V SA/Wa 1959/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Beata Krajewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu w sprawie ze skargi C. B.P. Sp. z o.o. we W. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) czerwca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi 50.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 7000,00 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 1895,53 zł. W uzasadnieniu do wniosku wyjaśniono, iż 46.000,00 zł kapitału zakładowego zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 35721,99 zł, a w skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe oraz wyposażenie. Na fundusz specjalny w kwocie 20.000,00 zł, który powstał w roku 2007 w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem Spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione w aport. Spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty. Wskazano również, iż w chwili obecnej nie ma przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje spółka. Natomiast bieżąca sytuacja spółki nie jest negatywna z uwagi na brak zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego a strata wynika tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów. Aktualnie spółka nie prowadzi konta bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł. Obecnie spółka ponosi tylko koszty opłat za usługi telekomunikacyjne 35 zł/m-c. W odpowiedzi na wezwanie do udzielenia dodatkowych informacji w trybie art. 255 p.p.s.a. Skarżąca wskazała, iż nadal nie posiada kont bankowych, nie posiada i nie zbywała w ostatnich dwóch latach nieruchomości i ruchomości o wartości ponad 10.000 zł. Spółka przedłożyła aktualny bilans oraz rachunek zysków i strat, deklarację CIT za 2013 r. oraz ostatnią deklarację dla podatku od towarów i usług (02kw/2014). Postanowieniem z 31 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 14 listopada 2014 r. do Sądu wpłynął sprzeciw Skarżącej na postanowienie z 31 października 2014 r. W piśmie tym Skarżąca powtórzyła argumenty podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w pismach składanych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dodała, że prowadzi wiele zaawansowanych procesowo sporów sądowych o znaczących wartościach przedmiotu sporu, a odszkodowania zasądzone w tych postępowaniach będą stanowiły przychód Spółki. Podniesiono, że Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ponieważ nie posiada środków w kasie, na rachunku bankowym, nie ma możliwości zaciągnięcia kredytów oraz poprawy bieżącej płynności w drodze spieniężenia aktywów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a". – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do przyznania zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby uzyskać fundusze na pokrycie tych wydatków. Podkreślić przy tym należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). W ocenie Sądu, Skarżąca jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem ze sprzeciwu Skarżącej, ani z jej wcześniejszego oświadczenia z dnia 25 września 2014 r. nie wynika na co została spożytkowana całość uzyskanego w drugim kwartale 2014 r. przychodu (450 zł netto). Ponadto wskazać należy, że ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie lub w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, sprzedaży środków trwałych, sprzedaży udziałów itp.). W przypadku Skarżącej źródeł na uzyskanie środków celem pokrycia kosztów sądowych należy upatrywać przede wszystkim w posiadanych środkach trwałych. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Sąd dysponuje jedynie szczątkowymi informacjami na temat sytuacji finansowej Skarżącej. Poza jej oświadczeniami nie dysponuje w zasadzie żadnymi danymi źródłowymi obrazującymi przychody Spółki i ciążące na niej zobowiązania (deklaracje ZUS i rachunki wystawiane usługobiorcom, itp.). Skarżąca nie przedstawiła również dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki (np. odmowna decyzja kredytowa banku). Z powyższego powodu nie sposób ustalić, skąd przy pustej kasie Spółka opłaca należności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego i rachunki za usługi telekomunikacyjne. Istotne znaczenie ma fakt, że strona nie wykonała w pełni obowiązku nałożonego zarządzeniem z dnia 12 września 2014 r. Skarżąca nie przedstawiła zeznania podatkowego CIT-8 za 2012 r., nie przedłożyła również deklaracji VAT-7 za 2014 r. (złożyła deklarację za drugi kwartał 2014 r.) oraz wykazu środków trwałych posiadanych w okresie dwóch ostatnich lat. Na aprobatę nie zasługuje również twierdzenie Strony, że obecnie nie ma konta bankowego. Trudno bowiem przyjąć, iż to oświadczenie jest wiarygodne skoro w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym (np. do otrzymania zwrotu podatku VAT) i zakładem ubezpieczeń społecznych jest wymagany obrót bezgotówkowy. Należy zaznaczyć, że na obecnym etapie postępowania Spółka zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Wobec tego, w świetle twierdzenia strony, że "jej sytuacja nie jest negatywna", gdyż na bieżąco reguluje zobowiązania wobec ZUS oraz urzędu skarbowego, nie ma zaciągniętych zobowiązań kredytowych, kwota 100 zł nie stanowi kosztów, których prowadzący działalność gospodarczą nie mógłby ponieść. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W ocenie Sądu należy założyć, celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podsumowując wskazać należy, że Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane brakiem jej należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.