V SA/Wa 1959/14

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. B. P. Sp. z o.o. we W. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia (...) czerwca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżąca spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi 50.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 7000,00 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 1895,53 zł. W uzasadnieniu do wniosku zawartym w piśmie z 27 sierpnia 2014 r. wyjaśniono, iż 46.000,00 zł kapitału zakładowego zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 35721,99 zł, a w skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe oraz wyposażenie. Na fundusz specjalny w kwocie 20.000,00 zł, który powstał w roku 2007 w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem Spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione w aport. Spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty. Wskazano również, iż w chwili obecnej nie ma przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje spółka. Natomiast bieżąca sytuacja spółki nie jest negatywna z uwagi na brak zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego a strata wynika tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów. Aktualnie spółka nie prowadzi konta bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł. Obecnie spółka ponosi tylko koszty opłat za usługi telekomunikacyjne 35 zł/m-c. Zarządzeniem z dnia 16 września 2014 r. wezwano Skarżącą spółkę do udzielenia dodatkowych informacji w trybie art. 255 p.p.s.a. W odpowiedzi skarżąca wskazała, iż nadal nie posiada kont bankowych, nie posiada i nie zbywała w ostatnich dwóch latach nieruchomości i ruchomości o wartości ponad 10.000 zł. Spółka przedłożyła aktualny bilans oraz rachunek zysków i strat, deklarację CIT za 2013 r. oraz ostatnią deklarację dla podatku od towarów i usług (02kw/2014). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby uzyskać fundusze na pokrycie tych wydatków. Podkreślić przy tym należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). Skarżąca spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem z oświadczenia skarżącej i nadesłanych dokumentów na wezwanie Sądu z dnia 16 września 2014 r. oraz oświadczenia z 15 lipca 2014 r., złożonego w sprawie V SAB/Wa 5/14 wynika, że całość uzyskanego w drugim kwartale 2014 r. przychodu (450 zł netto) przeznaczyła ona na częściowe uregulowanie straty za rok poprzedni oraz na opłacenie zaległych rachunków za usługi telekomunikacyjne i materiały biurowe. W ocenie Sądu część tego przychodu mogła być wykorzystana na pokrycie należnych od strony kosztów sądowych. Ponadto wskazać należy, że ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie lub w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, sprzedaży środków trwałych, sprzedaży udziałów itp.). W przypadku skarżącej źródeł na uzyskanie środków celem pokrycia kosztów sądowych należy upatrywać przede wszystkim w posiadanych środkach trwałych. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Sąd dysponuje jedynie szczątkowymi informacjami na temat sytuacji finansowej skarżącej spółki. Skarżąca nie przedstawiła również dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki (np. odmowna decyzja kredytowa banku). Z powyższego powodu nie sposób ustalić skąd przy pustej kasie spółka opłaca należności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego w szczególności, że – jak sama twierdzi – przychód osiągnięty w drugim kwartale 2014 r. został w całości przeznaczony na pokrycie straty z roku poprzedniego, na zakup materiałów biurowych i opłacenie rachunku za usługi telekomunikacyjne. Należy zaznaczyć, że na obecnym etapie postępowania Spółka zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Wobec tego, w świetle twierdzenia strony, że "jej sytuacja nie jest negatywna", gdyż na bieżąco reguluje zobowiązania wobec ZUS oraz urzędu skarbowego, nie ma zaciągniętych zobowiązań kredytowych, kwota 200 zł nie stanowi kosztów, których prowadzący działalność gospodarczą nie mógłby ponieść. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W ocenie Sądu należy założyć, celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 31 października 2014 r. wynika, iż Skarżąca nie znajduje się w stanie likwidacji. Podsumowując wskazać należy, że podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane brakiem jej należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W ocenie referendarza skarżąca będzie w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł i w związku z tym winna partycypować w kosztach postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.