V SA/Wa 1996/08
WyrokWSA w Warszawie2008-11-26
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Irena Jakubiec - Kudiura, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd administracyjny może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a jeśli nie, to czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia tych należności z uwagi na brak całkowitej nieściągalności lub brak szczególnie trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest właściwy do umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gdyż taka kompetencja została wyłączona z zakresu właściwości sądów powszechnych i przeniesiona do sądów administracyjnych jedynie w zakresie kontroli legalności decyzji organów administracji. Organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia należności, gdy nie została wykazana całkowita nieściągalność długu ani szczególnie trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, która uniemożliwiałaby zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.Stan faktyczny
Skarżący S. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP, powołując się na swoją trudną sytuację finansową, bezrobocie, przewlekłą chorobę i konieczność utrzymania rodziny. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność długu ani szczególnie trudna sytuacja materialna, wskazując na dochody skarżącego i jego żony, posiadany majątek oraz możliwość spłaty w systemie ratalnym. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się umorzenia należności i kwestionując ocenę jego sytuacji przez organy.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2008 r. nr ... nr sprawy: ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. oddala skargę
Wnioskiem z dnia ... listopada 2007r., S. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne wobec ZUS. W uzasadnieniu wniosku opisał swoją sytuację finansową. Wyjaśnił, że jest bezrobotny z prawem do zasiłku, od 2002r. jest przewlekle chory, co ogranicza jego możliwości znalezienia zatrudnienia na rynku pracy i skutkuje dodatkowymi wydatkami związanymi z zakupem niezbędnych lekarstw. Razem z żoną, z której zarobków utrzymuje się rodzina ma na utrzymaniu ... - letnie dziecko, są z żoną obciążeni kredytem długoterminowym, spłata z tego tytułu wynosi ok. ... zł miesięcznie.
Jednocześnie wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w T., od decyzji Zakładu z dnia ... października 2007r. określającej wysokość zadłużenia. W decyzji ustalono, że zadłużenie S. B. z tytułu składek wynosi: na ubezpieczenie społeczne - ...zł, na ubezpieczenie zdrowotne - ...zł, Fundusz Pracy i FGŚP - ... zł. Wnioskodawca zatrudniał pracowników, lecz nie posiada zadłużenia z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Po oddaleniu przez sąd odwołania ZUS podjął rozpoznawanie wniosku o umorzenie zadłużenia.
Decyzją z dnia... kwietnia 2008 r. o nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 i art. 28 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2007, Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił S. B. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP, odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia.
W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność ma charakter okresowy, orzeczenie w tym zakresie wydano na okres do ...06.2008r. Od ...03.2008r. wnioskodawca jest zatrudniony w Zakładzie Produkcji P. z wynagrodzeniem miesięcznym ... zł brutto miesięcznie. Żona S. B. pracuje w Powiatowym Centrum P. w G. z wynagrodzeniem ... zł brutto miesięcznie. Z rocznych zeznań podatkowych PIT - 37 wynika, że za 2006r. małżonkowie B. mieli nadpłatę z tytułu zobowiązań podatkowych w wysokości .. zł, a za 2007r. - ...zł, mają na utrzymaniu ... dziecko w wieku ... lat, średni dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi ok....zł.
Małżonkowie są współwłaścicielami samochodu osobowego D., o wartości księgowej ok. ...zł.
Na zakup domu mieszkalnego, w którym zamieszkuje rodzina zostały zaciągnięte kredyty, miesięczna spłata z tego tytułu wynosi ok.... zł. Miesięczne udokumentowane wydatki rodziny B. wynoszą ...zł. miesięcznie, natomiast wydatki, których wnioskodawca nie udokumentował, lecz twierdzi, że są ponoszone, w tym leki - ...zł, dojazdy do pracy i utrzymanie samochodu - ...zł, opieka nad dzieckiem - ...zł, łącznie wnoszą ponad ...zł.
Następnie organ zanalizował treść art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i uznał, iż w przedmiotowym przypadku nie zachodzi generalna przesłanka umorzenia przewidziana w art. 28 u.s.u.s. tj. całkowita nieściągalność, ze względu na osiągane dochody i posiadany przez wnioskodawcę majątek. Ponadto nie zostało wykazane, aby S. B. znajdował się obecnie w trudnej sytuacji materialnej i nie był w stanie spłacić zadłużenia, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności pozbawiłoby to go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wprawdzie wnioskodawca został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednak nie uniemożliwiło mu to podjęcia zatrudnienia, czego dowodem jest podjęcie przez niego pracy w charakterze operatora w. Analiza dochodów uzyskiwanych przez rodzinę wnioskodawcy oraz posiadanego majątku ( w tym nadpłata z tytułu zobowiązań podatkowych w wysokości ponad - zadłużenia wobec ZUS) i ponoszonych wydatków prowadzi do wniosku, iż istnieje realna szansa odzyskania długu. O ile dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę i jego rodzinę nie pozwalają na jednorazową spłatę długu, to istnieje możliwość zawarcia układu ratalnego i ustalenia rat na możliwym do zaakceptowania poziomie, co jednocześnie wpłynie na wysokość odsetek.
Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia ... czerwca 2008r., o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] w zw. z art. 83 ust. 4 art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2007, Nr 11, poz. 74 z późn. zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko ZUS wyrażone w decyzji z dnia ... kwietnia 2008r. Ponadto ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że niniejsze postępowanie było zawieszone, na podstawie art. 97 §1 k.p.a. ze względu na trwające postępowanie odwoławcze od decyzji potwierdzającej zadłużenie, wszczęte przez wnioskodawcę. Po oddaleniu odwołania S. B. od decyzji z dnia ... października 2007r. wyrokiem Sądu Okręgowego w T., niniejsze postępowanie zostało podjęte, a po dostarczeniu przez wnioskodawcę dokumentów dokonano ich analizy i wydano decyzję w I instancji. Ustosunkowując się z kolei do zarzutu dotyczącego zawyżenia wartości samochodu stanowiącego współwłasność w - cy i jego żony organ wskazał, że została ona przyjęta w oparciu o Katalog wartości rynkowej pojazdów wg, stanu 02/2008. Ponadto organ nie kwestionował niepełnosprawności S. B., lecz tylko stwierdził, zgodnie ze stanem faktycznym, że nie uniemożliwia mu ona podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo organ podniósł, że wskazał na nadpłatę podatkową zwróconą małżonkom przez urząd skarbowy, gdyż obowiązany jest, analizując sytuację majątkową dłużnika, wziąć pod uwagę jego wszystkie dochody, a takim dochodem jest również uzyskana nadpłata. Miało to tym większe znaczenie, iż zwrot nadpłaconego podatku nastąpił w okresie, gdy wnioskodawca miał świadomość istniejącego zadłużenia wobec ZUS.
Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, iż sytuacja materialna S. B. nie wypełnia warunków koniecznych do umorzenia zadłużenia - posiadany przez niego majątek oraz uzyskiwane dochody nie pozwalają na stwierdzenie całkowitej nieściągalności, jednocześnie nie zachodzi sytuacja szczególnie drastyczna, dla której zastrzeżone jest umorzenie zaległych składek, a więc, gdy ze względu na stan zdrowia i inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący S. B. wniósł m.in. o umorzenie jego zaległych należności z tytułu składek oraz nie zaliczanie mu okresu od stycznia 1999r. do września 1999r. jako okresu składkowego lub nieskładkowego. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazał na trudności w osiąganiu dochodu z działalności gospodarczej, w okresie, kiedy powstało zadłużenie oraz bezczynność ZUS-u w dochodzeniu należności, co spowodowało powstanie odsetek. Ponadto podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, stosującego 10 - letni okres przedawnienia swoich należności. Ponownie powołał się na stwierdzoną u niego niepełnosprawność i zarzucił organowi błędną ocenę jego sytuacji, stwierdzając, iż uregulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zawarte w wydanych w sprawie decyzjach, wskazał, że umowa o pracę dołączona przez S. B. do skargi wskazuje na jego dalsze zatrudnienie, które będzie trwało co najmniej do ....05.2009r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku skargi dotyczącego umorzenia przez Sąd należności z tytułu składek należało zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tą kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych www.sejm.gov.pl) wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864).
Zmiana ustawodawcza, o której mowa wyżej, miała charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7).
W związku z powyższym wniosek Skarżącego o umorzenie powyższego zadłużenia nie mógł być - z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe - przez Sąd uwzględniony. Jak już wskazano, celem ustawodawcy było, aby poprzez zmianę właściwości sądów - wykluczyć możliwość umarzania należności na etapie postępowania sądowego, co ma się przyczynić do realizacji przez Zakład obowiązku dbałości o stan finansów ubezpieczeń społecznych (zob. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - dostępne na stronach internetowych www.sejm.gov.pl).
Badając z kolei niniejszą sprawę w granicach kognicji sądu administracyjnego, w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z dnia ... listopada 2007 r. (wpływ do organu w dniu ... listopada 2007 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał przypadek stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organ orzekający wskazał, że Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i osiąga z tego tytułu dochody, ponadto jest współwłaścicielem ( razem z żoną ) samochodu osobowego oraz nowego domu mieszkalnego, wartego (wg. oświadczenia Skarżącego ... tys. zł) wraz z działką. Żona Skarżącego jest również zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu osiąga również dochody. Sam Skarżący nie próbował przy tym w ogóle wykazywać, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący w tym zakresie odwoływał się do dwóch przesłanek, tj. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia).
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, iż posiadany majątek oraz osiągany dochód przez Skarżącego, jego małżonkę przy uwzględnieniu wydatków bieżących oraz kosztów związanych z leczeniem pozwala na spłatę zadłużenia w systemie układu ratalnego. Sytuacja materialna Skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Organ nawiązał do uzyskiwania przez Skarżącego i jego żonę dochodów z pracy oraz dysponowania istotnymi walorami majątkowymi. Szczegółowo zanalizował osiągane miesięczne dochody i konieczne wydatki, wskazał na konkretne kwoty z tych tytułów, wziął pod uwagę uzyskaną - w okresie, gdy Skarżący posiadał już wiedzę o ciążącym na nim zadłużeniu na rzecz ZUS - nadpłatę z tytułu podatku, w wysokości - tego zobowiązania. Podkreślił, że wysokość osiąganych dochodów umożliwia bieżące utrzymanie samochodu, domu mieszkalnego i regulowanie zobowiązań wobec banków. W tej sytuacji konkluzji organu, że sytuacja materialna rodziny B. nie spełnia warunków koniecznych do umorzenia zadłużenia, nie można uznać za dowolną.
Ustosunkowując się w tym miejscu do argumentu Skarżącego, iż nie może on liczyć na pomoc żony w spłacie zadłużenia, gdyż dług powstał w czasie, gdy nie byli jeszcze małżeństwem, należy stwierdzić, iż argument ten nie jest zasadny. Dla oceny, czy została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., konieczne jest ustalenie sytuacji całej rodziny, a więc istotne są również dochody współmałżonka, bez względu na datę powstania długu.
Jeśli chodzi natomiast o argumentację Skarżącego, w której powołuje się na to, iż jest osobą niepełnosprawną, z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym na stale, to również w tym przypadku nie można zarzucić organowi błędnej oceny kolejnej przesłanki umorzenia. W oparciu o zebrany materiał dowodowy nie sposób było uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący mimo orzeczonego stopnia niepełnosprawności podjął pracę, z której uzyskuje dochód. Z dołączonej do skargi kserokopii umowy o pracę wynika, że podjęte początkowo na okres próbny zatrudnienie jest przez Skarżącego kontynuowane, na podstawie umowy na czas określony - do ...05.2009r. W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organ, które jednoznacznie stwierdził, że nie została spełniona żadna przesłanka umorzenia.
Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organ sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.
Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jak również składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez Skarżącego w skardze i w toku postępowania administracyjnego przyczyny oraz okoliczności związane z powstaniem przedmiotowego zadłużenia. Sprawa odpowiedzialności z tytułu składek, jak wynika z akt sprawy, została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu i poddana stosownej kontroli sądu. Nie mogła zatem podlegać ani badaniu, ani kwestionowaniu w tym postępowaniu sądowym.
Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło