V SA/Wa 1940/07

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za repatrianta; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. T. B., wraz ze skargą na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] kwietnia 2007 r., nr [...], wystąpiła na urzędowym formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małżonkiem i pełnoletnim synem, zamieszkują w mieszkaniu o pow. 57 m2, posiada stałe źródło dochodów w wysokości 1.350 zł brutto, zaś jej małżonek w wysokości 2.700 zł brutto, natomiast nie posiadają oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca oświadczyła ponadto, iż miesięczne wydatki rodziny to koszt utrzymania mieszkania - około 1.000 zł, wydatki na leczenie - około 400 zł, koszty związane z wykształceniem i utrzymaniem syna - 800 zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z 25 września 2007 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. Wezwanie zostało doręczone dorosłemu domownikowi 2 października 2007 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 39 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożyła ona dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż w przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF datowanym na 24 maja 2007 r., było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawczyni powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie rzetelnej oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niezależnie od powyższego oceniając złożony wniosek skarżącej należy zauważyć, iż nie zasługuje on na uwzględnienie również z innego względu. Mianowicie wnioskodawczyni nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżąca wraz z małżonkiem posiadają stałe źródło dochodów w łącznej wysokości 4.050 zł brutto zaś kwota wpisu od skargi wynosi 300 zł. W tym stanie rzeczy, skarżącą nie sposób uznać za osobę, której sytuacja majątkowa nie pozwala na pokrycie opłat sądowych związanych z zainicjowaniem procesu. Podnieść należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Reasumując, jeżeli skarżąca dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi winna partycypować w kosztach postępowania, a niewątpliwie zasobami tymi są otrzymywane co miesiąc emerytura i wynagrodzenie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.