V SA/Wa 1966/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. E. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], [...] w przedmiocie określenia wartości celnej, kwoty długu celnego i zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług; I. Uchyla zaskarżoną decyzję; II. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz M. E. kwotę 200 /dwustu/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...].03.2008r. M. E. dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie sprowadzonego z U. samochodu osobowego marki M., wyprodukowanego w [...] r., nr nadwozia [...], o poj. [...] cm3 procedurą dopuszczenia do obrotu (SAD nr [...]). Do zgłoszenia celnego załączył min. rachunek z dnia [...].12.2007 r. określający cenę zakupionego samochodu na kwotę [...]. Przedmiotowe zgłoszenie celne spełniało wymogi formalne określone w art. 62 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i stosownie do postanowień art. 63 WKC zostało przyjęte przez organ celny. Towar został zwolniony do wnioskowanej procedury po uprzednim zaksięgowaniu kwoty należności przywozowych, na podstawie danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Następnie w trybie art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego , który stanowi, że po dokonaniu zwolnienia towarów, organy celne, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystępują do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objęcia zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów, Urząd Celny przeprowadził kontrolę ww. zgłoszenia celnego. W wyniku kontroli stwierdzono, iż zadeklarowana wartość celna używanego samochodu jest zaniżona. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.2011r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie w stosunku do zgłoszenia celnego [...] z dnia [...].03.2008 r. w sprawie ustalenia prawidłowej kwoty długu celnego i należnych podatków, a następnie decyzją nr jw. z dnia [...].10.2010 r. orzekł o retrospektywnym zarejestrowaniu cła, określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu ww. importu, określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług z tytułu ww. importu, a następnie wezwał M. E. do wpłaty różnicy kwoty cła, różnicy podatku akcyzowego oraz do wpłaty różnicy podatku od towarów i usług. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] ([...]) z [...].07.2011r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł w kwestii wartości celnej przedmiotowego samochodu, a następnie określił należności celno-podatkowe wynikające ze zgłoszenia celnego nr [...] z [...].03.2008r. W rozstrzygnięciu, a także jego motywach przyjęto, że wartość celna samochodu wynosi [...], przy czym kwotę wynikającą z długu celnego określono na [...], podatek akcyzowy ustalono w wysokości [...], zaś podatek VAT określono na kwotę [...]. Pismem z [...].08.2011r. strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. Jej autor domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nowej wartości celnej samochodu będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Zaskarżonej decyzji autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania, a także sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Autor skargi postawił również zarzut naruszenia szeregu przepisów proceduralnych tj.: art. 120, art. 121, art. 122, art. 139, art. 140, art. 165, art. 167, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191 Ordynacji Podatkowej. Dodatkowo pojawia się zarzut naruszenia przepisów art. 29 WKC, art. 68 WKC, art. 78, art. 181a Przepisów wprowadzających Wspólnotowy Kodeks Celny. Ponadto zdaniem skarżącego organ w treści wydanego rozstrzygnięcia naruszył wytyczne określone w piśmie Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów nr [...] z [...] czerwca 2004r, jak również ustalenia wynikające z opinii 2.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej "Dopuszczalność ceny niższej od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary" a także naruszył zasadę praworządności oraz zasadę zaufania przedsiębiorców do organów Państwa wynikających z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy. II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a, lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchybienie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. IV. W powyższym kontekście wskazać należy, że nie ulega wątpliwości , iż jednym z podstawowych obowiązków ciążących na organach administracji publicznej jest zgromadzenie – przy współudziale strony – materiału dowodowego, który przy zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów będzie stanowił podstawę ustaleń faktycznych. Ta konstatacja jest o tyle istotna, że w aktach administracyjnych znajduje się dokument w postaci ,,Protokołu kontroli planowej prawidłowości objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu w OC [...] w W. ...", który w decyzji Organu II instancji został całkowicie pominięty, a jego treść jest niezwykle korzystna dla skarżącego – w zakresie należności publicznoprawnych; z jego treści wynika, że w zakresie zgłoszenia celnego dot. przedmiotowego samochodu wysokość tych należności wynosi zaledwie [...]. Składa się na to: cło – [...], akcyza – [...] oraz VAT – [...]. Przytoczone liczby istotnie różnią się od kwot wskazanych w decyzji Organu II instancji. V. W kontekście wystąpienia pełnomocnika Organu II instancji na rozprawie zwrócić uwagę należy, że podzielił on tezę, iż wskazany w motywach katalog nie jest jedynym, który może stanowić podstawę ustaleń w zakresie wartości rynkowej importowanych pojazdów samochodowych. Jeżeli tak jest to zapewne wartość pojazdu wskazana na k. 75 akt administracyjnych została ustalona w oparciu o inne także kompetentne źródło. Ponieważ do akt sądowych zostało załączone zaledwie tylko kilka kart tego dokumentu Sąd nie miał możliwości poczynienia ustaleń w tym zakresie. Tak więc w ponownym postępowaniu należy ustalić skąd wynikają istotne różnice w określeniu należności publicznoprawnych wynikających z uzasadnienia uchylonej decyzji i wyliczeń zawartych na k. 75 akt administracyjnych, zaś ustalenie ich ostatecznej wysokości powinno nastąpić z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Wszelkie zaś wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść podatnika. VI. Wypada wreszcie dostrzec, iż kontrolę Sądu uniemożliwia sama konstrukcja uzasadnienia albowiem na str. 11 motywów zaskarżonej decyzji znajduje się zdanie, któremu brakuje zakończenia ,,Jednocześnie należy zauważyć, że przy ustaleniu wartości celnej używanego samochodu zastosowanie metody ustalenia". To uchybienie uniemożliwia poznanie pełnych motywów , jakimi kierował się Organ II instancji ferując zaskarżone rozstrzygnięcie. Oczywiste jest, że i tę wadę należy usunąć w toku dalszego postępowania. VII. Na koniec dostrzec wypada, że – w związku z dostrzeżonymi ex officio (art. 134 § 1 p.p.s.a.) uchybieniami – przedwczesne jest odniesienie się do argumentacji i zarzutów podniesionych w skardze. Ich treść winien ocenić – rozpoznając ponownie sprawę – Organ II –giej instancji. VIII. Mając na względzie powyższe należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 152 i 200 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji wyroku.