V SA/Wa 1966/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... lipca 2012 r., nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. określił D. K. (zwanemu dalej: skarżącym) zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w kwocie 3.526 z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], rok prod. 2004. Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w dniu 24 lutego 2012 r. W dniu 27 lutego 2012 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją "Nie podjęto w terminie" oraz "Brak dokładnego adresu". Pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że decyzja ta nie została mu skutecznie doręczona i w związku z tym nie wiedział o jej istnieniu. Nie miał przez to możliwości wniesienia odwołania. Zwrócił uwagę na istnienie dużego prawdopodobieństwa zagubieniu awiza z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy tj. z powodu niedbalstwa listonosza. Pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wystąpił do Naczelnika Urzędu Pocztowego w P. 1 o podanie informacji o przyczynie zamieszczenia na kopercie informacji o braku dokładnego adresu, podkreślając iż wcześniejsza korespondencja wysyłana na ten sam adres była dostarczana skutecznie. W odpowiedzi, pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Pocztowego w P. wyjaśnił, iż adres [...] w P. jest to [...] z kilkoma budynkami, w których mieści się ponad 50 podmiotów i podany na kopercie adres nie był wystarczający aby przesyłkę doręczyć, ponieważ brak było lokalizacji, czyli określenia numeru budynku. Ponadto doręczyciel uzyskał informację od administratora obiektu, spółki A. S.A., że U. D. A. K. nie mieści się pod adresem [...]. Pismem z dnia 21 maja 2012 r. Prezes Zarządu spółki A. S.A. poinformował Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., iż U. D. A.i K. nie prowadzi już działalności gospodarczej przy ul. [...] w P., nie posiada skrzynki pocztowej, do której składana jest korespondencja, oraz potwierdził, że prawdopodobnie w dniu 2 lutego 2012 r. została udzielona informacja pracownikowi Poczty Polskiej S.A., że ww. podmiot nie mieści się pod wskazanym adresem. Dyrektor Izby Celnej w W. rozpatrując wniesiony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W jego uzasadnieniu przytoczył treść art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek z art. 162 Ordynacji podatkowej spowoduje, że organ zobowiązany będzie odmówić przywrócenia terminu do dopełnienia czynności, dla której wyznaczony został termin procesowy. Posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądami utrwalonymi w doktrynie wyjaśnił, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zaliczył przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, powódź i pożar. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., opisana przez skarżącego sytuacja, nie jest potwierdzeniem braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Powoływana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności, której Strona nie mogła przewidzieć i przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. W tym kontekście zwrócił uwagę, iż zaskarżona decyzja, skierowana została na adres wskazany przez skarżącego w piśmie z dnia 9 grudnia 2011 r. kierowanym do Urzędu Celnego [...] w W., tj. ul. [...],[...] P. Jak podkreślił Dyrektor Izby Celnej w W. skarżący dysponując wiedzą zarówno o samym toczącym się postępowaniu jak i zbliżającym się terminie jego zakończenia, chcąc należycie dbać o swoje interesy winien zapewnić możliwość doręczania mu korespondencji. Niewątpliwie mógł przewidzieć, że będzie kierowana do niego korespondencja w toczącej się sprawie. Dochowując należytej staranności, jak również z samej ostrożności procesowej, po zaprzestaniu działalności pod wskazanym adresem, wiedząc, że nie ma tam skrzynki pocztowej, mógł, w ocenie organu, ustalić z administratorem obiektu zasady odbioru kierowanej do niego korespondencji, wskazać inny adres do korespondencji, czy chociażby ustanowić swojego pełnomocnika w sprawie. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu na złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji. W skardze na powyższe postanowienie z dnia 9 lipca 2012 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jego uchylenie i stwierdzenie nieważności postanowienia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy skarżącego, podczas gdy zgromadzone dokumenty w aktach sprawy stoją w oczywistej sprzeczności z takim twierdzeniem; - art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i zasady prawdy obiektywnej wskutek błędnego przyjęcia, iż w sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze; - art. 198 § 1 Ordynacji podatkowej wyrażającym się w niezastosowaniu tego przepisu, w sytuacji gdy przeprowadzenie oględzin miejsca, pod które kierowana była korespondencja w sprawie było szczególnie uzasadnione; - art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej wyrażającej się tym, że skarżący nie został poinformowany ani nie brał udziału w postępowaniu wyjaśniającym wszczętym na skutek pisma organu I instancji z dnia 23 kwietnia 2012 r. Skarżący nie miał możliwości ustosunkowania się do treści pisma z dnia 25 kwietnia 2012 r. Naczelnika Urzędu Pocztowego w P. oraz treści pisma z dnia 21 maja 2012 r. Prezesa Zarządu spółki A. S.A. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił dodatkowo, iż przy ul. [...] w P. znajduje się [...], lecz nie jest prawdą, że każdy budynek w tym centrum posiada własny numer porządkowy. W rzeczywistości, w związku z tym, że pod adresem przy ul. [...] istniało wiele przedsiębiorstw, listonosz aby doręczyć przesyłkę zasięgał wstępnych informacji na portierni a następnie udawał się do wskazanego budynku, w której każda firma miała własną skrzynkę pocztową. Taką skrzynkę miał skarżący, który przedmiotowym adresem posługiwał się jako adresem do doręczeń. W ocenie pełnomocnika skarżącego Urząd Pocztowy nie wyjaśnił również dlaczego wcześniejsza korespondencja była skutecznie doręczana skoro listonosz zwraca uwagę na niemożność doręczenia przesyłki z uwagi na brak numeru budynku tym bardziej, że we wcześniejszych datach także nie były wskazywane numery budynków. Pełnomocnik skarżącego nie zgodził się ze stwierdzeniem organu jakoby skarżący nie uprawdopodobnił winy w uchybieniu terminowi. Wyjaśnił, iż D. K. nie odebrał przesyłki pocztowej ponieważ nie otrzymał awiza, na podstawie którego zostałby poinformowany o umieszczeniu listu w urzędzie pocztowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. doręczona została prawidłowo, a skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu na złożenie odwołania od powyższej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie sądu skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 j.t.) sądy stosują środki określone w ustawie. Sąd Administracyjny zgodnie ze swoimi ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji (postanowienia) jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy może przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W przedmiotowym więc przepisie pojawia się element winy, która może przyjąć postać winy umyślnej, bądź lżejszej jej postaci, czyli niedbalstwa. Z kolei § 2 ww. artykułu stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z ww. przepisu wynika wprawdzie, że wystarczy uprawdopodobnić, a nie udowodnić brak winy w niedotrzymaniu terminu. Jednakże należy zgodzić się z organem, że przesłanki niedotrzymania terminu muszą istnieć obiektywnie i muszą stanowić przeszkodę nie do przezwyciężenia (str. 3 zaskarżonego postanowienia). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wniósł w ustawowym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Poza sporem jest też, że skarżący składając przedmiotowy wniosek jednocześnie złożył odwołanie od decyzji, tj. dopełnił czynności dla której ustanowiony był termin. Sporna natomiast pozostaje kwestia uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu przez niego terminowi do złożenia odwołania. W związku z powyższym istotna dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest więc ocena przyczyn, dla których skarżący nie dotrzymał terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a w szczególności to, czy dołożył on należytej staranności aby terminu takiego dotrzymać. Zauważyć bowiem trzeba, że uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci - niedbalstwa. Za niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Jakiekolwiek zaś niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie uniemożliwia przywrócenie terminu. Jako przyczynę złożenia odwołania po terminie skarżący wskazał na niedoręczenie mu decyzji, czego prawdopodobną przyczyną było niedbalstwo listonosza. Wyjaśnił, iż prawidłowe zawiadomienie o przesyłce powinno zostać umieszczone w skrzynce pocztowej należącej do wnioskodawcy i w ten sposób uniknięto by zaginięcia awiza, które uniemożliwiło skarżącemu odbiór decyzji. W tym miejscu Sąd zauważa, iż kierowana przez organ korespondencja zawierająca decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. skierowana została na adres wskazany przez skarżącego w piśmie z dnia 9 grudnia 2011 r. kierowanym do Urzędu Celnego [...] w W. tj. ul. [...],[...] P. (k-70 akt adm.) i zgodnie z art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej stanowił adres do kierowania korespondencji. W myśl art. 150 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Należy w tym miejscu zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w W. wyrażonym w odpowiedzi na skargę, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. została doręczona właśnie w powyższym trybie doręczania przesyłek. W szczególności na dowodzie doręczenia znajduje się stosowna adnotacja o niedoręczeniu przesyłki w dniu 10 lutego 2012 r. i pozostawieniu zawiadomienia o jej awizowaniu w widocznym miejscu. Fakt natomiast niezawiadomienia organu o zaprzestaniu prowadzenia działalności pod wskazanym adresem obciąża samego skarżącego, który zgodnie z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Zatem to na skarżącym spoczywał obowiązek wskazania organowi podatkowemu adresu, pod który należy kierować ewentualną korespondencję adresowaną do strony, tak aby mogła być skutecznie doręczona i nie pozbawiała adresata możliwości bezpośredniego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu. Rację ma organ administracji podnosząc, iż skarżący dochowując należytej staranności, po zaprzestaniu działalności pod wskazanym adresem, wiedząc że nie ma tam skrzynki pocztowej, mógł ustalić z administratorem obiektu zasady odbioru kierowanej do niego korespondencji, wskazać inny adres do doręczeń, czy chociażby ustanowić swojego pełnomocnika w sprawie. Z tego też powodu nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego, co czyni niezasadny zarzut naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej. Na uwagę zasługuje również fakt wcześniejszego doręczenia na wskazany przez skarżącego adres przesyłek kierowanych do skarżącego, z czego pierwsza została odebrana po otrzymaniu ponownego powiadomienia, a druga została doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Wynika z tego, że skarżący mógł odebrać kierowaną do niego korespondencję, a następnie złożyć odwołanie w terminie. W ocenie Sądu, skoro skarżący nie uczynił powyższego i nie zawiadomił organu o zmianie adresu do korespondencji od dnia zaprzestania działalności pod wskazanym adresem, tj. nie podjął stosownych kroków w celu zabezpieczenia swoich interesów, niewątpliwie dopuścił się winy co najmniej w jej w lżejszej postaci, tj. niedbalstwa. W tej sytuacji, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że skarżący dysponując wiedzą zarówno o samym toczącym się postępowaniu oraz biorąc pod uwagę fakt swojej nieobecności pod wskazanym adresem, chcąc należycie dbać o swoje interesy, winien zapewnić możliwość doręczania mu korespondencji chociażby pod innym, aktualnym adresem. Nie można również zarzucać organowi podatkowemu nieprzeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego i naruszenia w tym zakresie postępowania dowodowego, tj. m.in. art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej bowiem, jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. zwracał się do właściwego Naczelnika Urzędu Pocztowego w P.o podanie informacji o przyczynie zamieszczenia na kopercie informacji o braku dokładnego adresu, jak też pismem z dnia 4 maja 2012 r. zwrócił się do A. S.A. (administratora obiektu) o udzielenie informacji, czy U. D. A. K. prowadzi działalność pod wskazanym adresem i czy posiada skrzynkę pocztową. Zebrane w ten sposób informacje zasadnie dały Dyrektorowi Izby Celnej w W. rzeczywisty obraz zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i doprowadziły do oceny w zakresie przywrócenia terminu w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Udzielenie natomiast przez firmę A. S.A. żądanych informacji (pismo z dnia 21 maja 2012 r. w aktach adm.) niecelowym czyniłoby dokonanie przez organ oględzin miejsca, pod które kierowana była korespondencja, bowiem okoliczność ta została w sposób pośredni właściwie wyjaśniona bez potrzeby przeprowadzania bezpośrednich oględzin na miejscu. Stąd też w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 198 § 1 Ordynacji podatkowej nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższych okoliczności nie można się również zgodzić z pełnomocnikiem skarżącego jakoby skarżący nie został poinformowany ani nie brał udziału w postępowaniu wyjaśniającym bowiem postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania toczyło się na wniosek skarżącego, za jego wiedzą i zgodą i zgodnie z art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej miał on prawo wglądu w akta sprawy, a zatem w każdej chwili mógł z tego prawa skorzystać. Konkludując, Sąd nie dopatrzył się uchybień proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.