V SA/Wa 1933/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... sierpnia 2017 r., nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez J. G. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżąca"), jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), wydana w dniu [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. P. (dalej: Kierownik Biura, organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007 – 2013. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. J. G. w dniu [...] maja 2016 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. P. wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w którym ubiegano się o przyznanie płatności w ramach działania Program rolnośrodowiskowy PROW 2007 – 2013 (dalej: płatność rolnośrodowiskowa) do działek rolnych zadeklarowanych w ramach: Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Kierownik Biura odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności zadeklarowano działkę ewidencyjną położoną w województwie [...], powiecie [...], gmina [...], obręb ewidencyjny [...], o numerze [...] (nr teryt. [...]), która znajduje się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej: ZWRSP) według stanu na dzień 31 maja 2016 r. Organ podał, że we wniosku zadeklarowano w/w działkę jako działkę rolną D1 o powierzchni 19,72 ha, natomiast powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolnośrodowiskowej wyniosła 0,00 ha Kierownik Biura powołując się na art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U. poz. 349 i 1888, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) wskazał, że warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, zaś pomoc do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny. Organ I instancji podał, że w związku z tym, iż producent – J. G., nie przedstawiła w stosunku do działki [...] dokumentów potwierdzających do niej tytuł prawny, płatność do tej działki (zgodnie z deklaracją we wniosku) została odmówiona. Jednocześnie Kierownik Biura zaznaczył, iż powierzchnia działek stwierdzona w ramach Wariant 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000 wyniosła 0,00 ha. Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Oddziału decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał przepisy regulujące tryb składania wniosków i warunki przyznawania płatności. Dyrektor Oddziału podkreślił, iż to na Stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie warunków do przyznania pomocy, szczególnie w sytuacji, gdy organ dokonuje własnych ustaleń, z których może wynikać, że podmiot wnioskujący nie spełnił warunków do przyznania pomocy. Organ II instancji wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe do działek rolnych wchodzących w skład ZWRSP (należących do Agencji Nieruchomości Rolnych – dalej ANR), przysługują tylko tym rolnikom, którzy na dzień 31 maja w roku złożenia wniosku, posiadają tytuł prawny do tych działek. Dyrektor Oddziału podał, że rolnik ubiegający się o przyznanie płatności za 2016 r. do działek rolnych wchodzących w skład ZWRSP zobowiązany był złożyć oświadczenie, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny. Organ odwoławczy powołując się na dane przekazane przez ANR wskazał, iż działka ewidencyjna nr teryt. [...] wchodzi w skład ZWRSP i w roku 2016 nie była objęta umową dzierżawy. Jednocześnie Dyrektor Oddziału zwrócił uwagę, iż organ I instancji naruszył art. 107 § 3 k.p.a. nie wskazując na jakiej podstawie dokonał ustalenia dotyczącego działki ewidencyjnej [...], jednakże biorąc pod uwagę stan faktyczny oparty o dane działek znajdujące się w ZWRSP przekazane przez ANR do ARiMR w formie elektronicznej, ustalenie organu I instancji jest prawidłowe. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Strona złożyła na w/w decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni zadeklarowanej tj. 19,72 ha oraz o zasądzenie od Dyrektora Oddziału ARiMR kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów Skarżącej dotyczących niezgodności z przepisami prawa unijnego wymogu przedłożenia tytułu prawnego do posiadanych działek, 2. art. 91 ust. 2 Konstytucji RP i przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, poprzez ustanowienie wymogu przedłożenia tytułu prawnego do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP. W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że na dzień 31 maja 2016 r. była posiadaczem działki nr ew. 19/9 o powierzchni 19,72 ha na podstawie umowy użyczenia i działkę tą użytkowała. Skarżąca podała, że unijne przepisy regulują, iż dopłaty bezpośrednie przysługują osobie, która faktycznie prowadzi na gruntach działalność rolniczą, a kwalifikujące się hektary muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwa członkowskie tj. w dniu 31 maja 2016 r. W ocenie strony Skarżącej wymogi do otrzymania płatności zostały spełnione. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej "p.p.s.a."). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. takim, który oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (następnie zmienione rozporządzeniem z dnia z dnia 11 marca 2015 r., Dz.U. 2015 poz. 350), płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny Tak więc, niezbędną przesłanką przyznania pomocy finansowej do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie tytułu prawnego do tychże gruntów, przy czym tym tytułem prawnym może być każde (prawomocne) orzeczenie, decyzja administracyjna (ostateczna), umowa cywilnoprawna czy też ugoda. Tytuł prawny świadczy o tym, że danej osobie przysługuje jakieś prawo i stanowi podstawę do wysuwania roszczeń. Ponadto Sąd wskazuje, iż przepisy rozporządzenia nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich nie upoważniają państwa członkowskiego do uzależnienia prawa do otrzymania płatności od posiadania tytułu prawnego do gruntów, z jedynym wyjątkiem, wprowadzonym ustawą z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 337). Aktem tym (art. 3) wprowadzono przepisy, które ograniczają uzyskiwanie płatności przez osoby użytkujące grunty rolne wchodzące w skład ZWRSP bez tytułu prawnego do tych gruntów. W kontekście powyższego oraz podniesionych przez Skarżącą zarzutów, Sąd podkreśla, iż organy administracyjne przy wydawaniu decyzji wskazywały na podstawę prawną, która wprowadza wymóg wykazania się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do danego gruntu. Słusznie zauważył Dyrektor Oddziału, że organ I instancji nie wskazał na jakiej postawie dokonał ustalenia dotyczącego działki ewidencyjnej [...], jednakże ustalony stan faktyczny oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy niewątpliwie wskazuje, iż rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Należy wskazać, że zgodnie z § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1003), ANR w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu ARiMR, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące: 1) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; 2) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych: a) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz: - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności - w przypadku osoby fizycznej posiadającej obywatelstwo polskie, - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości - w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego, b) nazwę, siedzibę, adres i numer identyfikacji podatkowej - w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, c) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej, d) rodzaj stosunku prawnego łączącego podmiot z ANR, stanowiącego tytuł prawny do tych gruntów e) datę nawiązania stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d, i okres, na jaki został nawiązany, f) oznaczenie identyfikujące dokument stwierdzający nawiązanie stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d. W ocenie Sądu dane udostępnione przez ANR, zgodnie z w/w sposobem, tj. jako wydruk z rejestru danych dot. działki [...] przekazane w formie elektronicznej, stanowią wiarygodny i pełnowartościowy dowód w sprawie, który pozwolił na ustalenie czy Skarżąca posiadała na dzień 31 maja 2016 r. tytuł prawny w stosunku do nieruchomości rolnej wskazywanej we wniosku. Zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca podniosła, iż na dzień 31 maja 2016 r. była posiadaczem działki o nr ew. [...] na podstawie umowy użyczenia. Niemniej jednak podkreślić należy, że oprócz wskazanego twierdzenia, Skarżąca nie przedstawiła powoływanej umowy użyczenia, jak też nie wskazała danych, które mogłyby o tym świadczyć. Strona skarżąca nie przedstawiła także innych okoliczności czy dowodów na poparcie swojej argumentacji, która przemawiałaby za słusznością jej twierdzeń, zatem nie sposób uznać, aby została spełniona dyspozycja z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju. Zdaniem Sądu organy administracji zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, a wyprowadzone wnioski nie naruszają granic swobodnej oceny dowodów. Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Żaden zarzut skargi nie jest skuteczny na tyle, by doprowadził do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.