V SA/Wa 194/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] [...] na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. S. wniosła w niniejszej sprawie (na urzędowym formularzu PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na brak zysku z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Skarżąca podała we wniosku, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małoletnim (6-letnim) synem, który jest chory. Jako jedyny składnik majątku wskazała gospodarstwo rolne o powierzchni 10,6 ha, a do stałych miesięcznych wydatków zaliczyła koszty utrzymania gospodarstwa (nawozy, opryski sezonowe) oraz koszty zakupu leków – ok. 450 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego, (pismem Sądu z 8 marca 2017 r.) skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2015 i – o ile zostało już złożone - zeznania podatkowego za rok 2016, b) aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, c) oświadczenia o wysokości dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej otrzymywanych z Agencji Rynku Rolnego lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. koszty leczenia; kredyty, pożyczki). Jednocześnie wezwano skarżącą w ww. terminie do: a) wskazania szacunkowej wartości gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,6 ha, b) wskazania gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca i jej syn mieszkają, c) wyjaśnienia kwestii partycypowania drugiego z rodziców (tj. ojca dziecka) w kosztach utrzymania i w wychowaniu małoletniego syna skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca (w piśmie z 24 marca 2017 r. – data stempla pocztowego) poinformowała, że mieszka u rodziców, zaś jej mąż w połowie partycypuje w kosztach utrzymania syna. Oświadczyła też, że jako rolnik nie składa zeznania podatkowego. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 10,61 ha, przy czym wartość 1 ha waha się od 12.000 zł do 30.000 zł. Skarżąca pobiera dopłaty do gruntów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 10.000 zł rocznie. Dodała, iż koszty utrzymania gospodarstwa przewyższają kwotę dochodu. Na obecną chwilę skarżąca nie jest w stanie uiścić kosztów. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą strony skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca w znikomej części odpowiedziała na wezwanie Sądu z 8 marca 2017 r., a tym samym nie wykazała rzetelnie i wszechstronnie swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim skarżąca nie wskazała (a tym bardziej nie udokumentowała) wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego. Oświadczyła jedynie, iż otrzymuje dopłaty do gruntów w kwocie 10.000 zł rocznie. Nie podała również żadnych danych obrazujących koszty utrzymania gospodarstwa rolnego oraz gospodarstwa domowego - w tym ostatnim przypadku ograniczyła się do stwierdzenia, że na zakup leków wydatkuje 450 zł miesięcznie. Zatem nie wiadomo na jakim poziomie kształtują się zarówno dochody, jak i wydatki skarżącej. Ponadto skarżąca nie wyjaśniła kwestii dysponowania przez nią rachunkami bankowymi. Wobec przedstawienia sytuacji majątkowej w tak lakoniczny i enigmatczny sposób, nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Fragmentaryczna odpowiedź skarżącej na wezwanie Sądu z 8 marca 2017 r. uniemożliwia dokonanie oceny jej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.