też błędnego poinformowania przez pracownika organu na temat konsekwencji przekazania gospodarstwa rolnego wobec złożonych przez Skarżącą we wniosku z dnia 16 listopada 2006 r. oświadczeń, pozostaje bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Jak wskazano bowiem powyżej Skarżąca podpisała oświadczenie (sekcja XI wniosku), iż znane jej są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Skarżąca zobowiązała się również do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (z zastrzeżeniem, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy w zamian za rentę strukturalną). Nie można zatem uznać, iż Skarżąca nie została należycie poinformowana o warunkach i zasadach dobrowolnie przyjętego przez siebie zobowiązania. Ponadto wskazać również należy, iż organ zasadnie przyjął, że w sprawie nie zaistniała sytuacja określona w § 11 rozporządzenia WGN. Zgodnie z jego treścią płatność nie podlega zwrotowi, jeżeli zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisie warunki. Przeniesienie własności musi nastąpić na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, jeżeli w określonym terminie złoży stosowne oświadczenie wraz ze szczegółowo opisanymi załącznikami. Jedynie w tym wypadku płatność nie podlega zwrotowi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji wyroku