V SA/Wa 1958/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia WSA Izabella Janson, Sędzia WSA Irena Kudiura (spr.), Protokolant Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ...maja 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników Uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję z dnia ... marca 2007r. nr ... w zakresie dotyczącym należności głównej Wnioskiem z dnia ...lutego 2007 r. Z. B. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w R. o umorzenie zaległych składek ubezpieczeniowych wobec KRUS. W przedmiotowym wniosku opisał swoją sytuację materialną. Wyjaśnił, iż powodem zwolnienia się z pracy była konieczność sprawowania ciągłej opieki nad chorą matką, której po śmierci swojego ojca jest jedynym opiekunem. Dodatkowo wyjaśnił, iż wraz z matką utrzymuje się z jej świadczenia emerytalnego, którego kwota wynosi ... zł miesięcznie. Prezes KRUS, po rozpatrzeniu wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników decyzją z dnia ... marca 2007 r. o nr ... wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) umorzył odsetki od należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 3 kw. 1998r. do 4 kw. 2002r. w kwocie ... zł i odmówił umorzenia składek za okres 1998.3-2002.4. W uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił, iż w 2001r. wydano wobec Z. B. odmowną decyzję w przedmiocie umorzenia składek, a próba spłaty należności wobec KRUS w układzie ratalnym nie powiodła się. Podniósł ponadto, iż wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej, oraz że podstawą odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1998.3 - 2002.4 jest zabezpieczenie hipoteczne poprzez wpis do księgi wieczystej nr ..., co zdaniem Prezesa KRUS daje gwarancję odzyskania tych należności w przyszłości. Prezesa KRUS potwierdził, iż w niniejszej sprawie wystąpiły szczególne okoliczności związane z chorobą matki wnioskodawcy oraz małym dochodem rodziny, jednakże uwzględniając ważny interes zainteresowanego i jego możliwości płatnicze oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony o umorzenie składek w całości. Decyzją z ... maja 2007 r. o nr ... Prezes KRUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu ... marca 2007 r. W jej uzasadnieniu podzielił argumentację organu I instancji. Wskazał dodatkowo, iż Z. B. w dalszym ciągu nie udokumentował upadku inwentarza, na który powołuje się w swoich podaniach. Ponadto ponownie zwracając się o umorzenie składek wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę decyzji, a pobierane dopłaty z AR i MR umożliwiają zdaniem organu spłatę należności głównej w zawartym w dniu ... maja 2003r. układzie ratalnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący Z. B. ponownie przedstawił swoją sytuację materialną i życiową jako bardzo trudną. Opisał swój dom jako wymagający pilnego remontu i wyjaśnił, iż fakt padnięcia krowy mogą poświadczyć jego sąsiedzi bowiem lekarz weterynarii, który był do niej wezwany nie żyje. Oświadczył również, iż ze względu na swoją sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacać przez 8 lat należności wobec KRUS w systemie ratalnym. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ... maja 2007r. Dodał ponadto, iż skarżący posiada realne możliwości uiszczania zaległych i bieżących składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha i współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni ... ha, zaś nadużywanie przez niego alkoholu skutkuje nienależytym wywiązywaniem się z finansowych obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Dokonując oceny należy ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania, nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy Prezes KRUS niniejszą sprawę rozpatrywał w oparciu o przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1998 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Wymieniony przepis zakłada więc zbadanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy, rozważenia czy stanowią one uzasadniony i ważny interes dla tegoż wnioskodawcy, a nadto czy stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego uzasadnia uwzględnienie bądź odmowę uwzględnienia wniosku. Wyjaśnienia ponadto wymaga, iż poprzez przepis art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosuje się przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w tym przepis art. 123 - przewidujący stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wobec tego decyzja Prezesa Kasy, orzekająca w przedmiocie umorzenia należności Kasy z tytułu składek na ubezpieczenie, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a. W celu wydania prawidłowego orzeczenia - zwłaszcza w sytuacji uznania administracyjnego- organ, prowadzący postępowanie dowodowe na podstawie k.p.a., obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis uznaniowy, wymaga więc od organu w szczególności poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego. Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że dopiero dokonanie wszechstronnej i wnikliwej analizy zebranych w sprawie dowodów może doprowadzić do ustalenia, czy powyższy przepis ma w niniejszej sprawie zastosowanie. Jak wynika z akt sprawy w złożonym przez Z. B. wniosku z dnia ... lutego 2007r. o umorzenie składek ubezpieczeniowych wobec KRUS powołane są nowe okoliczności, które nie były przedmiotem analizy organów administracji publicznej we wcześniej składanych podaniach skarżącego w tym zakresie. Zdaniem Sądu Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji z dnia ... maja 2007r. w zakresie w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję z dnia ... marca 2007r. w zakresie dotyczącym należności głównej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (dowodowego), niewłaściwie oceniając te okoliczności, które wskazywały na stan finansowy skarżącego. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że z protokołu rolniczego ubezpieczenia społecznego (dowód: k. ... akt administracyjnych) wynika, że zadłużenie rolnika powstało od 1997r. tj. od momentu pogorszenia się stanu zdrowia jego matki Z. B., co skutkowało tym, że wszystkie środki finansowe przeznaczone zostały na jej leczenie, zakup leków i opłaty leczenia szpitalnego. W zawartym w protokole oświadczeniu Z. B. podniósł również, iż nie może podjąć pracy z uwagi na konieczność sprawowania ciągłej opieki nad chorą matką. Z dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie (dowód: k. ... akt administracyjnych) wynika, iż Z. B. w 2006r. przebyła dwa zawały serca, jest po zabiegu koronarografii i angioplastyce wieńcowej z implantacją stentów i przebyła obrzęk płuc. Jej stan zdrowia wymaga ciągłej kontroli lekarza rodzinnego oraz Poradni Kardiologicznej. Na konieczne (wskazane w karcie informacyjnej z dnia ....12.2005r., k.... akt administracyjnych) dla siebie lekarstwa wydała ok. 250 zł na okres dwóch miesięcy, co wynika z wystawionych przez Aptekę w S. faktur VAT (k. ... akt administracyjnych). Nie ulega wątpliwości, iż zły stan zdrowia Z. B. wskazuje na to, że wymaga ona stałej opieki osoby drugiej, którą może udzielić tylko jej syn jako jedyny po śmierci jej męża opiekun. Powyższa okoliczność uniemożliwia zatem Z. B. podjęcia pracy w takiej odległości od domu, w jakiej nie mógłby on udzielić natychmiastowej pomocy swojej matce. Ponadto cykliczne wydatki związane z zakupem leków, dojazdami do poradni medycznych w zestawieniu z rentą matki skarżącego w wysokości 730 zł miesięcznie, która jest jedynym stałym źródłem dochodu rodziny może wskazywać na trudności związane z ponoszeniem dodatkowych kosztów. Tym samym zdaniem Sądu nie zostały w sprawie ustalone rzeczywiste przychody skarżącego. Organ nie wziął pod uwagę skutków wynikających z konieczności świadczenia przez skarżącego swojej matce opieki oraz szeregu wydatków związanych z jej leczeniem. Nie bez znaczenia jest również okoliczność podnoszona przez skarżącego w skardze, która dotyczy pilnego remontu domu rodzinnego Z. B. oraz potrzeba zakupu pralki przede wszystkim na potrzeby Z. B.. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię tę należy rozważać nie tracąc z pola widzenia faktu, że skarżący, co de facto przyjął Prezes KRUS prowadzi wspólnie ze schorowaną matką gospodarstwo domowe. Sąd wskazuje ponadto, że wyjaśniając okoliczność upadku inwentarza skarżącego, organ korzystając z dyspozycji przepisu art. 75 § 1 Kpa może do sprawy włączyć także dowody osobowe w postaci zeznań świadków, o co wnosił skarżący i w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 Kpa winien się do nich ustosunkować. Odnosząc się również do okoliczności podniesionej przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę, a wskazującej iż Z. B. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha i współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni ... ha koniecznym jest wyjaśnienie, czy z gruntu tego czerpie on korzyści chociażby z uprawiania go na własne potrzeby, czy może ze sprzedaży płodów rolnych, uzyskując środki inne niż żywność. Zdaniem Sądu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie i ustalenie rzeczywistego dochodu dłużnika po odjęciu koniecznych i bieżących kosztów związanych z normalną w warunkach skarżącego egzystencją. Dopiero takie dokonanie oceny zebranych w sprawie dowodów oraz wyjaśnienie wszystkich wskazanych przez Sąd okoliczności właściwie zilustruje sytuację finansową i możliwości płatnicze Z. B. w kontekście zaistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie w całości lub w części należności z tytułu składek zawartych w art. 41a ust. 1 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z dnia ... maja 2007r. w zakresie w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji z dnia ... marca 2007r. w zakresie dotyczącym należności głównej naruszała przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co spowodowało zdaniem Sądu konieczność wyeliminowania jej w uchylonej części z obrotu prawnego. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1