V SA/Wa 1951/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ...czerwca 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Wyrokiem z dnia 2 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K.na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Skarżąca złożyła - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w którym oświadczyła, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z córką i wnukiem, posiada dom o pow. ...m², nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dochody skarżącej wynoszą brutto ... zł, a jej córki ... zł. Córka jest samotną matką wychowującą chore dziecko. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżąca wskazała, iż dom jest jej własnością, a miesięczne wydatki na jego utrzymanie wynoszą... zł. Miesięczne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny wynoszą średnio ... zł. Oszczędności skarżąca nie posiada, prowadząc biuro rachunkowe nie zatrudnia pracowników. Dochody z prowadzonej działalności wynoszą średnio ... zł miesięcznie. Ponadto skarżąca nadesłała kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 r. własne oraz córki, kopie rachunków za media, kopie wyciągów z rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż mocą postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 grudnia 2008 r., które nie zostało uchylone ani zmienione skarżąca została już zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji jej ponowny wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Prawo pomocy zostaje przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W innej sytuacji strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu (wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika), z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Analiza podanych przez skarżącą okoliczności oraz nadesłanych dokumentów dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. Skarżąca jest wprawdzie osobą w wieku emerytalnym, należy jednak zauważyć, iż uzyskuje regularne świadczenie emerytalne, w kwocie netto ponad... zł, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą - w postaci biura rachunkowego, z której również uzyskuje dochody na poziomie ... zł (według oświadczenia). Z nadesłanego zeznania podatkowego skarżącej za 2008 r. wynika, iż jej dochody wyniosły w sumie ... zł. Zauważyć również należy, iż z nadesłanego zeznania podatkowego za 2008 r. córki skarżącej, z którą pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym wynika, iż córka skarżącej uzyskała dochód roczny w wysokości ... zł, co znacznie przewyższa miesięczne dochody wskazane pierwotnie w oświadczeniu skarżącej. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca pozostaje również z małoletnim wnukiem. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego, w którym pozostają trzy osoby, w tym jedno dziecko wynosi około ... zł. Wskazana zatem wysokość dochodu -... zł na jednego członka rodziny - z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania rodziny w wysokości ... zł (wydatki na utrzymanie miejsca zamieszkania i na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych) nie jest argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy we wskazanym zakresie. Sytuacja finansowa w jakiej znajduje się skarżąca nie jest na tyle ciężka, aby uniemożliwiała poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, powodując uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych. Zauważyć również należy, iż jeżeli skarżąca dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi winna partycypować w kosztach postępowania. Analiza nadesłanych rachunków bankowych wskazuje, iż na dzień 5 maja 2009 r. na rachunku w banku ... skarżąca posiadała środki w wysokości ..., a na rachunku firmowym w banku Millennium saldo na dzień 6 kwietnia 2009 r. wynosiło ... zł. Ponadto zauważyć należy, iż na rachunku firmowym w dniu 13 marca 2009 r. odnotowano wpływ z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości ... zł. Skarżąca nie wskazała wcześniej takich dochodów, ani z jakiego tytułu środki te wpływają na jej rachunek firmowy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.