V SA/Wa 1990/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: "Dyrektorem Oddziału") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. (zwanego dalej: "Kierownikiem Biura") o ustaleniu D. K. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym. W dniu (...) czerwca 2004 r. J. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Decyzją z dnia (...) marca 2005 r. Kierownik Biura przyznał wnioskowaną płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 6.078,83 zł. Decyzja została przesłana na wskazany przez stronę adres i podjęta przez D. K. – syna J. K. – w dniu (...) marca 2005 r. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta w dniu 1 kwietnia 2005 r. W dniu 12 maja 2005 r. J. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Decyzją z dnia (...) marca 2006 r. Kierownik Biura przyznał wnioskowaną płatność na rok 2005 w łącznej wysokości 7.849,59 zł. Przesyłka obejmująca przedmiotową decyzję została odebrana przez syna wnioskodawcy – D. K. – w dniu 10 kwietnia 2006 r. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta w dniu 4 maja 2006 r. Kolejnym wnioskiem złożonym w dniu 15 maja 2006 r. J. K. wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Decyzją z dnia (...) listopada 2006 r. Kierownik Biura przyznał wnioskowaną płatność na rok 2006 w łącznej wysokości 9.131,52 zł. Decyzja ta została również podjęta przez syna wnioskodawcy w dniu 4 stycznia 2007 r. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta w dniu 15 stycznia 2007 r. W trakcie czynności kontrolnych prowadzonych przez Kierownika Biura w zakresie zobowiązań wieloletnich ONW, przesłana do J. K. przesyłka pocztowa została zwrócona jako niepodjęta z adnotacją "adresat nie żyje". Kierownik Biura wystąpił następnie do urzędu stanu cywilnego o wydanie odpisu skróconego aktu zgonu J. K., z którego to dokumentu wynikało, że zmarł on w dniu 11 maja 2003 r. Wyrokiem z dnia (...) lutego 2012 r. o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w M. uznał D. K. za winnego popełnienia przestępstwa polegającego na składaniu fałszywych podpisów na wnioskach o przyznanie płatności w latach 2004-2006 w imieniu J. K.. Zawiadomieniem z dnia 13 grudnia 2012 r. D. K. został poinformowany przez Kierownika Biura o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez niego środków finansowych przyznanych J. K. na mocy decyzji: z dnia (...) marca 2005 r., z dnia (...) marca 2006 r. oraz z dnia (...) listopada 2006 r. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2013 r. o numerze (...) , działając na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; zwaną dalej: "ustawą o ARiMR"), Kierownik Biura ustalił D. K. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 23.059,94 zł. W odwołaniu z dnia (...) kwietnia 2013 r. D. K. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Biura oraz odstąpienie od ustalenia zwrotu pobranych przez niego płatności. Wyjaśnił, iż wprawdzie nie zawiadomił organu o śmierci ojca, jednakże nie było to wynikiem celowego działania lecz niewiedzy, że taki obowiązek istnieje. Dodał także, iż po ojcu było siedmiu spadkobierców i sprawy związane z uregulowaniem praw własnościowych przedłużyły się. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. o numerze (...) Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż z akt sprawy wynika, że J.K zmarł w dniu 11 maja 2003 r., a więc przed złożeniem wniosków o przyznanie płatności na lata 2004-2006. Wnioski te zostały podpisane imieniem J. K. przez jego syna D. K., który również odbierał decyzje kierowane do J. K.. W tej sytuacji, zdaniem organu, decyzje wydawane przez Kierownika Biura nie mogły zostać skutecznie doręczone stronie, a tym samym nie wywołują one skutków prawnych. Wobec tego, płatności wypłacone na rachunek bankowy wskazany przez J. K. we wniosku o wpis do ewidencji producentów, które zostały pobrane przez D. K., uznać należało za płatności pobrane nienależnie. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ podniósł, iż przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o płatnościach"), dopuszczają taką możliwość pod warunkiem, że kwota płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, która to sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Za niezasługujące na uwzględnienie Dyrektor Oddziału uznał również pozostałe argumenty podniesione w odwołaniu. Organ zauważył, iż D. K. składał fałszywe podpisy za zmarłego ojca, za co został skazany prawomocnym wyrokiem z dnia (...) lutego 2012 r., wobec czego wyjaśnienia dotyczące niewiedzy w zakresie obowiązku powiadomienia organu o śmierci wnioskodawcy są bezpodstawne. Organ odwoławczy wskazał także, iż bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie pozostaje sytuacja finansowa skarżącego, na którą powołuje się w odwołaniu. Zdaniem organu, trudna sytuacja materialna strony nie zwalnia organu administracji publicznej od obowiązku ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Dyrektor Oddziału zaznaczył przy tym, iż stosownie ulg spłacie omawianych należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku. Dyrektor Oddziału zbadał także czy w sprawie nie zachodzi przedawnienie dochodzenia należności, a także czy nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, określone w przepisach unijnych, tj. w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/9 (Dz. Urz. UE L 327 z 12.12.2001, str. 11 ze zm.; zwanym dalej: "rozporządzeniem nr 2419/2001) oraz w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; zwanym dalej: "rozporządzeniem nr 796/2004"). W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż płatności pobrane przez D. K. z rachunku bankowego zmarłego ojca J. K. w wysokości 23.059,94 zł są płatnościami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, a w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tych płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 2419/2001 oraz w art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału z dnia (...) lipca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura z dnia (...) kwietnia 2013 r., a także o odstąpienie od ustalenia zwrotu pobranych przez niego płatności. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu, wskazał także, iż pobrane płatności należały mu się, bowiem w okresie za który zostały przyznane prowadził gospodarstwo rolne i wykorzystał je zgodnie z przeznaczeniem. W ocenie skarżącego, nie wyłudził należnych mu płatności, lecz zamiast na jego nazwisko zostały one wypłacone na nazwisko nieżyjącego ojca. Wskazał również, iż uzyskane pieniądze zostały już wydatkowane i nie jest w stanie dokonać zwrotu tak wysokiej kwoty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w jej uzasadnieniu czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych. Organ ustalił, że skarżący w sposób niezgodny z prawem doprowadził do wydania decyzji ustalających kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na lata 2004-2006 i pobrał z tego tytułu środki finansowe. Jest to okoliczność bezsporna potwierdzona prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Rejonowego w M. z dnia z dnia (...) lutego 2012 r., sygn. akt (...) , uznającym D. K. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 270 §1w zb. z art. 286 §1w zb. z art.297 §1 w zw. z art. 11§ 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r.kodeks karny (Dz. U. nr. 88, poz. 553 ze zm.). Przestępstwa polegającego na składaniu fałszywych podpisów za nieżyjącego ojca J. K. na wnioskach o przyznanie w latach 2004-2006 płatności zarówno z tytułu wsparcia bezpośredniego jak i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Było to przestępstwo umyślne dokonane z zamiarem bezpośrednim w celu wyłudzenia od organu powyższych środków. Ustalenie to jest potwierdzone zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie w postaci odpisu prawomocnego, wiążącego organ wyroku karnego, odpisu skróconego aktu zgonu ojca skarżącego, odpisów decyzji ustalających płatność na lata 2004-2006 wraz z dowodami ich doręczenia i odpisów poprzedzających je wniosków o przyznanie płatności oraz informacji Banku Spółdzielczego w S., że przekazane, na podstawie decyzji ustalających płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, środki pieniężne w dniach 1 kwietnia 2005r w kwocie 6.078,83 zł, 4 maja 2006r. w kwocie 7.849,59 zł i 15 stycznia 2007r. w kwocie 9.131,52 zł, zostały pobrane z konta zmarłego J. K. przez jego syna D. K.. Zgodnie z zawiadomieniem organu z dnia 13 grudnia 2012r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia skarżącemu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004-2006. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 grudnia 2012r. Oznacza to, że ustalona nienależnie pobrana łączna kwota tych płatności w wysokości 23.059,94 zł nie uległa przedawnieniu. Między datą płatności pomocy i pierwszym powiadomieniem skarżącego o nieuzasadnionym charakterze tej płatności nie upłynęło 10 lat. Nie budzi też wątpliwości Sądu pełna świadomość skarżącego występującego o powyższe płatności co do łamania prawa powszechnie obowiązującego. Skazanie skarżącego wyrokiem karnym dotyczyło działania dokonanego z winy umyślnej z tak zwanym zamiarem bezpośrednim. Oznacza to w warunkach orzekania o ustaleniu kwot nienależnie pobranych z tytułu przyznania pomocy, że skarżący na użytek określenia terminu przedawnienia jest uważany za osobę działająca w złej wierze. Przez to okres przedawnienia liczony jest jako 10 letni między datą pobrania pomocy, a pierwsza datą powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności w myśl art. 49 ust. 1 i 5 rozporządzenia nr. 2419/2001 i art. 73 ust.1 i 5 rozporządzenia nr. 296/2004. Wymienione przepisy zostały prawidłowo zastosowane prze organ. Podstawę materialnoprawną ustalenia nienależnie pobranych płatności stanowił przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr. 64, poz. 427 ze zm.). Były to środki pobrane przez skarżącego bez tytułu prawnego. Bez znaczenia dla spawy jest obecnie podnoszony zarzut, że skarżący użytkował w tym czasie grunty rolne należące do masy spadkowej po zmarłym ojcu J. K.. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004-2006 zostały przyznane decyzjami wydanymi na rzecz nieżyjącego J. K. w wyniku wprowadzenia organu w błąd przez skarżącego. J. K. nie mógł otrzymać tego dofinansowania gdyż z przyczyn obiektywnych nie użytkował już tych gruntów. Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest fakt na co przeznaczył skarżący pobrane w sposób nieuprawniony środki pomocy. W tych warunkach Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a.