V SA/Wa 1934/08

PostanowienieWSA w Warszawie2009-03-17

Skład orzekający: Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku, gdy dochody i majątek strony pozwalają na pokrycie części kosztów postępowania, a część wydatków nie mieści się w kategorii wydatków koniecznych, prawo pomocy może zostać przyznane jedynie w zakresie częściowym, np. w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w związku ze skargą na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczącą odmowy przyznania płatności bezpośrednich. Skarżący wskazał na swoje dochody, wydatki (w tym alimenty i koszty utrzymania mieszkania), posiadany majątek (nieruchomość rolna, samochód) oraz zobowiązania (pożyczka). Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżący przedstawił dodatkowe dokumenty dotyczące swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Sąd rozpoznał wniosek, oceniając możliwości finansowe skarżącego w kontekście jego obciążeń.
Rozstrzygnięcie
1. Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z 27 listopada 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] kwietnia 2008r. Wnioskiem z 6 lutego 2009r. (data nadania) Skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką. Utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1800 złotych i świadczenia rentowego matki w wysokości 600 złotych. Z dochodów zobowiązany jest pokrywać alimenty w kwocie 430 złotych oraz koszty mieszkania i dojazdów do pracy. Wskazał także, iż ma zaciągniętą pożyczkę z ZFŚS i Kasie Zapomogowo-Pożyczkowej w wysokości 5 tys. złotych. Oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 4,70 ha oraz samochód osobowy marki P. [...] z 1993r. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 11 lutego 2009r. wezwano skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 23 lutego 2009 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż dojeżdża codziennie do pracy 29 km. Ponadto załączył: 1. wyrok Sądu Rejonowego z [...] lipca 2005r. oddalający powództwo o obniżenie alimentów, 2. historię rachunku z a okres od 21 listopada 2008r. do 31 stycznia 2009r. z saldem 14,63 złotych, 3. fakturę za 1,5 t. węgla w kwocie 1050 złotych, 4. zaświadczenie z Urzędu Gminy w W. z [...] lutego 2009r. wskazujące, że Skarżący na terenie gminy jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,71 ha użytków rolnych (4,335 ha przeliczeniowego, dochodowość roczna ze współudziału wynosi 4811,85 zł) oraz właścicielem 0,01 ha użytków rolnych i 1,505 ha lasu, 5. zaświadczenie pracodawcy z 20 lutego 2009r. ze wskazaną kwotą pożyczki w wysokości 3500 zł i kwotą raty miesięcznej w wysokości 500 zł, 6. zaświadczenia z Policji z 16 stycznia 2004r. o pożarze w zajmowanym przez skarżącego lokalu w dniu 12 stycznia 2004r., 7. zaświadczenie pracodawcy z 20 lutego 2009r. o wysokości wynagrodzenia (brutto - 2410,04 zł, netto -1744,12 zł). Przy piśmie z 24 lutego 2009r. skarżący przesłał roczne obliczenie podatku od dochodu PIT 40 za 2007r. z kwotą dochodu w wysokości 26,739,24 złote oraz zaświadczenie Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] lutego 2009r. o nieotrzymaniu za rok 2007 płatności w ramach programów realizowanych w BP ARiMR. Ponadto wskazał, iż w utrzymaniu pomagają mu bracia i siostra. Stwierdził, że miesięcznie ponosi wydatek na dojazd w kwocie 400 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (skarżący wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym również w sprawie V SA/Wa 1935/08, wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w tej sprawie wynosi także 100 złotych) należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy tylko w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację rodzinną i majątkową oraz dochody. Łączny dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego matkę wynosi ok. 2400 zł, ponadto skarżący jest współwłaścicielem i właścicielem gruntu rolnego i lasu. W związku z powyższym po odliczeniu wskazanych przez skarżącego wydatków pozostały dochód pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. Dlatego też część powyższej kwoty może zostać przeznaczona na poniesienie kosztów postępowania, gdyż nie można uznać skarżącego i jego matki za osoby, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym nie została wypełniona ustawowa przesłanka do przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż część wydatków skarżącego nie mieści się w kategorii wydatków koniecznych np. koszty pożyczki z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej, które to należy traktować, co najmniej na równi z kosztami sądowymi. Trzeba także wskazać, iż Skarżący może zwrócić się do udzielającego ww. pożyczkę o rozłożenie jej na inne dogodne raty bądź o ich prolongatę. Rozpoznając wniosek w zakresie kosztów sądowych wzięto również pod uwagę fakt, iż skarżący uiścił w dwóch sprawach zarówno wpis sądowy w łącznej wysokości 400 złotych jak i opłatę kancelaryjną w wysokości 200 złotych. Wobec faktu, iż skarżący wniósł o ustanowienie radcy prawnego i adwokata uznać należy, iż wystarczająca jest w sprawie pomoc jednego profesjonalnego pełnomocnika postanowiono w związku z tym ustanowić dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego i oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło