V SA/Wa 1952/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia czerwca 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych S. B. zawarł wniosek o przyznanie adwokata z urzędu oraz zwolnienie z opłat sądowych. W dniu 1 sierpnia 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) uzupełnił brak formalny wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu oświadczył, iż nie stać go na opłacenie adwokata i kosztów sądowych. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żony, a dzieci są na swoim utrzymaniu. Nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 27 sierpnia 2008 r. złożonym na wezwanie Sądu skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych nieruchomości, czwarty rok zamieszkuje na ul. ..., gdyż u córki nie może ze względu na czwarte piętro i zły stan zdrowia uniemożliwiający mu poruszanie się, dlatego musi mieszkać na parterze. Wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą łącznie ...zł (woda, gaz, elektryczność, opał i czynsz). Wydatki na zaspokojenie potrzeb życiowych wynoszą miesięcznie ... zł (wyżywienie, ubranie, pranie, leki, opiekunka oraz eksploatacja samochodu na dojazdy do lekarza). Żadnych oszczędności pieniężnych, rachunków bankowych, lokat i majątku skarżący nie posiada. Posiada samochód z ... r. o wartości około ... zł, którym posługuje się na dojazdy do lekarza lub sklepu. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł, które przekazywane jest na rachunek bankowy. Ponadto skarżący nadesłał m.in. zaświadczenia wypłat świadczenia z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" w roku 2003 – ... zł, 2005 – ... zł, 2007 – ... zł i 2008 – ... zł, zaświadczenie o wysokości świadczenia emerytalnego oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca 2008 r. do 21 sierpnia 2008 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu możliwości finansowych strony. W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie byłby zobowiązany ponieść w toczącym się postępowaniu oraz jego możliwości finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uzyskuje regularne dochody w postaci świadczenia emerytalnego, a ich wysokość daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie. Na obecnym etapie postępowania wnioskujący będzie zobowiązany uiścić wpis od skargi w wysokości 100 zł. Zauważyć należy, iż skarżący w dniu 1 czerwca 2006 r. posiadał na rachunku bankowym środki w wysokości ... zł, natomiast w dniu 21 sierpnia 2008 r. pobrał z rachunku kwotę ... zł, nie wskazując by została w całości spożytkowana na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Porównując natomiast sytuację majątkową skarżącego z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.