V SA/Wa 1952/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. B. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 3 września 2008r. w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... czerwca 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący S. B. wnioskiem (złożonym na urzędowym formularzu PPF z ...08.2008r.) wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż nie stać go na opłacenie adwokata i kosztów sądowych. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żony, a dzieci są na swoim utrzymaniu. Nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W dodatkowym oświadczeniu z dnia ... sierpnia 2008 r. złożonym na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych nieruchomości, czwarty rok zamieszkuje na ul. H., gdyż u córki nie może ze względu na czwarte piętro i zły stan zdrowia uniemożliwiający mu poruszanie się, dlatego musi mieszkać na parterze. Podniósł, iż jego wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą łącznie ... zł (woda, gaz, elektryczność, opał i czynsz). Wydatki na zaspokojenie potrzeb życiowych wynoszą miesięcznie ... zł (wyżywienie, ubranie, pranie, leki, opiekunka oraz eksploatacja samochodu na dojazdy do lekarza). Żadnych oszczędności pieniężnych, rachunków bankowych, lokat i majątku skarżący nie posiada. Posiada samochód z ... r. o wartości około ... zł, którym posługuje się na dojazdy do lekarza lub sklepu. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł, które przekazywane jest na rachunek bankowy. Ponadto skarżący nadesłał m.in. zaświadczenia wypłat świadczenia z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" w roku [...] zł, zaświadczenie o wysokości świadczenia emerytalnego oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od ... czerwca 2008 r. do ... sierpnia 2008 r. Postanowieniem z ... września 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. W tym kontekście referendarz sądowy wyjaśnił, iż skarżący uzyskuje regularne dochody w postaci świadczenia emerytalnego, a ich wysokość daje możliwość poniesienia przewidywanych SPOST 2 Sygn. akt V SA/Wa 1952/08 kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie bowiem na obecnym etapie postępowania wnioskujący będzie zobowiązany uiścić wpis od skargi w wysokości 100 zł. Dodał ponadto, iż S. B. w dniu ... czerwca 2006 r. posiadał na rachunku bankowym środki w wysokości ... zł, natomiast w dniu ... sierpnia 2008 r. pobrał z rachunku kwotę ... zł, nie wskazując by została w całości spożytkowana na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Pismem z dnia ... września 2008r. wnioskodawca określił cel na jaki spożytkował kwotę ... zł, a przy dodatkowym piśmie procesowym z tej samej daty nadesłał faktury VAT. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że pomimo oznaczenia pisma skarżącego jako "aneks do podania z dnia ...08.2008r." z uwagi na treść oświadczenia zawartego w tym piśmie należało uznać, że stanowi ono sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia ... września 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym -wyrażoną w art. 199 powołanej ustawy procesowej, strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie wykazane przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania SPOST 3 Sygn. akt V SA/Wa 1952/08 sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu charakteru sprawy oraz możliwości finansowych strony. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uzyskuje bowiem regularne dochody w postaci świadczenia emerytalnego, a ich wysokość daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych, o czym świadczy okoliczność uiszczenia przez skarżącego w dniu ... września 2008r. wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Dodatkowo zauważyć należy, że w sprzeciwie z dnia ...09.2008r. skarżący wyjaśnił co prawda, iż kwotę ... zł pobraną z rachunku w dniu ... sierpnia 2008r. spożytkował m.in. na zakup leków w kwocie ... zł i zakup węgla w kwocie ... zł, jednakże z nadesłanych do Sądu faktur VAT wynika, że po dniu....08.2008r. skarżący na leki wydał ok. ... zł natomiast brak jest w ogóle dowodu świadczącego o tym, iż za resztę kwoty S. B. zakupił opał na zimę. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą w sprawie przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stały bowiem dochód skarżącego w postaci świadczenia emerytalnego oraz okoliczność samodzielnego uiszczenia wpisu świadczą o tym, że możliwości finansowe skarżącego pozwalały na poniesienie (na obecnym etapie postępowania) niezbędnych kosztów sądowych w sprawie. Porównując jednakże sytuację majątkową S. B. z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.