V SA/Wa 2018/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; oddala skargę Decyzją z dnia [...].06.2010 r. ([...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, wydanej w dniu [...].05.2009 r. przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Decyzja organu objęła również małoletnie dzieci: - Z. M., ur. [...]. - E. M., ur. [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ podkreślił m.in., że przystępując do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy należy wskazać na przesłanki, określone w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, których łączne zaistnienie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. W tego typu sytuacji Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. W dniu [...].05.2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał wobec Cudzoziemki decyzję [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzielaniu zgody na pobyt tolerowany oraz wydaleniu. W dniu [...].08.2009 r. Rada do Spraw Uchodźców, decyzją [...], po rozpatrzeniu odwołania Cudzoziemki utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 14.04.2010 r. R. M. złożyła kolejny wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Po dokonaniu analizy porównawczej w/w wniosku z wnioskiem złożonym uprzednio stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach co pozwala przypuszczać, że złożenie wspomnianego wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Podnoszone przez Cudzoziemkę: fakt znajdowania się grobu jej matki na terytorium Polski oraz problemy psychologiczne jednej z jej wnuczek (akta sprawy, s 13, 16-17), nie tylko nie mogą być uznane za nowy, istotny element w sprawie, ale także nie stanowią podstaw do udzielenia ochrony międzynarodowej. Zdaniem organu nic nie wskazuje na to, aby wnuczka R. M. mogła być pozbawiona koniecznej opieki specjalistycznej na terytorium [...], gdzie funkcjonuje podobnie jak w Polsce system opieki zdrowotnej. Wprawdzie istnieją różnice w jakości świadczenia niektórych usług nie może być to jednak traktowane jako zasadna przesłanka do udzielenia cudzoziemce ochrony na terytorium RP. W związku z powyższym, uznano że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku w/w o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców zaskarżyła R. M. wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuciła jej: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, 2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniosła m.in. że w przypadku wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i w razie powrotu do [...] zagrożone jest jej życie ze względu na fakt, iż była prześladowana z powodu bliskiego pokrewieństwa z bojownikiem. Jej syn Z. M. brał udział w działaniach wojennych podczas I wojny czeczeńskiej, a w 2004 r. w niewyjaśnionych okolicznościach został zastrzelony niedaleko domu. Wcześniej, w tym samym roku zginęła jej siostra, (także w niewyjaśnionych dotąd okolicznościach). Co więcej, nieznani ludzie nachodzili ją w domu i wypytywali o brata R. U., który był bojownikiem czeczeńskim, a który obecnie mieszkała w Polsce, w związku z przyznaniem mu zgody na pobyt tolerowany w RP. Zdaniem cudzoziemki opuszczenie przez nią terytorium RP sprawi, że postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy (złożone zostało przez nią odwołanie od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie) i decyzja wydana przez organ II instancji, bądź też ewentualnie postępowanie przed sądem administracyjnym będzie bezprzedmiotowe , ponieważ nie będzie w stanie skorzystać z uprawnień, jakie się będą z nimi wiązały. Wykonanie nakazu opuszczenia terytorium RP przed wydaniem ostatecznej decyzji w postępowaniu administracyjnym będzie zaprzeczeniem istoty postępowania w sprawach o udzielenie ochrony osobom zagrożonym prześladowaniem w kraju pochodzenia. Niezasadne jest bowiem żądać, aby dana osoba wracała do kraju pochodzenia przed ostatecznym rozstrzygnięciem czy rzeczywiście istnieją przesłanki ku temu, aby stwierdzić, że jest ona zagrożona prześladowaniami. W sytuacji przymusowego wyjazdu z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy – nie tylko nie będzie miała możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu, ale także – w razie ewentualnego uwzględnienia odwołania – udzielona jej ochrona może okazać się iluzoryczna. Ponadto, udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium RP do czasu zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy wynika ze standardów rzetelnej procedury. Zdaniem skarżącej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydaje się ignorować zupełnie kwestię dwojga małoletnich dzieci, które pozostają w Polsce pod jej opieką mimo, że ma wiedzę o zaburzeniach psychicznych u dwóch małoletnich wnuczek oraz o ich sytuacji rodzinnej. Skarżąca podniosła, iż jej syn a ojciec dwóch małoletnich wnuczek oraz jej siostra zostali w [...] zamordowani przez osoby związane w [...] reżimem. Decyzja o odmowie wstrzymania decyzji o wydaleniu wnuczek do Republiki [...] stanowić może w razie jej wykonania naruszenie prawomiędzynarodowych zobowiązań Polski w zakresie ochrony dzieci albowiem w razie powrotu do kraju ich życie i zdrowie będzie zagrożone. W ocenie skarżącej spełnia ona warunki definicji uchodźcy, gdyż z powodu przynależności do rodziny bojowników była w kraju prześladowana i żywi uzasadnioną obawę, że w razie powrotu może być poddana dalszym prześladowaniom. Podkreśliła również, że jej obawa przed prześladowaniem jest zindywidualizowana i ma oparcie w konkretnych wydarzeniach jakie miały miejsce w [...] po tym jak jej brat i syn brali udział w działaniach zbrojnych podczas konfliktu [...]. W związku z powyższym, uważa, iż organ dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § k.p.a. bowiem analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może podlegać na dowolnym akceptowaniu bądź odrzuceniu poszczególnych elementów materiału dowodowego. Decyzja o przyznaniu cudzoziemcowi statusu uchodźcy w rozumieniu konwencji dotyczącej statusu uchodźcy, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 roku, oraz protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 roku, jest decyzją podejmowaną przez organ państwowy w granicach uznania administracyjnego (art. 7 k.p.a.). Organ ten, zanim zdecyduje o zakresie, w jakim uczyni użytek ze swoich uprawnień i rozstrzygnie sprawę ma jednak obowiązek wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a. i 77 § k.p.a.), a przed wydaniem decyzji obowiązek rozpatrzenia materiału dowodowego z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy (art. 80 k.p.a.), mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Tym samym swobodne uznanie administracyjne nie może doprowadzić do rozstrzygnięcia dowolnego, nie opartego na dowodach i wnioskach znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Przepis art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 189/2009 r. poz. 1472 tekst jedn.) stanowi, iż wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Jednakże powyższego przepis nie stosuje się w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji (art. 33 ust. 4 w/w ustawy). Z akt sprawy wynika, że cudzoziemka wystąpiła z kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Jest to wniosek trzeci z kolei. Jednocześnie z wnioskiem uchodźczym wystąpiła o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Zdaniem organu nie wskazała ona jednak aby w jej przypadku zaistniały okoliczności przewidziane w art. 33 ust. 4 ustawy. Zdaniem sądu z powyższym stanowiskiem należy się zgodzić. Organ dokonał bowiem analizy porównawczej wniosku uchodźczego który był chronologicznie najpóźniejszy z tym który go poprzedzał. Owa analiza wykazała, iż zostały one oparte na tych samych podstawach a nadto, iż są tożsame pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. Taki stan rzeczy spowodował, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców miał uzasadnione podstawy do przyjęcia, iż złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia, bądź zakłócenia wykonania takiej decyzji. Za powyższym przemawia jednoznacznie sekwencja zdarzeń jakie miały miejsce z związku z osobą skarżącej. Otóż po otrzymaniu niekorzystnej decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy nie zastosowała się ona do ciążącego na niej obowiązku opuszczenia Polski zgodnie z nakazem wynikającym z decyzji ale złożyła kolejny wniosek uchodźczy. Zdaniem sądu występowanie z takim wnioskiem po raz trzeci świadczy ewidentnie o intencjach cudzoziemki. Bez znaczenia jest przy tym fakt zaskarżenia do tut. sądu jednego z wcześniejszych rozstrzygnięć organu odmawiających nadanie statusu uchodźcy. Żaden przepis w/w ustawy nie wyłącza bowiem możliwości zastosowania jej art. 33 ust. 4 w takiej sytuacji. Trzeba zgodzić się z organem także wówczas gdy odnosi się on do sytuacji małoletnich wnucząt skarżącej z powodu których chciałaby ona pozostać w Polsce. Otóż konieczność korzystania z pomocy (opieki) psychologa która wiąże z tragicznymi przeżyciami z okresu ich pobytu na terenie [...] jest niewątpliwie niewystarczająca. Z takiej opieki można bowiem korzystać także w kraju ojczystym. Zupełnie inną kwestią jest poziom takiej opieki. Jednak nawet jej zróżnicowanie na korzyść Polski nie może stanowić samoistnej przesłanki przemawiającej za koniecznością udzielenia ochrony na terytorium RP tylko z tego powodu. Także podniesione przez skarżącą obawy przed prześladowaniem z powodu pokrewieństwa z bojownikami [...] pozostają bez wpływu na oceną kwestionowanej decyzji. Te okoliczności były już bowiem przedmiotem analizy i oceny we wcześniejszym postępowaniu (wówczas kiedy skarżąca złożyła pierwszy wniosek uchodźczy). W tymże postępowaniu nie dopatrzono się zagrożeń (z tej przyczyny) tak dla skarżącej jak i jej wnucząt wówczas gdyby nastąpił ich powrót do kraju pochodzenia. Niezależnie jednak od powyższego przypomnieć trzeba, iż rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 33 ust. 4 ustawy oparte jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego ( "... Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu ..."). Owo uznanie oznacza pewną swobodę w podejmowaniu decyzji. Negatywna ocena takiej decyzji musiałaby wiązać się z brakiem jej uzasadnienia bądź też z uzasadnieniem które w żaden sposób nie przystawałoby do realiów konkretnej sprawy. Z sytuacją o której mowa nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały uzasadnione w sposób należyty a zarazem przekonujący. Powyższe oznacza, iż zarzuty sformułowane w skardze należało uznać za bezzasadne. Podstawą rozstrzygnięcia sądu jest art. 151 p.p.s.a.