V SA/Wa 2013/16
WyrokWSA w Warszawie2017-07-05
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Irena Jakubiec-Kudiura, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy beneficjent pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" zobowiązany jest do zwrotu części środków, jeśli użytki rolne w jego gospodarstwie staną się przedmiotem współwłasności w okresie 5 lat od wypłaty pomocy, mimo że podjął działania zmierzające do wykupu udziału Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Beneficjent pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest zobowiązany do zwrotu 25% kwoty pomocy, jeśli w okresie 5 lat od wypłaty pomocy użytki rolne w jego gospodarstwie staną się przedmiotem współwłasności, nawet jeśli podjął działania zmierzające do wykupu udziału Skarbu Państwa. Nabycie udziału w nieruchomości rolnej, która stała się przedmiotem współwłasności z Agencją Nieruchomości Rolnych, stanowi naruszenie warunku określonego w przepisach rozporządzenia wykonawczego i decyzji przyznającej pomoc.Stan faktyczny
Skarżący otrzymał pomoc finansową na "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Jednym z warunków było, aby użytki rolne w jego gospodarstwie nie stanowiły przedmiotu współwłasności przez 5 lat od wypłaty pomocy. Skarżący nabył jednak udział w nieruchomości rolnej, która stała się przedmiotem współwłasności z Agencją Nieruchomości Rolnych. Organy uznały to za naruszenie warunku i ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzenia wykonawczego, brak należytego poinformowania oraz dowolną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" oddala skargę.
Przedmiotem skargo M. H. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... maja 2016r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Dyrektor Oddziału lub organ I instancji) z ... marca 2016 r., nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z ... listopada 2010 r., nr ... organ I instancji przyznał na wniosek strony pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", w wysokości ... zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, w tym m. in.: zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, że znajdujące się w gospodarstwie budynki i budowle, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej (pkt 4 lit. c). Na wniosek o płatność strony z ... maja 2011 r. organ I instancji wypłacił w dniu ... czerwca 2011 r. środki finansowe.
Na wniosek strony Dyrektor Oddziału decyzją nr ... z ... września 2013 r. wyraził zgodę na zmianę założeń biznesplanu, polegającą m.in. na zwiększeniu z ... ha (karta ... akt adm.) planowanego zakupu gruntów rolnych do ... ha.
Wypełniając zobowiązania wynikające z biznesplanu, skarżący w dniu ... czerwca 2014 r. przedłożył akt notarialny Repertorium ... nr ... z ... lipca 2012 r., z którego wynika, że strona nabyła ... udziału położonej w L., gmina O. obejmującej działki nr ... i ..., stanowiące grunty orne, łąki trwałe, rowy o łącznym obszarze ... ha.
Mając powyższe na względzie Dyrektor Oddziału wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, w wyniku których strona wyjaśniła m.in., że działki będące współwłasnością Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR), są uprawiane i użytkowne przez niego. Grunty te są wycenione przez ANR na prośbę strony z ... grudnia 2012 r., a strona ma do nich prawo pierwokupu, zaś sam zakup planuje na ... kwartał 2015 r. Strona dołączyła do pisma m.in. akt notarialny Repertorium ...nr ... z 27 ... 2012 r. warunkowej umowa sprzedaży spornych działek, dla których prawo własności wpisane jest na rzecz W. i J. S. w ... części oraz w ... części na rzecz Skarbu Państwa (ANR). Załączył także pismo z ... grudnia 2012 r. skierowane do ANR z prośbą o wycenę działek nr ... i ... oraz zawiadomienie z ... lutego 2015 r. ANR OT w O. o zamiarze sprzedaży nieruchomości rolnej oznaczonej w ewidencji gruntów jako ... z działki nr ...
Zawiadomieniem z ... stycznia 2016 r., nr ... Dyrektor Oddziału poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Następnie decyzją z ... marca 2016 r., nr ... ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości ... zł. Podstawę wydania decyzji stanowił § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze), gdyż strona nie wywiązała się z warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego stanowiącego, iż Beneficjent powinien spełniać warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt 3, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, gdzie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie stanowi m.in., że użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej.
W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z ... maja 2016r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z ...marca 2016 r.
Organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazał, że bezsporne jest, że skarżący nie spełnił warunku, że użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia przez niego działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, gdyż w wymaganym, 3-letnim terminie, nabył ... udziału nieruchomości położonej w L., gmina O., obejmującej działki nr ... i ..., stanowiące grunty orne, łąki trwałe, rowy o łącznym obszarze ... ha (akt notarialny Repertorium ... nr ... z dnia ...07.2012 r.), których współwłaścicielem jest Agencja Nieruchomości Rolnych.
W związku z powyższym w świetle § 20 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego prawidłowo ustalono stronie konieczność zwrotu 25% kwoty wypłaconej pomocy za niespełnienie warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego.
Organ II instancji podkreślił, że strona otrzymując płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", podjęła szereg zobowiązań, których niewypełnienie zagrożone jest sankcją w postaci zwrotu części lub całości pomocy. Podpisując część XV wniosku o przyznanie pomocy oraz VII wniosku o płatność strona oświadczyła m.in., iż znane są stronie zasady przyznawania i wypłaty pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w ramach PROW 2007-2013, co oznacza że strona winna posiadać wiedzę o warunku, że w okresie 5 lat od dnia wypłaty pomocy ma być wyłącznym właścicielem gruntów wchodzących w skład gospodarstwa strony.
Organ II instancji wyjaśnił, że w sprawie nie wystąpiły przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UELz dnia 23.12.2006 r., ze zm., dalej: rozporządzenie 1974/2006; oraz § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego), które dają podstawę do nieżądania zwrotu wypłaconych należności. Dlatego też organ II instancji uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Pismem z ... czerwca 2016r. strona złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z ... maja 2016 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) § 20 ust 1 oraz ust 3 pkt 1 w zw. z § 18 ust 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego poprzez przyjęcie, że beneficjent nie spełnił warunków o których mowa w § 2 pkt 1 lit a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt 3 do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, co rodzi obowiązek zwrotu 25 % otrzymanej kwoty tj. ... zł podczas gdy nie było podstaw do nałożenia opisanej sankcji na skarżącego,
2) art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak poinformowania skarżącego o wszelkich ustanowionych wymogach w przedmiocie uzyskania wsparcia ze środków strukturalnych, gdyż strona nie została w sposób należyty poinformowana o wszelkich wymogach prawnych oraz okresie wyznaczonym do ich realizacji, celem zachowania całości uzyskanych środków,
3) art. 80 k.p.a. poprzez całkowicie dowolne oraz arbitralne przyjęcie przez organ za udowodnioną okoliczność, iż strona nie spełniła warunku, że użytki rolne wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowił przedmiotu współwłasności lub posiadania, podczas gdy skarżący podjął wszelkie niezbędne działania, celem wykupu należącego do ANR w ... prawa własności w stosunku do działki nr ... oraz ... położonej L., a ostateczna sprzedaż nie doszła do skutku ze względu na okoliczności niezawinione przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami skargi.
Sąd rozpoznając skargę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). korzystał ze wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, zarówno w aktach administracyjnych jak i sądowych.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawą przyznania i zwrotu pomocy w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173, ze zm., dalej: ustawa PROW).
Jak wynika z akt sprawy decyzją z ... listopada 2010 r. (strona pierwotnie zadeklarowała zakup gruntów rolnych w wysokości ... ha), zmienioną decyzją z ... września 2013r. (udzielono zgody na powiększenie planowanego zakup gruntów rolnych do ... ha) skarżącemu została przyznana pomoc finansowa w wysokości ... zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W decyzji pomoc został przyznana z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, w tym m. in.: nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, tj. ... ha oraz przedłożenia w oddziale regionalnym Agencji dokumentu potwierdzającego tytuł prawy do gospodarstwa.
W punkcie 4 lit. c) zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, że znajdujące się w gospodarstwie budynki i budowle wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej. Natomiast w punkcie 4 lit. d zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowani 70% pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. W punkcie 5 lit. b pouczenia stwierdzono, że strona jest zobowiązana do przedłożenia w Agencji: potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodnie z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Pouczono również stronę, że w przypadku niespełnienia zobowiązań lub nieprzedłożenia dokumentów wymienionych powyżej, pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.
Powyższy warunek dotyczący konieczności przedłożenia w terminie do 3 lat od dnia wypłaty pomocy dokumentów świadczących o wydatkowaniu co najmniej 70% na inwestycje oraz konieczności braku stanowienia przedmiotu współwłasności lub współposiadania wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolniczej użytków rolnych wynikał z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że beneficjent powinien zrealizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.
Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. a tiret trzecie pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, zwana dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie: budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej,
Z kolei § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że beneficjent powinien spełniać warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt 3, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy.
Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
W sprawie nie jest przedmiotem sporu fakt, że płatność w wysokości ... zł została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu ... czerwca 2011 r. Tym samym strona winna przedłożyć dokumenty dotyczące wydatków inwestycyjnych, w tym związane z zakupem nieruchomości do ... czerwca 2014r. Wypełniając zobowiązania wynikające z biznesplanu, strona w dniu ... czerwca 2014 r. przedłożyła Dyrektorowi Oddziału m. in. akt notarialny Repertorium ... nr ... z ... lipca 2012 r., z którego wynika, że nabyła ... udziału w położonej w L., gmina O. nieruchomości rolnej (grunty orne, łąki trwałe, rowy) obejmującej działki nr ... i ... o łącznej powierzchni ... ha.
Przeprowadzone postępowanie administracyjne jednoznacznie wskazało, że zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki uzasadniające twierdzenie, że skarżący nie spełnił warunków zawartych w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Konsekwencją powyższego jest zastosowanie § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 2 lub pkt 2a - zwrotowi podlega 25% kwoty pomocy za niespełnienie każdego z warunków określonych tymi przepisami.
W tym miejscu należy wskazać, że powołane przepisy jednoznacznie nakazują aby użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia przez stronę działalności rolniczej nie stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania. W sprawie natomiast, co nie jest przedmiotem sporu, nieruchomości rolne położone na działkach ewidencyjnych nr ... i ... o łącznej powierzchni ... ha stanowiły przedmiot współwłasności strony i Agencja Nieruchomości Rolnych. Tym samym skarżący nie spełnił warunku wskazującego, że użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, gdyż w wymaganym, 3-letnim terminie, strona nabyła ... udziału nieruchomości położonej w L., gmina O. (akt notarialny Repertorium ... nr ... z ... lipca 2012 r.). A więc strona nie wypełniła zobowiązana wynikającego z cytowanych powyżej przepisów, a także zamieszczonego w pkt 4 lit. c pouczenia decyzji z ... listopada 2010r. do zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, że znajdujące się w gospodarstwie budynki i budowle wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania.
Mając powyższe na względzie niezasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia § 20 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. W świetle powyższego prawidłowo zobowiązano stronę do zwrotu 25% kwoty wypłaconej pomocy.
Bezzasadne jest podnoszony przez stronę zarzut dotyczący naruszenia art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że strona wiąże go raczej z postępowaniem w przedmiocie udzielenia pomocy w tym działaniu, niż w postępowaniu w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Powyższe będzie miało znaczenie w ewentualnej kwestii zastosowania przepisów, w wypadku bowiem naruszenia prawa strony do informacji na etapie postępowania w przedmiocie przyznania płatności zastosowanie znajdzie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW, który stanowi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Niezależnie od tego, które przepisy zastosujemy (powołany przez stronę art. 9 k.p.a., czy też art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW), to trzeba wskazać, że obowiązujące w sprawie przepisy oraz dokonane przez organ w decyzji z ... listopada 2010r. pouczenia są jasne i nie powinny budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W pouczeniach cytowanych powyżej wskazano na konkretne obowiązki strony oraz pouczono, że ich niewykonanie może wiązać się z obowiązkiem zwrotu całości lub części dofinansowania. Skarżący mając określone wątpliwości mógł zwrócić się na piśmie do organu w celu ich rozstrzygnięcia. I dopiero uzyskanie określonej treści informacji może stanowić o naruszeniu art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW (art. 9 k.p.a.). Sąd dodatkowo podkreśla, że prawo do informacji (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW, art. 9 k.p.a.) nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż ograniczone jest wyłącznie do praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego jest ustalenie nienależnie pobranej płatności. Zatem organ nie miał obowiązku informowania o możliwych hipotetycznych sytuacjach, które mogą w przyszłości mieć miejsce. Co więcej, naruszenie tej zasady przejawia się w: a) odmowie udzielenia informacji stronie, bądź b) nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej lub udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Skutki prawne udzielenie nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony, dlatego też aby mogła powoływać się na wadliwe działania powinna zadbać o to, aby organ udzielił informacji w formie pisemnej. W przedmiotowej zaś sprawie skarżący o udzielenie takich informacji się nie zwracał.
Przeciwnie strona podpisując część XV wniosku o przyznanie pomocy oraz VII wniosku o płatność oświadczyła m.in., że znane są jej zasady przyznawania i wypłaty pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w ramach PROW 2007-2013, co oznacza, skarżący winien posiadać wiedzę o warunku, że w okresie 5 lat od dnia wypłaty pomocy ma być wyłącznym właścicielem gruntów wchodzących w skład jego gospodarstwa.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie natomiast niewątpliwe jest, że skarżący nabył jedynie udziały w nieruchomościach rolnych obejmujących działki ewidencyjne ... i ..., a więc nie stał się samodzielnie właścicielem tych nieruchomości, co jest wymagane przepisami prawa.
Zasadnie również Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że w stosunku do strony nie wystąpiły przypadki siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności skutkujące brakiem konieczności zwrotu przyznanej pomocy określone w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, czy też § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. Skarżący w skardze wskazuje, że w jego ocenie w sprawie wystąpiły przypadki określone w § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, nie wskazując jednakże który z przypadków określonych w tym przepisie miał miejsce.
Wobec powyższego należy zauważyć, że zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:
1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:
a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,
b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,
c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,
d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,
e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta;
2) niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.
W myśl art. 47 ust. 2 rozporządzenia 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Mając powyższe na względzie słusznie organ odwoławczy wskazał, że żaden ze wskazanych w art. 47 rozporządzenia 1974/2006 oraz w § 21 rozporządzenia wykonawczego przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności nie wystąpił w stosunku do skarżącego. Co więcej skarżący także w wymaganym terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności nie poinformował organu o takich okolicznościach; nie złożył także dowodów potwierdzających zaistnienie wyjątkowych okoliczności, czy też zaistnienia siły wyższej. Tym samym podnoszone twierdzenie są niezasadne.
Na zakończenie sąd wyjaśnia, że w dokonana w dniu ... czerwca 2011 r. płatność na rzecz skarżącego nie wynikała z pomyłki ARiMR. Przedmiotową płatność strona uzyskała na mocy decyzji Dyrektora ARiMR z ... listopada 2010r., wydanej na podstawie złożonego przez stronę wniosku o przyznanie pomocy. Ww. płatność stały się płatnością nienależną w wyniku braku wypełnienia jednego z zobowiązań. Fakt ten miał miejsce po wydaniu przez Dyrektora ARiMR ww. decyzji o przyznaniu pomocy w ramach tego działania i po realizacji przedmiotowej płatności na rzecz skarżącego. Dlatego też organ w sprawie nie popełnił żadnego błędu.
Sąd mając na uwadze zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 p.p.s.a. nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy materialne oraz procesowe.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło