V SA/Wa 1952/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... czerwca 2008r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. skargę oddala, 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat E. S. ... (Kancelaria Adwokacka [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Wnioskiem z ... stycznia 2008 r. S. B. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Do wniosku strona załączyła dokumenty m.in.: opinię Stowarzyszenia Kombatantów [...] w M. (k-... akt adm.), zaświadczenie potwierdzające fakt zarządzania gospodarstwem rolnym przez [...] - (k-... akt adm.), zaświadczenie P. w G. (k-... akt adm.) o doliczeniu do okresów zatrudnienia w czasie drugiej wojny światowej okresu zatrudnienia od ... kwietnia 1942 r. do ... stycznia 1945 r. (k-... akt adm.), pismo Archiwum Państwowego z dnia ....12.1995r. informujące o konfiskacie majątku państwa polskiego i jego obywateli na ziemiach wcielonych do III Rzeszy (k-... akt adm.), zawiadomienie o uzyskaniu świadczenia ze wspólnych środków Fundacji "P." oraz rządu USA (k-... akt adm.), oraz zeznania świadka P. P. (k-... akt adm.). Kierownik Urzędu decyzją wydaną w dniu ... marca 2008 r. nr ... na podstawie art.1 ust.1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich [Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.] odmówił S. B. przyznania uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przytoczył treść przepisu art. 2 pkt 2 lit. a wskazanej wyżej ustawy, zgodnie z którym "Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Z uwagi na to, iż w ocenie Kierownika Urzędu, strona nie spełnia określonego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP, tym samym należało jej odmówić przyznania świadczenia przewidzianego w cyt. ustawie. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem S. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia ... czerwca 2008 r. Nr ... wydaną na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [tekst jedn. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust.1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... marca 2008 r. Organ w uzasadnieniu decyzji ponownie przytoczył treść przepisu art. 2 pkt 2 lit. a ww. ustawy, a odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, iż S. B. pracował w P. pow. D., tj. na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. W związku z powyższym nie nastąpił w sprawie fakt deportacji wskazany w ustawie z dnia 31.05.1996r. W skardze na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... czerwca 2008r., skarżący S. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie złożył wszystkie niezbędne dokumenty, a przeprowadzony w postępowaniu administracyjnym wywiad środowiskowy wykazał, że miejscowość P. od 1939r. położona była na terenie ziem okupowanych, co potwierdza również Fundacja P. Do skargi S. B. ponownie dołączył kserokopię dokumentów, które znajdowały się już w posiadaniu organu administracji publicznej w prowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, iż okoliczności podniesione przez stronę skarżącą potwierdzają tylko ustalony uprzednio stan faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz. 1269], dalej: p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.], dalej: p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stan prawny będący podstawą orzekania przez organ administracji przedstawia się następująco. Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium Trzeciej Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Stosownie do przepisu art. 4 ust. 1, 2 i 4 powyższej ustawy uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny i wynika ze zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dokumentów. Zasadnie organ administracji przyjął, iż miejscowość P. powiat D., tj. miejscowość w której pracował skarżący, znajdowała się przed 1 września 1939r. w granicach państwa polskiego, co stanowi przesłankę negatywną do przyznania stronie świadczenia. S. B. w toku postępowania administracyjnego podawał, iż pracę przymusową wykonywał przez [...] w okresie od 1942r. do 1945r., (k-... akt adm.) w majątku ziemskim, którym zarządzał [...]. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż sam fakt wykonywania pracy przymusowej bez deportacji (wywiezienia) na terytorium Trzeciej Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, nie wypełnia dyspozycji art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy. Jednoznaczny, przytaczany w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zapis ustawy nie pozwala na objęcie świadczeniem osób, które do pracy przymusowej zostały wywiezione na tereny położone w granicach Polski sprzed 1 września 1939 r. a takie położenie miały P. Wobec tego, że skarżący pracował przymusowo na terytorium państwa polskiego, nie można stwierdzić, iż został wywieziony ( deportowany ) z tego terytorium. Taka interpretacja art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy wynika wprost z treści przepisu, który stawia wymóg deportacji " do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r.". W tym zakresie istnieje również utrwalone orzecznictwo NSA, m.in. wyrok NSA z 09.12.1999r. wydany w sprawie V S.A. 1086/ 99 (publ. LEX nr 49291), w której uznano, iż praca przymusowa na terytorium należącym do II RP w jej granicach sprzed wojny, przez osobę zamieszkującą wcześniej również na tym terytorium nie spełnia warunków art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy. Odmienna, rozszerzająca wykładnia omawianego przepisu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy nie byłaby uprawniona, jako sprzeczna z brzmieniem przepisu i wykraczająca poza wskazany w tytule ustawy zakres regulacji, a ponadto prowadząca do uznania za zbędny art. 2 pkt 1, skoro praktycznie każda praca przymusowa, wykonywana przez co najmniej 6 miesięcy na rzecz III Rzeszy w latach 1939-1945, uprawniałaby do świadczenia. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że niezwiązane z deportacją z terytorium II RP przymusowe zatrudnienie w latach 1942-1945 S. B. w majątku ziemskim, zarządzanym przez Niemca, położonym na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę, nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. Ponadto Sąd stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a, w sposób wyczerpujący, a organ dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 Rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). ----------------------- 5