V SA/Wa 194/14
WyrokWSA w Warszawie2014-03-26
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Irena Jakubiec-Kudiura, Barbara Mleczko-Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008, jeśli zadeklarowane grunty rolne zostały zalesione po złożeniu wniosku o płatność, a przed zakończeniem procedury przyznawania płatności?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje płatność ONW, jeśli zadeklarowane grunty rolne zostały zalesione po złożeniu wniosku, a przed zakończeniem procedury przyznawania płatności. Zalesienie gruntu oznacza zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, co jest sprzeczne z warunkami przyznania płatności ONW. Deklarowanie gruntów zalesionych lub w trakcie zalesiania we wniosku o płatność ONW stanowi błąd we wniosku, który nie może być skutecznie skorygowany po wykryciu nieprawidłowości przez organ.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2008. W tym samym roku dokonał zalesienia części posiadanych gruntów rolnych, które wcześniej były użytkami zielonymi. Po kontroli stwierdzono niezgodność między zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną powierzchnią, co skutkowało odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji. Rolnik odwołał się od decyzji, argumentując m.in. błędne ustalenie powierzchni i nieprawidłowe zastosowanie przepisów. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... października 2011 r. nr ... w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolnej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z siedzibą w W. z dnia ... kwietnia 2011r., nr ... Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia ... października 2011r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przywołano m. in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu ...04.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję nr ..., w której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności ONW na rok 2008 i nałożył sankcję w wysokości ... zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W ocenie organu I instancji powierzchnia uprawniona do jednolitej płatności obszarowej została ustalona podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu ...08.2008 r. i wyniosła ... ha. W wyniku różnicy procentowej między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku - 39,75 ha oraz powierzchnią stwierdzoną w kontroli, przekraczającej 50% powierzchni stwierdzonej, na mocy art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29.10.2004 r. odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcje odpowiadające stwierdzonej różnicy.
W ocenie organu odwoławczego powyższa decyzja jest prawidłowa.
Analizując zarzuty skarżącego podniesione w odwołaniu podkreślono, iż zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007, nr 68, poz. 448, z późn. zm.) płatność ONW przyznaje się rolnikowi...:
1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia;
2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (...) wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Powyższe oznacza, iż przyznanie płatności ONW może być udzielone jedynie do powierzchni, na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z normami. Fakt wykonania zalesienia oznacza natomiast z zasady zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej jako takiej.
Zalesienie gruntu rolnego, na mocy przepisów rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 114, poz. 786 z późn. zm) ma na celu wyłączenie tej powierzchni z produkcji rolnej.
Jeśli zatem P. W. dokonał zalesienia gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 roku i otrzymał płatność z tytułu utraty dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w związku z zalesieniem działek ewidencyjnych nr ... i nr ..., przyznanie płatności z tytułu ON W przyznawanej w związku z prowadzeniem działalności rolniczej, byłoby w oczywisty sposób sprzeczne z zapisem § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
P. W. wprawdzie twierdzi (w złożonym odwołaniu), iż na gruntach znajdujących się na działkach ewidencyjnych nr ... i nr ... dokonał zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów w postaci zaorania gruntu wiosną, przed złożeniem wniosku, jednak zaoranie gruntu przeprowadzone zostało w celu dokonania nasadzeń sadzonek drzew w związku z planowanym przez producenta od dłuższego czasu zalesieniem gruntu, nie zaś w celu prowadzenia działalności rolniczej jako takiej (powyższe wynika z zapisu w planie zalesienia dołączonego do wniosku zalesieniowego).
Odnosząc wskazane wcześniej przepisy do stanu, który został ustalony w rozpatrywanej sprawie, tj. faktu dokonania zaorania gruntu - trwałego użytku zielonego przed wykonaniem zalesienia oraz faktu dokonania zalesienia powierzchni działki ewidencyjnej nr ... oraz powierzchni ... ha działki ewidencyjnej nr ... organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle przepisów rozporządzenia MRiRW z dnia 11 kwietnia 2007r. powierzchnie trwałego użytku zielonego, na których zaprzestano prowadzenia działalności rolniczej, nie są uprawnione do przyznania płatności ONW.
Grunty zalesione nie stanowią bowiem gruntów rolnych, a przede wszystkim- nie były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek, Wykonanie przeorania gruntu, nie jest uznawane za utrzymywanie takiego gruntu zgodnie z normami, w przypadku łąk i pastwisk, a z tego rodzaju gruntem mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Ponadto przeorania gruntu dokonano w celu dokonania nasadzeń sadzonek drzew, zalesienia tego gruntu, nie zaś w celu utrzymywania gruntu zgodnie z normami.
Co również istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wniosek o przyznanie płatności obszarowych i ONW został nadany w urzędzie pocztowym w dniu ...04.2008 r., a czynności związane z zasadzeniem sadzonek drzew w celu zalesienia zakończono w dniu ...,04.2008 r. (oświadczenie o wykonaniu zalesienia z dnia ....05.2008 r.). Powyższe oraz fakt przeorania gruntu zgodnie z planem zalesienia i wykonanie tego zalesienia w niewielkim przedziale czasowym od złożenia wniosku świadczy o tym, iż w dniu złożenia tego wniosku P. W. wiedział, iż grunt nie będzie wykorzystywany pod uprawę (JPO_TUZ). Wykonanie bowiem prac polegających na przeoraniu gruntu oraz zasadzeniu drzew na łącznej powierzchni ponad ... ha jest czasochłonne.
Mimo zatem świadomości, iż grunt nie będzie wykorzystywany do uprawy rolniczej, w dniu ....04.2008 r. P. W. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW obejmujący powierzchnie, co do których miał on świadomość, że będą wiosną tego roku zalesione i nie będą spełniały podstawowych warunków przyznania płatności ONW.
Podkreślono, iż wniosek taki może być wycofany przez rolnika w całości lub części (§ 5 ust. 3 rozporządzenia z 11 kwietnia 2007 r. ), jak również dokonać może on zmian w złożonym wniosku (§ 5 ust. 4 rozporządzenia z 11 kwietnia 2007r.). Jednak rolnik zgodnie z oświadczeniem zawartym w części VIII wniosku (oświadczenia i zobowiązania) winien informować organ administracji na piśmie o każdej zmianie, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych i wielkości powierzchni upraw.
Z akt sprawy nie wynika aby strona postępowania złożyła stosowną zmianę do wniosku lub wycofanie jego części, w związku ze zmianą wykorzystywania deklarowanych do płatności ONW gruntów i wielkości uprawy (JPO_TUZ).
Przypomniano, iż organ I instancji przeprowadzając kontrolę administracyjną, która polega również na weryfikacji w ramach tzw. kontroli krzyżowej czy działki zgłoszone do płatności obszarowych zostały zgłoszone do innych płatności wykluczających przyznanie płatności obszarowej, w tym do płatności na zalesianie gruntów stwierdził nieprawidłowości i wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień.
W związku z tym wezwaniem zainteresowany złożył oświadczenie, iż wniosek o przyznanie płatności jest zgodny z wypisem z rejestru gruntów z ....06.2008 r. Odnośnie działek ewidencyjnych nr ... i ... stwierdził, iż zostały one w roku 2008 zalesione. Zważywszy na powyższe wskazano, że zmiana do wniosku, w sytuacji kiedy rolnik został poinformowany o nieprawidłowościach (a taką informację zawiera treść wezwania do złożenia wyjaśnień z dnia 25.09.2008 r.), zgodnie z art, 15 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 z 21.04.2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania (...) nie może zostać uznana (nie jest wręcz dozwolona odnośnie działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości).
Istotnym faktem mającym również znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy była kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie wnioskodawcy w dniu ....09.2008 r. Kontrola ta została przeprowadzona przez – O. w O. sp, z o.o. - Wykonawcę Usługi, któremu, powierzono wykonanie kontroli zgodnie z rozporządzeniem MRiRW z 14.03.2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. nr 57, poz.383).
Przedmiotowa kontrola stwierdziła, iż cała powierzchnia ... ha działki ewidencyjnej nr ... była zalesiona lub stanowiła nieużytek, zaś na działce-ewidencyjnej nr ... obszar zalesiony wyniósł ... ha.
Uwzględniając wyniki tej kontroli, organ rozpatrujący sprawę (w ocenie organu odwoławczego) prawidłowo dokonał wykluczenia części działki rolnej A deklarowanej na działce ewidencyjnej nr ..., tj. ... ha oraz powierzchni ... ha z części działki rolnej A deklarowanej na działce ewidencyjnej ... Obszar zalesiony, ze względu na fakt, iż nie jest na nim prowadzona działalność rolnicza i nie jest, w rozumieniu przepisów dotyczących przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymywanym zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, nie spełnia warunku przyznania płatności ONW.
Wskazano również, że zgodnie z art. 16 ust. 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r., jeżeli obszar zadeklarowany do płatności w ramach danej grupy upraw przewyższa obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, pomoc oblicza się w oparciu o stwierdzony obszar pomniejszony o dwukrotną różnicę, jeżeli stwierdzona różnica wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % stwierdzonego obszaru.
Jeśli różnica ta przekracza 20 % stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc.
Jeżeli różnica wynosi więcej niż 50 %, beneficjenta wyklucza się po raz kolejny z otrzymania pomocy do wysokości różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004.
Kwotę wynikającą z wykluczeń przewidzianych w ust. 2 akapit trzeci i ust. 5 niniejszego artykułu odlicza się od płatności pomocowych w ramach wszystkich środków wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) nr 73/2009, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia.
Uwzględniając stawkę płatności ON W dla działek położonych w strefie nizinnej I, określoną w § 3 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 11 kwietnia 2007 r., wynoszącą ... zł na ... ha, kwota sankcji z tytułu ONW wyniosła: ... zł. Podkreślono jednocześnie, iż odstąpienie od zastosowanych sankcji i obniżek jest możliwe na mocy art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21.04.2004 r. w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym oraz gdy może wykazać, że nie ponosi winy za stwierdzone nieprawidłowości (a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła).
Wskazano, że w planie zalesieniowym z ...10.2007 r. na działkach przeznaczonych pod zalesianie przewidziano przygotowanie gleby pod orkę pługiem leśnym z pogłębiaczem. Wykonana orka gruntu, o której wspomina również skarżący w odwołaniu, została wykonana zgodnie z planem zalesienia - w celu wykonania tego zalesienia, nie zaś w celu wykonania zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.
Zatem zgłoszenie do dopłat działek rolnych, które producent zalesił w dniu złożenia wniosku, winno skutkować wykluczeniem takich działek z wniosku o przyznanie płatności i zastosowaniem ewentualnych sankcji. Organ odwoławczy stoi
na stanowisku, iż w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności wiedział, iż działki nie będą wykorzystywane rolniczo.
Wiedział bowiem, iż działki te będą zalesione niebawem lub też były już w trakcie zalesiania.
W ocenie organu, czynności zalesiania powierzchni około 17 ha gruntów, związane z przygotowaniem gruntu i wykonaniem nasadzeń odpowiedniej ilości sadzonek (... tysięcy sztuk drzew/l ha według planu zalesienia z dnia ...10.2007 r.), wymaga dużych nakładów pracy i czasu, który może trwać więcej niż 10 dni, a tyle wynosi różnica czasu między złożeniem wniosku (...04.2008 r.) i zakończeniem zalesiania (....04.2008 r.).
W ocenie organu odwoławczego, wniosek o przyznanie płatności zawierający deklarację działek rolnych zalesionych lub będących w trakcie zalesiania, nie jest wnioskiem zgodnym ze stanem faktycznym. Jak sam wskazuje skarżący w odwołaniu (strona ... akapit 2) w sposób błędny wypełnił on wniosek/formularz. Należy więc uznać, iż to wnioskodawca jest winny stwierdzonych przez organ nieprawidłowości polegających na zadeklarowaniu nieuprawnionych powierzchni do przyznania płatności ONW.
Następnie organ odniósł się do opisanych w odwołaniu zarzutów podnosząc, iż ustalone okoliczności sprawy uzasadniają ich bezzasadność. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył w całości P. W. wnosząc o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zgodnie z art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego w W.;
- w przypadku uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego w W.;
- określenie, że płatność ONW do powierzchni działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności, złożonym w dniu ... kwietnia 2008 r., przysługuje do powierzchni ... ha łub do powierzchni ... ha, tzn. powierzchni stanowiącej różnicę między powierzchnią zadeklarowaną w dniu ... kwietnia 2008 r. (... ha) a powierzchnią zalesioną na działkach nr ... (... ha) i nr ... (... ha), jeżeli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzna, iż tylko do takiej powierzchni przysługują dopłaty;
- zasądzenie na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego – według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. Naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy:
1) art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników przez niedokonanie skutecznej kontroli zweryfikowania zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc;
2) art. 30 ust. I rozporządzenia nr 796/2004, przez niedokonanie pomiarów i nieprawidłowe określenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności ON W, w tym zastosowanie metod obliczenia powierzchni działki zgłoszonej do płatności nie przewidzianych ani w przepisach Unii Europejskiej ani w przepisach prawa krajowego;
3) art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
4) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
5) art. 8 K.p.a., przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa;
6) art. 9 K.p.a., przez naruszenie zasady pełnego dostępu do informacji o okolicznościach prawnych i faktycznych w sprawie;
7) art. 19-20 K.p.a., przez niedoręczenie Raportu z kontroli przez właściwy organ AR i MR lub upoważniony właściwie przez ten organ podmiot;
8) art. 40 § 2 K.p.a., przez doręczanie poszczególnych Wersji Raportu z kontroli Stronie a nie ustanowionemu przez Stronę pełnomocnikowi;
9) art. 75 § 2 K.p.a., przez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Stronę;
10) art. 76 § 1 K.p.a., przez nieuwzględnienie wielkości powierzchni zalesionej na działkach nr ... i nr ... wynikającej z ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego w W. dot. zalesienia;
11) art. 77 K.p.a., przez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez Stronę dowodów, oraz nieuwzględnienie faktów znanych organowi z urzędu, które nie wymagają dowodu;
12) art. 79 K.p.a., przez niczawiadomienie Strony o terminie przeprowadzeniu oględzin działek Strony;
13) art.80 K.p.a., przez niedokonanie oceny czy okoliczności przedstawione przez Stronę należy uznać za udowodnione;
14) art. 107 § I i § 3 K.p.a., przez niepowołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisu zakazującego udzielania w jednym roku dopłat bezpośrednich i dopłat z tytułu zalesienia oraz przez brak w tej decyzji właściwego uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego;
15) art. 124, w związku z art. 268a § 1 K.p.a., przez podpisanie zaskarżonej decyzji przez osobę, która może być niewłaściwie upoważniona do tego podpisania;
16) art. 133 K.p.a. przez wysłanie przez Kierownika Biura Powiatowego w W. odwołania Strony po upływie 4 miesięcy od daty jego otrzymania.
II. Naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy:
1) §2, § 3 , § 4 i § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia U kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
2) art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz" ust. 6 rozporządzenia Komisji
(WE)-Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich
3) art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.
Rozpatrywana sprawa dotyczy płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej: płatnościami ONW) na rok 2008.
Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie podstawę przyznawania płatności ONW stanowi - wydane na podstawie delegacji wynikającej z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r., Nr 68, poz. 448), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 11 kwietnia 2007 r.
W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem":
1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);
2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".
Rolnikiem w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a cytowanego wyżej rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 jest osoba fizyczna lub prawna, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.
Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), zwanej dalej Ustawą, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.
Z powyższych regulacji prawnych wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Celem płatności ONW jest bowiem wspieranie działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych, którzy spełniają określone warunki, wynikające z art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391), tj. : prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony, podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz stosują zwykłą dobrą praktykę rolniczą, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.
Przechodząc na grunt sprawy niniejszej przypomnieć trzeba, iż skarżący w roku, w którym wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności obszarowej dokonał zaorania części gruntu, na którym znajdował się trwały użytek zielony, a którego także ów wniosek dotyczył, a następnie zalesił go. Oznacza to tym samym, iż nie mógł spełnić wymogów przewidzianych w § 2 rozporządzenia ONW. Wbrew temu co sugerowała strona skarżąca celem zaorania (przeorania) gruntu nie była likwidacja chwastów, albowiem zaraz po tym zabiegu dokonano nasadzeń sadzonkami drzew. Niezwykle istotne są tu terminy dokonania powyższych czynności. Organ zasadnie podnosi, że wniosek o przyznanie płatności został nadany 18 kwietnia 2008 r. a zalesianie gruntu zakończono ... kwietnia 2008 r. Przeorania gruntu dokonano zatem po to aby przygotować go pod przyszłe nasadzenia drzewami. Nie sposób pominąć także i tego, że wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie został złożony przez skarżącego już w październiku 2007 r.
Zdaniem sądu brak było podstaw do uznania, iż wniosek o przyznanie płatności wycofany został przez skarżącego w całości bądź w części. Sugestia, iż nastąpiło to w chwili złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie została słusznie odrzucona. W sprawie zalesieniowej skarżący składał bowiem stosowne dokumenty, ale dotyczące tej sprawy. Nie wskazywał wówczas expresis verbis, iż stanowią one jednocześnie podstawę do wycofania całości, bądź części wniosku o przyznanie płatności obszarowych, bądź ONW.
Mało tego sam przyznał, iż błędnie wypełnił wniosek o przyznanie płatności obszarowych, albowiem zawarł w nim także deklaracje działek rolnych zalesionych lub będących w trakcie zalesiania.
Niezwykle istotne jest również to, że nieprawidłowości w omawianej kwestii wykryte zostały przez organ, a to oznacza, iż próba ewentualnej korekty wniosku nie mogła być skuteczna.
Z akt sprawy wynika, że wykryto je w następstwie dokonanej na gruncie kontroli, która została przeprowadzona przez uprawiony podmiot (O. w O. sp. z o.o.,) który uzyskał od organu stosowne zlecenie (por. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenia kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Dz.U. nr 57 poz. 383).
W ocenie sądu wyników tej kontroli nie sposób podważać, a już na pewno nie podważa jej skutecznie skarżący. Są one miarodajne nie tylko dlatego, że dokonał jej kompetentny podmiot, ale i dlatego, że miała ona miejsce we właściwym miejscu i czasie. Powtórzenie jej w latach późniejszych byłoby bezprzedmiotowe. To wszystko bowiem co można byłoby stwierdzić na gruncie, później nie obrazowałoby stanu istniejącego w latach wcześniejszych.
Nie było błędem także to, iż skarżący nie został powiadomiony o terminie kontroli. Zasadą jest bowiem, iż kontrole na miejscu przeprowadzone są bez uprzedzenia. Wynika to w oczywisty sposób z art. 25 zd. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...).
Przypomnieć wreszcie należy, że pomimo dwukrotnego przesłania raportu skarżący nie kierował do organu zastrzeżeń co do wyników zawartej w nim kontroli, a tylko on (organ) mógł być ich adresatem.
Zdaniem sądu przedmiotowa sprawa została wyjaśniona w taki sposób, który pozwalał na jej ostateczne rozstrzygnięcie, stąd zarzut naruszenia art. 7 kpa uznać należało na bezzasadny. Podobnie należało ocenić także pozostałe zarzuty skargi.
Ich szczegółowe omawianie oraz ocena zważywszy na powyższe rozważania nie jest zdaniem sądu niezbędne.
Przypomnienia wymaga również to, że w sprawie niniejszej (oznaczonej dawnym numerem sygn. akt V SA/Wa 35/12) strona skarżąca wystąpiła z pismem procesowym z dnia 25 maja 2012r., w którym wnioskowała o zawieszenie w niej postępowania do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w bliźniaczo podobnej sprawie skarżącego, która dotyczyła odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożenia sankcji. Sprawa, o której mowa rozpoznawana była pod sygnaturą V SA/Wa 2023/11. W ocenie skarżącego jak również i tutejszego Sądu obie w/w sprawy charakteryzowały się identycznym stanem faktycznym i bardzo zbliżonym stanem prawnym.
Skarżący wyraził nawet pogląd (w w/w piśmie), iż rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej o sygn.. akt V SA/Wa 194/14 (dawny numer V SA/Wa 35./12) jest zależne od wyniku toczącego się przed NSA postępowania w sprawie o sygn.. akt V SA/Wa 2023/11.
Z powyższych względów postępowanie w sprawie zawieszono do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn.. akt V SA/Wa 2023/11.
Po zwróceniu akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego okazało się, iż tenże Sąd nie podzielił poglądów skarżącego i jego skargę kasacyjną od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2023/11 oddalił (sprawa NSA o sygn.. akt II GSK 958/12). W związku z powyższym uznać należy, że stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w przedmiotowej sprawie wzmacnia dodatkowo NSA w sprawie, o której wyżej mowa.
Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło