V SA/Wa 1942/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... października 2009 r. nr ... w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; Oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez M. M. jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. - dalej: Dyrektor Oddziału, z ... października 2009 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z/s w P. - dalej: Kierownik Biura - z ... sierpnia 2009 r. nr ... o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, która została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu ... listopada 2006 r. M. M. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na działanie Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych, następnie złożył w dniu ... listopada 2006 r. zmianę do wniosku wraz z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz oświadczeniem o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a w dniu ... lutego 2007 r. korektę wniosku na wezwanie nr ... . Zobowiązał się też do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania wnioskowanej płatności. Decyzją z dnia ... lutego 2007 r. nr ... Kierownik Biura przyznał M. M. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie ... zł, wskazując iż płatność będzie wypłacana przez 5 kolejnych lat z zastrzeżeniem, iż wysokość pomocy w kolejnych latach płatności może ulec zmianie oraz, że warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W dniu ... maja 2008 r. M. M. złożył w Biurze Powiatowym pismo, w którym oświadczył, iż zrealizował przedsięwzięcie i zakupił maszynę rolniczą, na dowód czego przedstawił fakturę VAT nr ...z dnia ... grudnia 2007 r. dotyczącą zakupu ... za kwotę ... zł. Ponadto wniósł o odstąpienie od obowiązku zwrotu kwoty ... zł zgodnie z pismem ARMIR z ... lutego 2007 r. wskazując, iż w dniu ... maja 2008 r. sprzedał swoje gospodarstwo rolne i nabył nowe. Decyzją z dnia ... maja 2009 r. nr ... Kierownik Biura orzekł o wstrzymaniu ww. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 ze względu na przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor Oddziału decyzją z dnia ... lipca 2009r. nr ... uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia ... maja 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją z dnia ... sierpnia 2009 r. nr ... Kierownik Biura powołując w podstawie prawnej m.in. § 13 ust. 1 z związku z § 10, z zastrzeżeniem § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870) – wydanego na podstawie art. 3 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U 229/ 2003 poz. 2273 ze zm.) wstrzymał płatność dla przedmiotowego gospodarstwa niskotowarowego. W odwołaniu z dnia ... sierpnia 2009 r. M. M. wniósł o odstąpienie od decyzji z dnia ... sierpnia 2009 r. wskazując m.in., iż środki płatnicze, które otrzymał z programu na gospodarstwa niskotowarowe zrealizował na zakup sprzętu rolniczego, które deklarował we wniosku z ... lutego 2007 r. Decyzją z dnia ... października 2009 r. nr ... Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż istotą pomocy finansowej dla gospodarstw niskotowarowych jest przede wszystkim jej "wieloletniość" i realizacja przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację konkretnego gospodarstwa niskotowarowego szczegółowo wskazanego przez beneficjenta w treści wniosku. W analizowanym stanie faktycznym beneficjent przeniósł własność ...-hektarowego gospodarstwa niskotowarowego objętego wsparciem, a następnie nabył własność gospodarstwa o powierzchni ... ha. Daty przekazania gospodarstwa sprzedanego i objęcia gospodarstwa zakupionego pokrywają się. Organ II instancji podkreślił jednak, iż uregulowania prawne dotyczące wsparcia dla gospodarstw niskotowarowych nie przewidują możliwości wprowadzania zmian polegających na "wymianie" powierzchni działek rolnych, których dotyczy wsparcie. W konsekwencji organ stwierdził, że możliwość dowolnego dysponowania gospodarstwem w każdym przypadku i przy jednoczesnym zachowaniu przyznanych środków finansowych stałaby w sprzeczności z istotą przedmiotowej pomocy. Ponadto organ wskazał, iż samo prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej jest tylko jednym z wymogów, które powinien spełnić wnioskodawca ubiegający się o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Również realizacja przedsięwzięć nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Konsekwencją przeniesienia własności gospodarstwa jest zastosowanie §10 ww. rozporządzenia, czyli wstrzymanie i zwrot wypłaconych środków finansowych. Pismem z dnia ... listopada 2009 r. M. M. – dalej: skarżący - złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału z dnia ... października 2009 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż złożył wniosek o przyznanie płatności na gospodarstwo niskotowarowe, deklarując zakup sprzętu rolniczego, którego dokonał w dniu ... grudnia 2007 r. W kwietniu 2008 r. rozmawiał telefonicznie z pracownicą biura powiatowego ARiMR z P., która poinformowała go, iż w przypadku zamiany gospodarstwa nie będzie ponosił żadnych konsekwencji, musi tylko złożyć oświadczenie o zakupie sprzętu razem z dowodem zakupu. W dniu ... maja 2008 r. skarżący złożył stosowne oświadczenie i załączył fakturę oraz akty notarialne dotyczące sprzedaży i zakupu gospodarstwa rolnego. W kwietniu 2009 r. skarżący otrzymał 3 ratę z programu płatności na gospodarstwo niskotowarowe. Zaskoczyła go decyzja o wstrzymaniu płatności 4 i 5 raty oraz obowiązku zwrotu pobranych środków finansowych. Podkreślił, iż otrzymane środki pieniężne przeznaczył na zakup sprzętu rolnego zgodnie z deklaracją. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) – dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) – dalej: ustawy o wspieraniu rozwoju oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870) dalej: rozporządzenie, nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił m.in. art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, zgodnie z którym pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1-7 (w pkt 5 określono pomoc dotyczącą wspierania gospodarstw niskotowarowych), jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji, (...). Szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich zostały uregulowane w wydanym - na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju i w celu jej wykonania - rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który: 1) jest osobą fizyczną; 2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb; 3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym: a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz b) będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.)1); 4) zobowiąże się do: a) realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego: – dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej, – zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, b) nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W tej samej ustawie i rozporządzeniu zawarte zostały przepisy stanowiące o tym co się dzieje gdy beneficjent tej pomocy nie dotrzyma warunków, pod którymi udzielono mu płatności. W myśl § 10 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11. Zgodnie z § 11 ust. 1 w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa spełni przewidziane w przepisie warunki. Na podstawie § 13 ust. 1 rozporządzenia wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego. Z niespornego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż wobec spełnienia przez M. M. warunków do uzyskania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, decyzją z dnia ... lutego 2007 r., płatność taka została mu przyznana. W dniu ... maja 2008 r. skarżący sprzedał gospodarstwo rolne, objęte ww. wsparciem i w dniu ... maja 2008 r. nabył wraz z małżonką nowe gospodarstwo rolne (akt notarialny rep. ... ). Zgodnie z treścią ww. uregulowań beneficjent zobowiązany jest do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Skarżący był o tych warunkach płatności pouczony. Składając bowiem w dniu ... listopada 2006 r. wniosek o pomoc finansową, a następnie w dniu ... listopada zmianę do wniosku i w dniu ... lutego 2007 r. korektę wniosku na wezwanie, zobowiązał się do przestrzegania warunków dotyczących przyznania płatności, o czym świadczy m.in. złożony przez niego podpis na str. 5 ww. dokumentów, gdzie widnieje oświadczenie, że beneficjent nie przeniesie własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Oświadczenie to zostało złożone z zastrzeżeniem, że nie dotyczy to sytuacji, w której przenoszona jest własność gospodarstwa w celu uzyskania renty strukturalnej. W niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja określona w § 11 ust. 1 rozporządzenia. Wobec faktu, iż przeniesienie własności gospodarstwa rolnego skarżącego i jego małżonki nastąpiło na rzecz M. S. w drodze umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia ... maja 2008 r. nr repertorium ..., w celu niezwiązanym z przejściem przekazującego na rentę strukturalną, powstał obowiązek wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego i jej zwrotu, prawidłowo zatem organy zastosowały § 10 rozporządzenia. Organy orzekające w sprawie słusznie wskazały, iż pomimo zaistniałej sytuacji, gdzie daty przekazania (sprzedaży) gospodarstwa objętego wsparciem i nabycia (kupna) nowego gospodarstwa pozwalają zachować ciągłość prowadzenia działalności rolniczej wnioskodawcy, to jednak gospodarstwo zweryfikowane i objęte pomocą powiązane z tym wnioskodawcą przestało istnieć jako przedmiot wsparcia. Uregulowania prawne dotyczące wsparcia dla gospodarstw niskotowarowych nie przewidują możliwości wprowadzania zmian polegających na "wymianie" powierzchni działek rolnych, których dotyczy wsparcie. W konsekwencji możliwość dowolnego dysponowania gospodarstwem w każdym przypadku i przy jednoczesnym zachowaniu przyznanych środków finansowych stałaby w sprzeczności z istotą przedmiotowej pomocy. W myśl art. 66 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817 /2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U. UE L 153 z 30.04.2004 r., str. 30 z późn. zm.) w przypadku gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny zostać zidentyfikowane indywidualnie. Podczas okresu ważności zobowiązania, działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, (...).Zatem wszelkie zmiany w gospodarstwie, w tym również jego powiększenie, zmierzające do jego rozwoju powinny być zgodne z przedłożonym do wniosku Planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i odnosić się do tego wnioskodawcy oraz wnioskowanego, a nie innego gospodarstwa rolnego. Ponadto samo prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej jest tylko jednym z wymogów określonych w rozporządzeniu, które powinien spełnić wnioskodawca ubiegający się o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Jednocześnie zauważyć należy, iż fakt zrealizowania przez skarżącego przedsięwzięcia, na które się powołuje tj. zakupu maszyny nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, skoro naruszono warunek nie przenoszenia własności gospodarstwa rolnego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności. Żaden przepis prawa nie wyłącza bowiem zastosowania § 10 rozporządzenia, wskutek zrealizowania przedsięwzięcia. Niezrealizowanie przedsięwzięcia wywołuje natomiast skutek określony w §9 rozporządzenia tj. wstrzymania płatności dla gospodarstwa w roku czwartym i piątym jej wypłaty. Reasumując Sąd ponownie podkreśla, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego złożył oświadczenie, iż znane są mu zasady przyznawania tych płatności, zobowiązał się również do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności, z wyjątkiem przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Tymczasem wnioskodawca przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego umową sprzedaży, bez uzyskania prawa do renty strukturalnej, czym naruszył wyżej omówione przepisy prawa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.