V SA/Wa 1989/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi [...] w [...] (dalej: "Strona", "Spółka" lub "Skarżąca") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej znak: [...] z [...] września 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] września 2017 r. znak: [...] odmawiającą Stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z [...] września 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") odmówił Stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 26a ust. 8 i 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U z 2016 r., poz. 2046 ze zm.) – dalej: "ustawa o rehabilitacji". Przepis art. 26a ust. 8 ustawy stanowi, że jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 zł, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania. Treść ust. 9 art. 26a ustawy stanowi zaś, że w przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania. Strona wniosła odwołanie od decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżoną obecnie decyzją znak: [...] z [...] września 2018 r. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji w przypadku niezgodnego z ust. 4 przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji, pracodawca jest obowiązany do dokonania : a) zwrotu 100% kwoty tych środków na fundusz rehabilitacji oraz b) wpłaty w wysokości 30% tych środków na Fundusz w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ujawnienie niezgodnego z ustawą przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji, a także niedotrzymanie terminu, o którym mowa w ust. 3 pkt 3. Z kolei art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, że do wpłat, o których mowa w art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Minister wyjaśnił, że w realiach sprawy Prezes Zarządu PFRON [...] sierpnia 2014 r. wydał decyzję określającą Stronie zobowiązanie z tytułu art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji za wrzesień 2009 r. w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w wysokości 501.691,00 zł i w związku z nieterminowym przekazaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w wysokości 603.274,00 zł. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, działając jako organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania Spółki, decyzją z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON. Strona złożyła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 16 grudnia 2016 r. (sygnatura akt III SA/Wa 2670/15), uchylił zaskarżoną decyzję Ministra RPPiS oraz decyzję Prezesa Zarządu PFRON w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w związku z nieterminowym przekazaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W pozostałej części skarga został oddalona. Żadna ze stron nie składała skargi kasacyjnej od tego orzeczenia, tym samym wyrok z 16 grudnia 2016 r. stał się prawomocny. Oznacza to, że wysokość zobowiązania za wrzesień 2009 r. w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wynosi 501.691,00 zł, a wydana [...] lipca 2015 r. decyzja Ministra w tym zakresie jest ostateczna i prawomocna. Do 31 stycznia 2017 r. Strona nie uiściła tego zobowiązania. Uczyniła to dopiero wpłatami z 23 lutego i 17 marca 2017 r. - po uprawomocnieniu wyroku z 16 grudnia 2016 r. Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji w przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zaległości wobec Funduszu do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okres wskazany w decyzji. Ponieważ zaległość strony wobec PFRON wynosiła 501.691,00 zł, Prezes Zarządu PFRON wydał [...] stycznia 2016 r. dwie decyzje o stosownych numerach wstrzymujące Stronie miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: sierpień, wrzesień i październik 2015 r. oraz za miesiąc listopad 2015 r. do czasu uregulowania zaległości. Decyzje zostały skutecznie doręczone Spółce, nie wniesiono od nich odwołań i stały się ostateczne. Minister podkreślił, że wobec nieuregulowania przez pracodawcę zaległości do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługuje miesięczne dofinansowanie, Prezes Zarządu PFRON, zobowiązany był wydać decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania za okresy wskazane w decyzjach wstrzymujących miesięczne dofinansowanie. Wyjaśnił, że spór Strony i organu dotyczy w istocie terminu, w jakim powinny były zostać uiszczone należności Funduszu, tak aby organ nie miał obowiązku wydania decyzji o odmowie dofinansowania. Strona podkreślała, że zaległości na rzecz PFRON zapłaciła po ich ustaleniu, to jest po uprawomocnieniu się wyroku WSA z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2670/15, który zmienił dotychczasowe rozstrzygnięcie organu w zakresie wysokości zobowiązania, określając je na kwotę 501.691,00 zł. Na dzień 31 stycznia 2017 r. ostateczna wysokość zobowiązania nie była Spółce znana, dlatego jak wyjaśniała - ówcześnie nie uiściła należności. Minister wskazał, że Strona dokonała błędnej subsumpcji art. 26a ust. 8 i 9 ustawy o rehabilitacji. Zaległości na rzecz PFRON zostały uiszczone po 31 stycznia roku następującego po roku, za który pracodawcy przysługiwało miesięczne dofinansowanie. Strona występowała o dofinansowanie do wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych za miesiące sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2015 r. Mimo wydania przez Prezesa Zarządu PFRON wstrzymujących dofinansowanie nie uiściła ona należności. Jej wysokość została określona w ostatecznej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zaległość przekraczała 100 zł i została uiszczona przez Skarżącą po 31 stycznia 2017 r., co jest bezsporne. Z tej przyczyny zdaniem Ministra organ na podstawie art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, nie miał prawa wypłacić Spółce dofinansowania za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r. Mimo zaskarżenia decyzji Ministra RPPiS i zawisłości sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, decyzja organu II instancji była bowiem ostateczna i wykonalna. Na Stronie ciążył zatem obowiązek uiszczenia zaległości na rzecz Funduszu. Minister zauważył przy tym, że w przypadku wpłaty kwoty 1.104.965,00 zł wraz z odsetkami (wynikającej z treści decyzji sprzed jej sądowej modyfikacji), po jej redukcji wyrokiem sądu administracyjnego, po jego uprawomocnieniu, różnica stanowiłaby nadpłatę i podlegałaby zwrotowi zgodnie z art. 76 Ordynacji podatkowej. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa: art. 6, 7a, 8 k.p.a. przez błędną wykładnię art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji wyrażającą się w stanowisku, że decyzja o wstrzymaniu lub odmowie dofinansowania jest wydawana na wniosek, a nie z urzędu; art. 6 i 7a k.p.a. przez błędną wykładnię przepisu art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji i stosowanie tego przepisu po uregulowaniu zobowiązania; art. 6 k.p.a. przez błędną wykładnię art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji, co doprowadziło do wydania decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania za okresy, wobec których decyzje wydane na podstawie art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji straciły moc prawną na skutek uregulowania zobowiązania; art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji poprzez jego zastosowanie polegające na wydaniu w sprawie decyzji odmawiającej wypłaty miesięcznego dofinansowania, podczas gdy przepis ten z uwagi na okoliczności sprawy związane z kwestionowaniem wysokości zobowiązania Skarżącej oraz toczącym się w tym zakresie postępowaniem przed sądem administracyjnym, a tym samym nie istnienia zaległości z tytułu zobowiązań po stronie Skarżącej na dzień 31 stycznia 2017 r., w ogóle nie powinien być zastosowany; art. 26a ust. 9 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Skarżąca w 2015 r. posiadała zaległość wobec funduszu; art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 51 oraz art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w stanowisku organu, że na dzień 31 stycznia 2017 r., w chwili kiedy wyrok WSA w Warszawie uchylający w części decyzję określającą stronie zobowiązanie nie był prawomocny, Skarżąca posiadała zaległość w zobowiązaniach wobec organu, podczas gdy na podstawie wskazanych przepisów o jakiejkolwiek zaległości w zobowiązaniach mogła być mowa jedynie w chwili uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję określającą zobowiązanie Skarżącej; art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji podczas gdy okoliczności sprawy przemawiały za uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i umorzeniem postępowania. Formułując w ten sposób zarzuty skargi Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz decyzji Ministra a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Z kolei z treści art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że nieważna jest m.in. decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Wskazaną okoliczność sąd zobowiązany jest badać również z urzędu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o powołaną regulację, sąd stwierdza, że kwestionowane rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarga okazała się zatem skuteczna niezależnie od treści podnoszonych w niej zarzutów. Dzieje się tak ponieważ w dacie zaskarżonej decyzji, tj. [...] września 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nie był właściwy rzeczowo do jej wydania. Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z kolei z art. 6 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasadą przy tym jest, że nie domniemuje się kompetencji organów władzy państwowej. Od 6 czerwca 2018 r. obowiązuje w porządku prawnym znowelizowane brzmienie art. 26a ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U z 2018, poz. 511, ze zm.). Zostało ono wprowadzone przez art. 1 pkt 13 ustawy z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018, poz.1076). Zgodnie z treścią art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia (co nastąpiło 5 czerwca 2018 r.). Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 26a ust. 12 ustawy o rehabilitacji od decyzji, o których mowa w ust. 8-9a i 11(a więc m.in. takich jak skontrolowana w realiach niniejszej sprawy przez Ministra) przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zarządu Funduszu. Oznacza to, że Minister w dacie wydania swojej decyzji nie był uprawniony do takiego działania. Dzieje się tak również dlatego, że ustawodawca w ustawie zmieniającej z 10 maja 2018 r. nie przewidział regulacji intertemporalnej dotyczącej już wszczętych i niezakończonych postępowań. Oznacza to, że nowe przepisy dotyczące właściwości rzeczowej organu ponownie rozpoznającego sprawę stosuje się także do już prowadzonych postępowań administracyjnych. W tej sytuacji po 6 czerwca 2018 r. Minister powinien był, prawidłowo przekazane mu według przepisów dotychczasowych, odwołanie Spółki od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2017 r. potraktować jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przekazać je do rozpoznania organowi właściwemu, tj. Prezesowi Zarządu PFRON. W świetle znowelizowanego brzmienia przepisu art. 26a ust. 12 ustawy o rehabilitacji i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. niedopuszczalne natomiast było rozpoznanie przez Ministra odwołania Skarżącej. Z przedstawionych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobligowany był do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra. W dalszym toku postępowania środek odwoławczy wniesiony przez Spółkę od decyzji Prezesi Zarządu PFRON z [...] września 2017 r. powinien zostać rozpoznany merytorycznie przez właściwy do tego organ. Okoliczność ta sprawia, że aktualnie przedwczesne byłoby wypowiadanie się przez Sąd co do zarzutów skargi. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.