V SA/Wa 1987/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. w B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 400 zł S.w B., zwany dalej: Skarżącym złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - [...] zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł. Skarżący posiada rachunek bankowy w B. w N. ze stanem konta: [...] zł. Dodatkowo wyjaśniono, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. Skarżący przejął S.w B. i wstąpił we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem był przejęty szpital. Zadłużenie szpitala w dniu połączenia wynosiło około [...] złotych, a jego kapitał własny wyrażał się ujemna kwotą – [...] zł. Połączenie radykalnie zmieniło sytuację majątkową Skarżącego i zachwiało jego płynnością finansową. Obecnie wysokość zobowiązań wynosi [...] złotych. Postanowieniem z dnia 15 maja 2013 r. odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy albowiem jest on w stanie z własnych środków uiścić wpis sądowy. Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. (data nadania pocztowego) Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że jest jednostką sektora finansów publicznych i podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą. W ramach prowadzonej działalności leczniczej finansowanej ze środków publicznych wykonuje liczne i drogie procedury, również takie, które choć nie są objęte kontraktem z NFZ, to muszą być wykonywane ze wskazań życiowych lub innych. Wskazano również, że Skarżący w 2012 r. został połączony z zadłużonym szpitalem, wchodząc w ogół praw i obowiązków, których przejęty podmiot był stroną oraz że połączenie diametralnie zmieniło sytuację majątkową Skarżącego. Wnioskodawca powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że w sytuacji, gdy w planie finansowym nie zostały ustalone żadne środki na cele związane z pokryciem kosztów sądowych stan środków zgromadzonych na rachunku bankowym jednostki sektora finansów publicznych nie przesądza kwestii możliwości poniesienia kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy strona ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie ma charakteru obowiązkowego. Następnie wskazać trzeba, że S. w B. jest jednostką sektora finansów publicznych. W literaturze wskazuje się, że uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu, organowi, a także uczestnikowi postępowania (M.Niezgódka-Medek, w: B.Dauter, B.Gruszczynski, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. II Zakamycze 2006 s. 549). Przyjęcie powyższego stanowiska nie oznacza jednak, że wniosek S. w B. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie spełnia przesłankę wskazaną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W szczególności nie jest trafny argument podniesiony w sprzeciwie, że Skarżący nie może uiścić wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego w niniejszej sprawie 400 zł z uwagi na brak środków przewidzianych na ten cel w planie finansowym. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., l FZ 567/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może budzić wątpliwości teza, że możliwość składania skarg na działalność organów administracji wiąże się z wszczynaniem przez podmioty prawa postępowań sądowych. Oznacza to, że Skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Należy uznać, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Warto dodać, że w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, odmowa prawa pomocy następuje również w przypadkach, gdy dana jednostka nie wykorzystuje dostępnych możliwości zdobycia koniecznych środków. W rozpoznawanej sprawie nie można także pominąć, że decyzje organu l instancji zostały wydane w 2011 r. Skarżący od dłuższego czasu winien liczyć się z ewentualnymi kosztami postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do sądu. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, iż za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych nie przemawiają również argumenty, iż skarżący poniósł stratę, jak również w związku z przejęciem zadłużonego podmiotu. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powyższe pozwala przyjąć, że mimo wskazanych trudności, skarżący jest w stanie uiścić należny wpis sądowy (w szczególności mając na uwadze stan środków zgromadzonych na rachunku bankowym) W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe, w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.