V SA/Wa 1949/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]lipca 2011 r. nr [...]znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych; oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lipca 2011 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez S. W., dalej: "skarżący", Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "organ", utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2011 r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Skarżący w latach 2004 - 2007 składał wnioski o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Zostały one rozpoznane pozytywnie decyzjami z dnia [...] lutego 2005 r., [...] marca 2006 r., [...] stycznia 2007 r., [...] kwietnia 2008 r. W dniu [...] maja 2008 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008. Po przeprowadzeniu kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego inspektorzy terenowi stwierdzili, iż powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza od deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności. Wobec powyższego, uwzględniając wyniki kontroli na miejscu, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. odmówił przyznania płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2008. W dniu [...] marca 2011 r. Prezes Agencji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2004-2007. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezes Agencji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W uzasadnieniu organ przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny i wskazał, że skarżący zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na której zobowiązał się realizować program rolnośrodowiskowy. Organ wskazał, że zgodnie z treścią § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Ponadto Prezes Agencji zauważył, iż w przypadku otrzymania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego tj. art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] lipca 2011 r., Prezes Agencji utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Akceptując ustalony przez organ I instancji stan faktyczny i prawny sprawy uznał, iż skarżący nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązanie to zostało określone w art. 23 rozporządzenia Rady nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26.06.1999 r. ze zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. W związku z tym, iż skarżący nie spełnił warunków wynikających z rozporządzenia rolnośrodowiskowego, powinien zwrócić pobrane płatności rolnośrodowiskowe w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego błędnie sporządzonego protokołu z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] września 2008r., zaznaczył, że nie dopatrzył się w dotychczasowym postępowaniu działania niezgodnego z przepisami prawa. Podkreślił, że skarżący podpisał we wniosku o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, iż znane są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego. Organ wskazał ponadto, iż w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt, aby skarżący zwrócił się do ARiMR, o udzielenie dodatkowych informacji bądź wyjaśnień, dotyczących niezrozumiałych dla niego kwestii związanych z przestrzeganiem warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. W skardze z [...] sierpnia 2011 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz błąd w ustaleniach faktycznych, które miało wpływ na wynik sprawy i na treść rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił organom, że nie został zawiadomiony o mającej się odbyć kontroli. Ponadto nie został pouczony o przysługujących mu prawach, a więc nie miał żadnych możliwości zajęcia stanowiska w sprawie. W ocenie skarżącego organy wydając decyzję odmawiającą płatności rolnośrodowiskowej za 2008 powinny poinformować skarżącego o dalszych jej skutkach. Ponieważ tego nie uczyniły skarżący nie spodziewał się kolejnych sankcji w postaci zmniejszenia dopłat uzyskanych w latach poprzednich. W jego ocenie przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności gruntów stwierdziła minimalną rozbieżność powierzchni zadeklarowanej i stwierdzonej (w granicach dopuszczalnego błędu). W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Zaskarżone decyzje dotyczyły obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, przyznanych za lata 2004-2007. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174, poz. 1809 ze zm.) (dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r., ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004 r.). Stosownie do art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. W ocenie organów administracji skarżący podjął pięcioletnie zobowiązanie do realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietów objętych wnioskiem i zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy przed zakończeniem pięcioletniego okresu trwania zobowiązania. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. W sprawie niniejszej spór między stronami sprowadza się do ustalenia, czy w świetle powołanych regulacji oraz argumentów skarżącego doszło do nienależnego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżący nie kwestionuje faktu otrzymania płatności za lata 2004-2007. Jego zarzuty dotyczą prawidłowości przeprowadzonej kontroli w dniu [...] września 2008 r. oraz przyjętych w czasie tej kontroli ustaleń w zakresie powierzchni działek rolnych, na których skarżący zobowiązał się realizować pakiet rolnośrodowiskowy. Sąd podziela stanowisko organów administracji przyjęte w decyzjach ustalających kwotę przyznanych nienależnie płatności, iż uwagi skarżącego dotyczące prawidłowości wyników kontroli na miejscu nie mogą zostać uwzględnione w postępowaniu, którego przedmiotem jest badanie legalności wydania decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zarzuty skarżącego zawarte w skardze odnoszą się do postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zakończonego wydaniem decyzji o odmowie przyznania płatności za 2008r. Skarżący nie odwołał się od decyzji z dnia [...] lutego 2009r. odmawiającej przyznania płatności za 2008 r., a więc nie kwestionował ani zasad przeprowadzenia kontroli na miejscu ani ustaleń przyjętych w czasie tej kontroli. W konsekwencji decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W.Z. z/s w W. stała się prawomocna. Rację ma organ, że postępowanie dotyczące przyznania płatności rolnośrodowiskowej poprzedziło postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie. Sprawa przyznania producentowi płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2008 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania i z tego względu zarzuty strony skarżącej dotyczące decyzji w sprawie płatności na rok 2008 należy traktować jako wyjaśnione i niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Prezesa Agencji w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja odmawiająca przyznania płatności dotycząca pięcioletniego okresu ustalonego od dnia wypłaty pierwszej płatności, w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków organ jest związany ustaleniami dokonanymi w tej decyzji. Podkreślić należy, że w dniu otrzymania płatności za rok 2004 powstało po stronie skarżącego pięcioletnie zobowiązanie do realizacji podjętych zobowiązań wynikających z deklarowanej powierzchni we wniosku w ciągu 5 lat, od 1 marca 2004 r. Celem uzyskania kolejnych płatności skarżący powinien corocznie składać wnioski w terminie od 1 marca do 30 kwietnia danego roku. Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich uregulowane zostały na mocy przepisów powszechnie obowiązującego prawa i spoczywające na beneficjentach, a niedopełnienie nałożonych na mocy przedmiotowych przepisów obowiązków skutkuje określonymi konsekwencjami prawnymi - w tym, w pewnych przypadkach - również koniecznością zwrotu udzielonej uprzednio pomocy finansowej. Wobec powyższego, należy stwierdzić, iż skarżący jako beneficjent pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, obowiązany był do zapoznania się z warunkami i trybem jej udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania - w tym z konsekwencjami zmniejszenia powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy. Ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rolnik podpisał stosowne oświadczenie we wniosku (sekcja [...] str. [...] wniosku z 2004r), podejmując tym samym zobowiązanie przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na przyznawanie, przedłużanie, pobieranie, wypłacanie płatności, a także o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni. W świetle powyższego zarzuty skarżącego, iż decyzja odmawiająca przyznania płatności nie zawierała informacji o "dalszych jej skutkach" nie mogą przesądzić o zasadności skargi na decyzje ustalającą nienależne płatności rolnośrodowiskowe. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób należyty oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zaś wydane na jego podstawie decyzje podjęte w obu instancjach odpowiadają prawu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. ----------------------- 1