V SA/Wa 1985/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lipca 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego; - uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi z ... sierpnia 2012 r. wniesionej przez J. P. jest decyzja Ministra Finansów z ... lipca 2012 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Wojewody L. z ... kwietnia 2012 r. nr ... odmawiającą umorzenia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego seria ... z dnia ...02.2012 r. w kwocie ... zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z ... lutego 2012 r. J. P. zwrócił się do Wojewody L. o rozłożenie na 12 rat spłaty należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowym. Wniosek został uzasadniony trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną Skarżącego, który oświadczył iż jest inwalidą i utrzymuje się z zasiłku rodzinnego. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia ... kwietnia 2012 r. J. P. zawarł wniosek o umorzenie mandatu ze względu na trudną sytuację majątkową i zdrowotną. Decyzją z dnia ... kwietnia 2012 r. Wojewoda L. odmówił umorzenia ww. grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 55, art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 oraz art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), art. 100 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż J. P. został ukarany grzywną nałożoną mandatem karnym kredytowym, a w postępowaniu egzekucyjnym nie wyegzekwowano grzywny. Organ I instancji na podstawie wyjaśnień strony ustalił, że ukarany grzywną posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha, jest właścicielem budynku mieszkalnego, stodoły drewnianej przeznaczonej do rozbiórki, samochodu osobowego... rok produkcji ..., który jest uszkodzony, ciągnika ... rok produkcji ..., nie przysługuje mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, nie posiada pieniędzy na rachunku bankowym, posiada telewizor, nie jest właścicielem papierów wartościowych, nie jest właścicielem innych rzeczy ruchomych, nie przysługują mu wierzytelności, posiada zobowiązania z tytułu spłaty kredytu, leczenia i rehabilitacji, wydatków na leki, utrzymania domu, leczenia córki. Wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo rolne. Źródłem utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego, zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenia rodzinne. Na utrzymaniu ma troje dzieci w wieku szkolnym. Ponadto organ wskazał, iż na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. ( MP Nr 87 poz. 917 ) przyjęto, iż roczny dochód J. P. wynosi ... zł. Dokonując analizy możliwości umorzenia grzywny w oparciu o przepis art. 56 ust 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych organ uznał, iż jest możliwe wyegzekwowanie przedmiotowej grzywny np. poprzez sprzedaż nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności albo, że postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. W wyniku analizy możliwości umorzenia przedmiotowej grzywny na podstawie art. 56 ust 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych organ zauważył, iż J. P. obecnie posiada ograniczone możliwości płatnicze. Zdaniem organu brak jest jednak okoliczności mających charakter wyjątkowy, nieprzewidywalny, a obecna trudna sytuacja finansowa zobowiązanego nie stanowi przesłanki umorzenia spłaty należności, gdyż przed upływem terminu przedawnienia, mogą zaistnieć warunki do poprawy sytuacji finansowej zobowiązanego i należność będzie mogła zostać uregulowana przez ukaranego lub wyegzekwowana w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Ponadto organ wskazał, iż J. P. kwitując odbiór mandatu karnego zobowiązał się do zapłaty grzywny w terminie 7 dni, a więc ocenił swój stan majątkowy jako pozwalający na zapłacenie tej kwoty. J. P. nie skorzystał z prawa odmowy przyjęcia mandatu i orzekania o wysokości grzywny przez sąd. Organ wyjaśnił również, iż przesłanki interesu Strony nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem Strony o potrzebie umorzenia należności. Umorzenie przedmiotowej grzywny nie leży w interesie społecznym, bowiem grzywna jako dolegliwość ma zapobiegać popełnianiu wykroczeń na przyszłość nie tylko przez sprawcę, na którego grzywnę nałożono, ale i przez ogół społeczeństwa. Umorzenie grzywny nałożonej na J. P. nie byłoby uzasadnione ze względu na interes Skarbu Państwa rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych w tym udzielania pomocy finansowej np. z ewentualnej wypłaty świadczeń choćby z tytułu pomocy społecznej. Brak jest więc dodatkowych i szczególnych okoliczności przemawiających za wyjątkowym traktowaniem J. P. i odstąpieniem od ogólnie obowiązujących zasad. Dlatego też zarówno interes strony jak i interes publiczny nie stanowią przesłanki do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem Strony. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez stronę odwołania Minister Finansów decyzją z dnia ... lipca 2012r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny i odnosząc się do podniesionych w odwołaniu argumentów wyjaśnił, iż postępowanie odwoławcze nie ma na celu ustalenia okoliczności ukarania karą grzywny oraz nie bada postępowania mandatowego. Dlatego też argumentacja zawarta w odwołaniu dotycząca ukarania mandatem karnym, nie miała znaczenia dla podjęcia zaskarżonej decyzji, a zarzuty w tym zakresie należało uznać za niedopuszczalne. Organ wskazał następnie, że z art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wynika, iż możliwość umorzenia zobowiązania ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że jeśli zostaną spełnione przesłanki umożliwiające udzielenie ulgi, legalne będzie zarówno rozstrzygnięcie zgodne z wnioskiem, jak i odmawiające uwzględnienia żądania. W ocenie Ministra Finansów wniosek dłużnika spełnia przesłankę ważnego interesu dłużnika, polegającą na braku środków na zapłatę należności bez szkody dla wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem. Na podstawie informacji zebranych w toku postępowania odwoławczego ustalono, że zobowiązany znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci, którego dochód miesięczny wynosi ... zł miesięcznie, zgodnie z informacją zawartą w decyzji Burmistrza L. z dnia ... stycznia 2012 r. znak: ... . Jednocześnie jednak z uwagi na fakt, iż umorzenie należności naruszałoby interes publiczny ze względu na karnoprawny charakter należności i uszczuplenie dochodów budżetu państwa, Minister Finansów postanowił utrzymać w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności. Pismem z dnia ... sierpnia 2012 r. J. P. (zwany dalej: Skarżącym) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lipca 2012 r. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż decyzja Ministra Finansów jest bardzo krzywdząca, gdyż został on ukarany niesłusznie mandatem za przestępstwo (wypadek drogowy) którego nie popełnił. Skarżący wyjaśnił, iż jego sytuacja majątkowa i zdrowotna jest bardzo trudna i że obecnie przebywa na zwolnieniu chorobowym, posiada małe gospodarstwo rolne, które nie przynosi dochodów. Skarżący ma troje dzieci w wieku szkolnym i będzie zmuszony korzystać z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Stosownie do prawidłowo przywołanych przez Ministra Finansów w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz.U.Nr 157, poz.1240 ze zm.) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (w tym należności będącej przedmiotem niniejszego postępowania) poprzez umarzanie zobowiązań w całości albo w części, odroczenie ich spłaty lub rozłożenie na raty. Przesłanki, które należy zbadać podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia zostały określone w art.56 ustawy o finansach publicznych. Jedną z przesłanek umożliwiających udzielenie ulgi jest ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Odnosząc się do przesłanki interesu publicznego Minister Finansów wskazał, że umorzenie zobowiązania powodowałoby uchylenie skutków orzeczonej kary oraz oznaczałoby zgodę na rezygnację z dochodu Skarbu Państwa. Wskazał również, że umorzenie zadłużenia w tej sprawie mogłoby doprowadzić do konstatacji, że trudna sytuacja usprawiedliwia brak konieczności wywiązywania się z zobowiązań powstałych na skutek naruszenia przepisów prawa. W ocenie Organu II instancji umorzenie przedmiotowej należności naruszałoby interes publiczny. Minister Finansów stwierdził, że wniosek dłużnika spełnia przesłankę ważnego interesu dłużnika, polegającą na braku środków na zapłatę należności bez szkody dla wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem, jednak podtrzymał decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia zobowiązania , ze względu na interes publiczny. Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy orzekające nie obejmuje wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art.7, 77§1 i 80 k.p.a. W aktach sprawy znajdują się dwie decyzje Burmistrza L. z dnia ... stycznia 2012r., dotyczące przyznania J. P. pomocy, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz.1362 ze zm.). Jedną decyzją przyznano J.P. zasiłek celowy w kwocie ... zł w formie rzeczowej w postaci węgla, drugą decyzją udzielono pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego w kwocie ... zł z przeznaczeniem na zakup leków w miesiącu lutym 2012 r. W sytuacji, gdy organy orzekające w sprawie dokonywały oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy oraz oceny wystąpienia w sprawie interesu publicznego, pominięcie powyższej okoliczności stanowi znaczące uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu nie można uznać, że w interesie publicznym jest egzekwowanie kwoty ... zł, w sytuacji gdy zobowiązanemu należy udzielać wsparcia, które jest wypłacane ze środków publicznych. Nie wydaje się również , aby w takiej sytuacji prowadzenie przeciwko ukaranemu, egzekucji wymierzonej kary grzywny miało pozytywny wpływ na wskazane w zaskarżonej decyzji wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy sprawność działania aparatu państwowego. Odnosząc się do podniesionej w uzasadnieniu okoliczności, iż umorzenie zobowiązania powodowałoby uchylenie skutków orzeczonej kary, Sąd wskazuje, że ustawodawca przewidując w art.64 ust. 1 w zw. z art.60 ustawy o finansach publicznych możliwość umorzenia różnego rodzaju zobowiązań nie wyłączył możliwości umorzenia zobowiązań powstałych na skutek wymierzenia kary grzywny. Rozpoznając sprawę ponowie Minister Finansów dokona rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny ustalony z uwzględnieniem wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.