V SA/Wa 1984/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. (...) Spółka z o.o. w S. na decyzję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z dnia (...) czerwca 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, 2) zasądza od Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na rzecz P. (...)Spółka z o.o. w S. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej: spółka, skarżąca lub strona) jest rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z [...]czerwca 2018 r., nr [...], odmawiające przyznania środków finansowych. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 listopada 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2679/15 pierwotnie wydanej decyzji Komisji Odwoławczej Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z [...] marca 2015 r., nr [...], podtrzymującej rozstrzygnięcie Dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z [...] grudnia 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania środków na dofinasowanie. Kontrolowane obecnie rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych: Skarżąca, jako lider w ramach II Konkursu Strategicznego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych "Profilaktyka i leczenie chorób cywilizacyjnych" STRATEGMED, złożyła wniosek nr [...] o dofinansowanie projektu pt. "[...] " (akronim: [...]). Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (dalej: Dyrektor NCBiR) po rozpatrzeniu wniosku odmówił skarżącej (jako liderowi) oraz wskazanym współwykonawcom przyznania środków finansowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że decyzją Dyrektora NCBiR dofinansowanie uzyskały wnioski, które w końcowej ocenie merytorycznej, ustalonej przez Komitet Sterujący otrzymały ocenę w przedziale od 23,60 do 27,7 punktów na 30 możliwych oraz przekroczyły minimalny próg punktowy w każdym kryterium zgodnie z załącznikiem nr 5 do Regulaminu II Konkursu w ramach programu STRATEGMED. Wniosek skarżącej uzyskał 19,7 pkt i nie osiągnął wymaganych progów w następujących kryteriach: Kryterium nr 2 – 2,7 pkt, kryterium nr 4 – 2,8 pkt. Pismem z [...] stycznia 2015 r. strona złożył odwołanie od decyzji Dyrektora NCBiR z [...] sierpnia 2014 r., wnosząc o przyznanie dofinansowania w pełnej kwocie. Zarzuciła recenzjom nr [...] i [...] skrajną nierzetelność. Wskazała zarzuty odnoszące się do pominięcia przez recenzentów dorobku naukowego [...] T.G. oraz do zasadności planowanych kosztów w stosunku do zakresu zadań objętych wnioskiem w stosunku do oczekiwanych wyników. Decyzją z [...] marca 2015 r. Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (dalej: Komisja Odwoławcza) odmówiła przyznania środków finansowych. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że analiza zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazuje, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Fakt przyznania różnej punktacji jest wynikiem subiektywnej oceny poszczególnych ekspertów, z którą trudno jest polemizować. Podkreślono, że ocena ekspertów dokonujących oceny merytorycznej jest z założenia obarczona pewnym poziomem subiektywizmu, który wynika ze stanu skomplikowania danej materii i związanego z tym stanu wiedzy koniecznego z punktu widzenia analizy wniosku o dofinansowanie. Powołani eksperci muszą daną sprawę oceniać w ramach wzorców kontroli spraw podobnych, stosownie do posiadanej i aktualnie znanej w gronie znawców przedmiotu wiedzy na dany temat. O ile ekspertom można zarzucić wadliwą ocenę kryteriów o charakterze ścisłym, o tyle weryfikacja kryteriów trudno mierzalnych nie może opierać się na przekonaniu, że skoro ekspert w danym zakresie opowiedział się odmienne od innego eksperta, to z tej przyczyny ocena jednego z nich lub obydwu jest nierzetelna. Dopóki ocena eksperta nie jest dowolna, nie można uznać jej za nierzetelną. Nie można wymagać, aby każdy z ekspertów prezentował takie same poglądy i oceniając wnioski o dofinansowanie zwracał uwagę na te same ich mankamenty lub na te same ich zalety. Ocena dokonywana przez specjalistów z danej dziedziny ma bowiem to do siebie, że każdy naukowiec prezentuje swoje indywidualne podejście i mieści się to w granicach subiektywizmu dokonywanej oceny. Odzwierciedleniem tego są różne oceny poszczególnych ekspertów. Nie można uznać, iż skoro jeden z ekspertów dokonał oceny wyższej, a drugi niższej, to druga z ocen jest oceną wadliwą. Skarżąca spółka zaskarżyła to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 listopada 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2679/15 uchylił decyzję Komisji Odwoławczej Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z [...] marca 2015 r. nr [...]. Sąd stwierdził, że decyzja Komisji Odwoławczej nie zawierała adekwatnego, wyczerpującego i merytorycznego uzasadnienia. Komisja Odwoławcza rozpoznając odwołanie powinna szczegółowo uzasadnić dlaczego zarzuty Odwołującego się dotyczące przebiegu konkretnego etapu oceny są nieuzasadnione. Według WSA w stanowisku Komisji Odwoławczej, tj. decyzji Nr [...]. zabrakło takiego uzasadnienia. Zwrócił także uwagę, że organ nie przetłumaczył dokumentacji konkursowej oraz obowiązujących regulaminów na język polski. Przez to naruszył art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i 5 ust. 1 ustawy o języku polskim. Zdaniem Sądu niedopuszczalne było procedowanie na podstawie obcojęzycznych dokumentów. Sąd zobowiązał organ do przetłumaczenie ich na język polski. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Badań i Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2018 r., nr 4/06/2017 odmówił przyznania środków finansowych. Organ wskazał, ze w toku ponownego postępowania powołano eksperta zewnętrznego w celu oceny zarzutów skarżącej spółki. W oparciu o informacje zawarte w dokumentacji wniosku, analizę uzasadnień zawartych w kartach oceny wniosku, zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz treść dodatkowo sporządzonej na potrzeby rozpoznania odwołania opinii eksperta organ odniósł się do zarzutów odwołania. Komisja Odwoławcza uznała, że podniesione w odwołaniu zarzuty nie były uzasadnione. Komisja dokonując oceny zgodnie z zakresem odwołania przyznała ostatecznie wnioskowi 19,7 pkt. Ostateczna ocena wniosku nie pozwoliła na przyznanie wnioskowi dofinansowania. Komisja Odwoławcza NCBiR wskazała, że ostatni projekt na Liście rankingowej projektów rekomendowanych do dofinansowania uzyskał punktację wynoszącą 23,6 pkt. Wniosek skarżącej nie mógł zostać rekomendowany do dofinansowania, gdyż nie uzyskał łącznie punktacji wynoszącej co najmniej tyle punktów, ile ostatni projekt zamieszczony na Liście rankingowej projektów rekomendowanych do dofinansowania. Dodatkowo warunkiem niezbędnym dla otrzymania wsparcia było spełnienie minimów punktowych w kryteriach wskazanych w Regulaminie konkursu. Według Komisji Odwoławczej nie można było uznać, że zarzuty kwestionujące poprawność przeprowadzonej w ramach tzw. oceny eksperckiej były zasadne, ani że wystąpiły jakiekolwiek uchybienia w jej przebiegu. Uznała za niezasadne zarzuty związane z oceną wskazanych we wniosku o dofinansowanie dokonań oraz doświadczenia w badaniach przedklinicznych [...] T. G.. W skardze skierowanej obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Komisji Odwoławczej z [...] czerwca 2018 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2011r., Nr 43, poz. 224 ze zm., dalej: ustawa o języku polskim) w zw. z art. 39 ust. 1 i ust. 26 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1788, dalej: ustawa o NCBiR) poprzez fakt, iż opinie dotyczące wniosku skarżącej nie zostały sporządzone również w języku polskim, co uniemożliwia faktyczną ocenę przez organy odwoławcze zasadności stanowiska poszczególnych ekspertów (recenzji), 2. naruszenie dyspozycji art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o NCBiR poprzez błędne zastosowanie przesłanek opisanych w tym przepisie, między innymi poprzez ponowną bezzasadną deprecjację możliwości naukowych [...] T.G. oraz braku wskazania przyczyn kwestionujących zasadność planowanych kosztów w stosunku do zakresu zadań objętych projektem oraz w stosunku do oczekiwanych wyników, pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji możliwości zastosowania wyników projektu w gospodarce, stopnia, w jakim wykonanie projektu przyczynia się do osiągnięcia celów strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych, wartość naukową projektu, a przede wszystkim innowacyjność rozwiązania będącego rezultatem projektu. 3. naruszenie dyspozycji art. art. 40 ust. 1 i 2 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy NCBiR poprzez brak merytorycznego odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącej złożonych w odwołaniu od decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z [...] grudnia 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę NCBiR wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest o tyle zasadna, że doprowadziła do ponownego już uchylenia przez sąd merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Podstawę prawną kontroli decyzji wydawanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju stanowi przepis art. 3 § 1 i art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z treścią art. 40 ust. 4 ustawy o NCBiR. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.), natomiast zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć, że sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. V SA/Wa 2679/15 - uchylił decyzję organu drugiej instancji dopatrując się naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Oznacza to, że zarówno organ przy ponownym rozpoznaniu jak i obecnie orzekający skład sądu, są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym prawomocnym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei według art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W kwestii zakresu związania oceną prawną trzeba zaakcentować, że ocena taka to "sąd o prawnej wartości sprawy". Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów czy zasadności ich zastosowania w danym przypadku (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 563/11, wyrok WSA z dnia 20 stycznia 2015 r., II GSK 2183/13). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, stąd sąd administracyjny - ponownie orzekając w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w prawomocnym wyroku ani też nie może dokonywać ponownej oceny zagadnień, co do których ocena prawna została sformułowana. Jeżeli sąd administracyjny wyraża swoją ocenę prawną, to przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie może być już przedmiotem kolejnego rozpoznania (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., II FSK 274/06). Tymczasem ponownie rozpoznając sprawę, wbrew wskazaniom sądu, organ nie przetłumaczył na język polski przedstawionej sądowi dokumentacji konkursowej oraz obowiązujących regulacji mających zastosowanie w konkursie, czym naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. Ponownie należy wskazać, że zgodnie z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Ta konstytucyjna zasada wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przy podejmowaniu czynności urzędowych przed wszystkimi organami państwa. Powtórzeniem konstytucyjnej zasady jest art. 4 ustawy o języku polskim (Dz. U z 2011 r. Nr 43 poz. 224) zgodnie z którym język polski jest językiem urzędowym m. in. w instytucjach powołanych do realizacji określonych zadań publicznych (por. w tym zakresie art. 1 ust. 2 ustawy o NCBiR). Rozwinięcie tego unormowania zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim stanowi, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Co więcej zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy przepis ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych tym organom. W kategorii tej mieszczą się również wnioski. Sąd stwierdza, że ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz. U z 2017 r. poz. 1447) w art. 38 ust. 1 przewiduje możliwość powoływania ekspertów zagranicznych oraz w art. 5 ust. 1 pkt 4 jako kryterium wybrania kandydata na dyrektora wskazuje posiadanie znajomości języka angielskiego umożliwiającym się swobodne porozumiewanie. Regulacje te nie mogą być jednak podstawą do prowadzenia – choćby w części - postępowania konkursowego wyłącznie w języku obcym (tutaj w języku angielskim.). Nie wyłącza to oczywiście możliwości prowadzenie postępowania również w języku obcym, ale działanie takie powinno mieć charakter subsydiarny, a dokumentacja powinna być sporządzona w języku polskim wraz z odpowiednim tłumaczeniem na język obcy. Oznacza to, że na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek przetłumaczenia dokumentacji konkursowej oraz obowiązujących regulaminów na język polski. Niedopuszczalne było ze względu na wyżej cytowane przepisy urzędowe procedowanie na podstawie dokumentów obcojęzycznych. Tymczasem w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi na k. 92 i n. znajduje się stanowiący część dokumentacji konkursowej dokument w języku angielskim w wersji z 15 października 2014 r. Na k. 103 i n., 100 i n. oraz 97 i n. znajdują się sporządzone w języku angielskim recenzje projektu, w tym samym języku przedstawiono sądowi część wniosku o dofinansowanie. Żaden z tych dokumentów nie został przetłumaczony wbrew wskazaniom zawartym w wiążącym NCBiR i sąd obecnie rozstrzygający prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. V SA/Wa 2679/15. W wyroku tym sąd stwierdził, że: "Wskazana wyżej kwestia determinuje obowiązek organu do przetłumaczenia dokumentacji konkursowej oraz obowiązujących regulaminów na język polski. Niedopuszczalne było bowiem ze względu na wyżej cytowane przepisy urzędowe procedowanie na podstawie obcojęzycznych dokumentów. Zatem obowiązkiem organu będzie przetłumaczenie ich na język polski." To, że nie by to ani jedyny, ani podstawowy powód uchylenia pierwotnego rozstrzygnięcia, nie zwalniało NCBiR od wykonania wskazania sądu. Sąd nie kwestionuje oczywiście faktycznej znajomości języka angielskiego przez członków stosownych gremiów NCBiR. Jednak przedstawienie sądowi dokumentacji w opisanej formie uniemożliwiło sądowi nakazaną i przeprowadzaną w granicach zakreślonych prawem kontrolę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dzieje się tak niezależnie od znajomości języka obcego przez członków składu orzekającego, skoro również w sądzie język polski jest jedynym językiem urzędowym. Z uwagi na sformułowany w tym zakresie zarzut skargi sąd tym bardziej nie mógł przejść nad tą kwestią do porządku dziennego. Ponownie rozpoznając sprawę NCBiR zgodnie z art. 153 p.p.s.a. związany będzie w tym zakresie wskazaniami wynikającymi z prawomocnego wyroku. Ponieważ omawiana kwestia stała się powodem uchylenia kontrolowanego rozstrzygnięcia z uwagi na treść odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi byłoby obecnie przedwczesne. Odnosząc się jedynie do zawartego w skardze wniosku spółki o przeprowadzenie dowodu z kserokopii poświadczonych przez pełnomocnika artykułów prasowych, sąd stwierdza, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wniosek nie mógł zostać uwzględniony z tej przyczyny, że artykuły prasowe nie są dokumentami, zaś wnioskowany dowód nie zmierzał do wyjaśnienia stanu sprawy. Z tych przyczyn, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uchylił kontrolowane rozstrzygnięcie. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez adwokata. Na łączną kwotę 697 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (jak w punkcie drugim sentencji wyroku).