V SA/Wa 2004/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec –Kudiura, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant: referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). K. K. obciążony został kwotą [...] zł kosztów przeprowadzonej w stosunku do niego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym – odebrania nieruchomości stanowiącej własność Strony a z mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. K. K. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie powyższej należności. Wskazał na swoją trudną sytuację finansową spowodowaną brakiem gości w prowadzonym pensjonacie z powodu budowy, w jego bezpośredniej bliskości, drogi szybkiego ruchu oraz pozbawienia pensjonatu zaplecza poprzez zabranie terenu na tę inwestycję. Podkreślił, iż rodzina utrzymuje się z 600 zł renty jego matki. W piśmie z [...] maja 2008 r. K. K. powtórzył prośbę o umorzenie należności dodatkowo wyjaśniając, iż jest bezrobotny, pozostaje na utrzymaniu żony prowadzącej działalność gospodarczą, nie wskazał przy tym charakteru tej działalności. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wojewoda [...] odmówił K. K. umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucji. Przytaczając w uzasadnieniu postanowienia art. 64 e § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) organ stwierdził, iż w sytuacji Strony nie zachodzi żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. W zażaleniu na powyższe postanowienie skierowanym do Ministra Finansów K. K. ponownie powołał się na trudną sytuację finansową rodziny związaną z brakiem gości w pensjonacie z powodu budowy drogi. Sprecyzował, iż żona z tytułu wynajmowania pomieszczeń w budynku pensjonatu osiąga dochód w wysokości około 600 zł miesięcznie. Dla wykazania swej sytuacji finansowej do zażalenia dołączył zaświadczenia Naczelnika U.S. w Ż., księgę podatkową za okres styczeń – czerwiec 2008 r. oraz PIT 36. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2008 r. odmawiające umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucji. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ II instancji przytoczył informacje, iż Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, żona uzyskuje nikłe dochody, jednakże podkreślił, że decyzja o ewentualnym umorzeniu należności oparta jest na uznaniu administracyjnym. Dokonując analizy mogącego stanowić podstawę umorzenia art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ powtórzył stanowisko Wojewody [...], iż K.K. nie dowiódł występowania po jego stronie wystarczających przesłanek do zastosowania tego przepisu. W skardze z dnia 20 listopada 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. K. K. ponownie oświadczył, iż nie jest w stanie pokryć kosztów egzekucji. Wyjaśnił, iż pensjonat, który przez 30 lat stanowił jedyne źródło utrzymania rodziny nadal nie działa. Wybudowaną koło niego drogę dodatkowo obudowano ekranami przez co " ...pensjonat został skutecznie odgrodzony od drogi i klientów." Wskazał, iż rodzina obecnie nie ma żadnych stałych dochodów. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Przytaczając dotychczasowe argumenty organ podniósł, iż Strona, której sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu może wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), realizowane są poprzez kontrolę legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod względem ich zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego Badając w powyższym świetle zaskarżone postanowienie, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które dawały podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, iż uznaniowy charakter decyzji nie tylko nie zwalnia organu z wnikliwego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, ale tym bardziej zobowiązuje do rozważenia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Stanowiący podstawę orzekania o umorzeniu należności art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w pkt. 1 § 2 stanowi, iż koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Oznacza to, iż przepis ten odsyła do oceny, czy poniesienie kosztów egzekucyjnych nie pociągnęłoby za sobą powstania znacznego pogorszenia sytuacji finansowej zobowiązanego. Poczynienie pozwalających na taką ocenę ustaleń wymagałoby rozważenia sytuacji rodzinnej Strony. Uwzględnić należałoby ilość osób we wspólnym gospodarstwie domowym, ich stałe potrzeby (zdrowie, nauka, koszty utrzymania), koszty utrzymania domu. Uzyskane dane należałoby zestawić z rzeczywiście uzyskiwanymi przez osoby z kręgu domowników dochodami. Dopiero podjęcie takich czynności pozwoliłoby w toku postępowania administracyjnego na ustalenie, czy Skarżący jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla jego, tzn. także dla jego rodziny, sytuacji finansowej. Organ tego nie uczynił, czym w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 7, 77 kpa. Dokonana przez organ ocena w tej sytuacji narusza art. 80 kpa stając się oceną dowolną, nie zaś swobodnie podjętą w oparciu o całokształt prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ, związany treścią art. 153 ppsa, winien uwzględnić powyższe uwagi mając także na względzie specyfikę działalności prowadzonej przez Stronę przed egzekucją oraz fakt, iż jednostkowa sytuacja finansowa obywatela uległa pogorszeniu w wyniku realizacji oczekiwanych społecznie inwestycji drogowych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.