V SA/Wa 1955/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. spółka komandytowa w G. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) sierpnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. Przedmiotem skargi L. sp. z o.o. spółka komandytowa (dalej: skarżąca, spółka lub strona) jest postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON lub organ) z [...] sierpnia 2019 r. znak [...] , L.dz. [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] czerwca 2019 r. znak: [...] , [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Strona, do 25 marca 2019 r. nie przekazała do PFRON wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc luty 2019 r. Wniosek taki został złożony 26 marca 2019 r. W związku z powyższym skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. W uzasadnieniu wyjaśniła, że pracownik odpowiedzialny za złożenie wniosku przebywał na zwolnieniu lekarskim od 6 marca do 27 marca 2019 r., a w dniach od 6 marca do 7 marca 2019 r. był hospitalizowana w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w G. . Pracownik ten wg spółki jako jedyny posiada możliwość elektronicznego podpisania i wysłania wniosku Wn-D do PFRON. Dodatkowo skarżąca podała, że w dniu 28 marca 2019 r. pracownik stawił się do pracy po zakończeniu zwolnienia lekarskiego i wysłała wniosek Wn-D do PFRON za miesiąc luty 2019. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie pracownika. Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku. W uzasadnieniu odmowy stwierdził, że skarżąca nie wypełniła przesłanki warunkującej przywrócenie terminu, tj. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku. Rozpoznając sprawę na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zarządu PFRON zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] czerwca 2019 r. W ocenie organu w sprawie strona nie uprawdopodobniła, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy. Prezes Zarządu PFRON zaznaczył, że nawet niedochowanie należytej staranności stanowi okoliczność zawinioną. Zdaniem organu powołanych przez stronę argumentów dotyczących choroby pracownika nie można uznać za trwałą przeszkodę uniemożliwiającą złożenie wniosku w terminie. Spółka wiedząc, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zależy od terminowego składania wniosków powinna dołożyć należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i złożyć wniosek Wn-D w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy. Oznacza to, że w związku z wyjątkowym uprawnieniem w postaci możliwości uzyskania dofinansowania jakie pracodawca może otrzymać, winien on dołożyć szczególnej staranności w dopełnieniu spoczywających na nim obowiązków, z którymi łączy się wypłata dofinansowania, tj. kierując się doświadczeniem życiowym strona powinna zadbać, aby dokumenty umożliwiające wypłatę środków finansowych złożone zostały w terminie wyznaczonym przez ustawodawcę. Dodatkowo zdaniem organu powołanie się przez stronę na problemy organizacyjne, spowodowane zwolnieniem lekarskim jedynego pracownika upoważnionego do przesyłania wniosków Wn-D do organu, co skutkowało nie wysłaniem go w terminie, nie stanowi przesłanki wyłączającej winę oraz umożliwiającej przywrócenie wnioskowanego terminu. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że w żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników. Nieobecność pracownika (w związku z jego chorobą) odpowiedzialnego za sporządzanie i przekazywanie dokumentów do Funduszu oraz związane z tym problemy organizacyjne nie zwalniają należycie działającego pracodawcy z obowiązku dochowania terminu i spełnienia określonych prawem warunków. Obowiązkiem strony było takie zorganizowanie pracy, aby w przypadku zdarzeń losowych zapewnić prawidłowe funkcjonowanie zakładu pracy, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. Ponadto Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że z analizy dokumentów przesłanych przez stronę wynika, że pracownik spółki (J. L. ) przebywał na zwolnieniu lekarskim w od 6 marca do 27 marca 2019 r., w związku z czym strona przy zachowaniu należytej staranności miała wystarczającą ilość czasu na wyznaczenie zastępstwa za ww. pracownika. Dodatkowo zwrócił uwagę na wyjaśnienia spółki z 16 kwietnia 2019 r. i stwierdził, że strona miała możliwość zalogowania się do Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji oraz możliwość wyznaczenia zastępstwa za nieobecnego pracownika albowiem uczyniła to w dniu 26 marca 2019 r., wyznaczając E. B. , główną księgową spółki do sporządzenia i wysłania przedmiotowego wniosku Wn-D do organu. Organ podkreślił, że w trosce o własny interes spółka powinna wyznaczyć zastępstwo za nieobecnego pracownika przed upływem terminu na złożenie wniosku Wn-D za luty 2019 r. Na zakończenie Prezes Zarządu PFRON zauważył, że strona celem zachowania terminu złożenia przedmiotowego wniosku mogła przesłać w formie elektronicznej lub papierowej sam wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za luty 2019 r. z wypełnionymi danymi ewidencyjnymi pracodawcy, z zaznaczeniem okresu sprawozdawczego wniosku oraz z podpisem pracodawcy - a więc na podstawie danych, które beneficjent posiadał. Następnie po powrocie do pracy pracownika strona mogła wysłać do Funduszu korektę przedmiotowego wniosku Wn-D wraz z niezbędnymi informacjami. Zdaniem organu, strona wiedziała o możliwości składania korekt wniosków Wn-D wraz z załącznikami INF-D-P albowiem składał takie korekty wniosków za uprzednio występujące okresy sprawozdawcze. W związku z tym organ stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie obydwu postanowień w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: kpa) poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełniła przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu, tj. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W uzasadnieniu strona bardzo szeroko zacytowała poglądy doktryny i orzecznictwa w zakresie przesłanek dotyczących przywracania uchybionego terminu. W ocenie spółki do przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, które uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu, zaliczane są przede wszystkim okoliczności utożsamiane z działaniem siły wyższej, takie jak, m.in. nagła choroba. W sprawie taka okoliczność miała miejsce. Strona podkreśliła, że J. L. - specjalista ds. prac i kadr jest jedyną osobą, która jako jedyna posiada możliwość elektronicznego podpisania i wysłania wniosku Wn-D do PFRON. W istocie rzeczy, osoba ta stanowi jednoosobowy dział kadr w spółce, jak również w drugiej spółce z grupy L. . Z uwagi na nagłą chorobę J. L. i jej nieobecność 25 marca 2019 r. w pracy, pracodawca nie mógł ad hoc zorganizować zastępstwa właściwej osoby z uwagi na brak innych osób zajmujących się sprawami kadrowymi i płacowymi w spółce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2001 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa) sądy stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W sprawie takie postanowienie zostało wydane i dlatego też sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 951) pracodawca składa wniosek wraz z informacją w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą. Strona uchybiła temu terminowi składając wniosek Wn-D za luty 2019 r. w dniu 26 marca 2019 r. W myśl § 4 ust. 4 ww. rozporządzenia termin do złożenia wniosku i informacji przywraca się na prośbę pracodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Tym samym uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie przesłanki: uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swej winy, wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała mu dochowanie terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności uchybionej, dla której określony był termin. Z treści powołanego art. 58 § 1 kpa wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). W razie uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności początkowej dniem, do którego należy liczyć bieg 7 - dniowego terminu jest następny dzień po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 57 § 1 kpa). Jednakże zgodnie z art. 58 § 3 kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z powołanych przepisów wynika, że zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować 7 - dniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Obowiązek badania, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, spoczywa na organie administracji. W rozpoznawanej sprawie Prezes Zarządu PFRON uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty 2019 r. nastąpiło bez jej winy. Rozważyć należało zatem, czy organ prawidłowo ocenił podawane we wniosku okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie wskazywaną przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku była choroba pracownika, któremu skarżąca powierzyła sprawy w zakresie prawidłowego i terminowego składania wniosku Wn-D. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim pracownik J. L. przebywała na zwolnieniu lekarskim od 6 do dnia 27 marca 2019 r. (z dwiema przerwami w czasie weekendów). W ocenie sądu w sposób prawidłowy organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Przeszkoda, na którą powołuje się spółka, leżała wyłącznie po stronie samej spółki i jej organizacji pracy. To spółka w sposób zupełnie nieracjonalny nie zapewniła w okresie choroby zastępstwa. Przy profesjonalnym obrocie gospodarczym zupełnie nieracjonalne jest powierzanie obowiązków wyłącznie jednej osobie, bez możliwości zastępstwa tej osoby. To organizacja pracy strony doprowadziła do uchybienia terminu. Natomiast na organizację spółki wyłączny wpływ ma sama strona. Co więcej także sama argumentacja spółki jest nieracjonalna, skoro pracownik posiadał zwolnienie lekarskie na okres ponad 20 dni, to w żaden sposób nie można mówić o nagłej nieprzewidywanej chorobie. Co więcej orzecznictwo, na które powołuje się strona odnosi okoliczność nagłej nieprzewidzianej choroby do samej strony a nie podmiotów, które strona upoważnia do działania w jej imieniu. Nic bowiem nie stało na przeszkodzie aby w okresie choroby upoważnić inną osobę, do dokonania czynności w zastępstwie chorego pracownika. Co w spawie w istocie miało miejsce, gdyż ostatecznie wniosek o dofinansowanie został złożony w dniu 26 marca 2019 r. (przez E. B. – główną księgową), a więc w okresie przebywania przez J. L. na zwolnieniu lekarski. Tym samym była możliwość zorganizowania zastępstwa, gdyż to nie chory pracownik po zwolnieniu lekarskim złożył wniosek, tylko uczynił to inny pracownik spółki. Podkreślenia wymaga, że podmioty należycie organizujące swoją działalność w zakresie obowiązków różnych pracowników przewidują konieczność zastępowania pracownika przy wypełnianiu jego obowiązków np. w sytuacjach zdrowotnych, czy też zwykłych, np. w wypadku skorzystania z urlopu wypoczynkowego. Brak takiej prawidłowej organizacji pracy obciąża wprost pracodawcę i w żaden sposób nie może stanowić przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w niedochowaniu terminu na złożenie wniosku. Słusznie także zauważył organ, że zgodnie z art. 26c ust. 1a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1172, ze zm.) oprócz elektronicznej formy przekazania informacji i wniosków o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, dokumenty te mogą zostać złożone również w formie pisemnej. Zatem upoważniona przez stronę inna osoba (pracownik) mogła również sporządzić wniosek w formie pisemnej wysłać go za pośrednictwem poczty. Wypełnienie nawet częściowo wniosku i informacji, a więc wniosku niezawierającego wszystkich danych stanowiłoby potwierdzenie staranności i dbałości o własne sprawy i nie doprowadziłby do uchybienia terminowi. Wbrew twierdzeniom strony takie działanie nie świadczyłoby o braku należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Przeciwnie wskazywałoby właśnie na staranność. Sąd wyjaśnia, że o braku winy w niedokonaniu w ustawowym terminie określonej czynności można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Prezes PFRON dokonał prawidłowej wykładni przepisów uznając, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że do naruszenia terminu na złożenie wniosku Wn-D za luty 2019 r. doszło bez winy skarżącej. Tym samym zupełnie bezzasadne okazały się zarzuty skargi. Strona bowiem zapomina, że to ona sam ma obowiązek uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu organu, a nie organ. To skarżąca powinna przedstawić zarówno odpowiednią argumentację, jak i dowody ją potwierdzające wskazujące na brak winy, a rolą organu będzie jedynie ocena tych okoliczności. Ze swojej roli organ wywiązał się prawidłowo. Co więcej organ zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu, z czego strona częściowo korzystała. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Prezesa Zarządu PFRON jest prawidłowe. Organ wyjaśnił przesłanki jakimi kierował się przy wydaniu postanowienia oraz powody, dla których nie uznał zasadności twierdzeń strony. Również zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i został właściwie oceniony. W związku z powyższym sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, ani przepisów materialnych i dlatego też w oparciu o art. 151 ppsa oddalił skargę.