V SA/Wa 2032/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi "G." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis oddala skargę Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z ... czerwca 2010 r. nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis z ... grudnia 2009 r. nr ... Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Skarżąca spółka zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatki poniesione w dniach ... kwietnia 2007 r., ... czerwca 2007 r., ... lipca 2007 r., ...sierpnia 2007 r. w łącznej kwocie ... zł. Postanowieniem z ... grudnia 2009 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił wydania żądanego zaświadczenia. W uzasadnieniu organ zaznaczył, iż z danych zawartych w Systemie Obsługi Dofinansowań i Refundacji wynika, że wnioskodawca utracił status zakładu pracy chronionej z dniem ... kwietnia 2005 r. i od tego dnia nie otrzymuje z Funduszu kwot do przekazania na ZFRON. Wskazał, że pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków ZFRON powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z konta ZFRON na rachunek kontrahenta lub pobierając z tego konta gotówkę i rozliczając się bezpośrednio z kontrahentem. Podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku ZFRON są środkami publicznymi, dlatego wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie PFRON. W sytuacji, gdy pracodawca wydatkował środki obrotowe zamiast środków pochodzących z nadwyżki dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o której mowa w art. 26 a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ani Fundusz, ani żaden inny organ publiczny nie jest właściwy do wydania zaświadczenia de minimis, gdyż wydatek ten nie został dokonany ze środków publicznych, lecz prywatnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, iż ani art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz.776 z późn. zm.) ani też ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie jest źródłem normy nakazującej dokonywaniu zapłaty za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego ZFRON. Postanowieniem z ... czerwca 2010 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji wskazał, iż w ramach indywidualnych programów mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem. Z przedmiotowego IPR w ocenie organu nie wynika, by przy wykonywaniu pracy na dotychczasowym stanowisku przez pracownika dla którego ten IPR opracowano, występowały jakiekolwiek ograniczenia zawodowe w związku z jego niepełnosprawnością. Z dokumentu tego wynika natomiast, że zmiana stanowiska podyktowana jest chęcią podniesienia kwalifikacji zawodowych, zgodnie z zainteresowaniami pracownika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej strona wniosła o jego uchylenie, podnosząc brak przesłanek do twierdzenia, iż spoczywał nań obowiązek finansowania bezpośrednio z rachunku ZFRON. Spółka wskazała, że gdyby ustawodawca usankcjonował konieczność zapłaty bezpośrednio i jedynie z rachunku bankowego ZFRON, to sprecyzowałby taką przesłankę jako automatycznie skutkującą odmową wydania zaświadczenia. Podniosła, że zarzut celowości nie został dostatecznie wyjaśniony oraz powołała się na orzecznictwo w przedmiotowym zakresie. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostaje kwestia prawidłowości dysponowania środkami z ZFRON na tle regulacji dotyczących warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Dla potrzeb niniejszej sprawy istotne znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 Nr 14, poz. 92 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810.). Mając na względzie treść zaskarżonego postanowienia oraz zarzuty skargi wskazać należy, iż stosownie do treści art. 33 ust. 1 i 2 ww. ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji" - w szczególności ze środków, o których mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 oraz w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b) i pkt 2; z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami; z wpływów z zapisów i darowizn; z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji; ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej. Środki funduszu rehabilitacji przeznaczane są na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków (art. 33 ust. 4). Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r., rozporządzenie to określa szczegółowe warunki udzielania przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej pomocy, o której mowa w art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, w ramach pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Pomoc ta może być udzielana, jeżeli spełnione zostaną łącznie warunki dotyczące przyznawania takiej pomocy, określone w ww. rozporządzeniu (§ 2). Podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest zaświadczenie wydane przedsiębiorcy przez organ udzielający pomocy, natomiast podstawą prawną wydania przedmiotowego zaświadczenia jest art. 5 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zgodnie z którym podmioty udzielające pomocy wydają beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis oraz - wydane na podstawie art. 5 ust. 4 ww. ustawy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy w rolnictwie i rybołówstwie określające formę, treść, termin i sposób wydawania zaświadczenia stwierdzającego, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis (§ 1). W zakresie nieuregulowanym postanowieniami ww. aktów prawnych znajdują zastosowanie przepisy działu VII k.p.a. – Wydawanie zaświadczeń (art. 217 – 220 k.p.a.). Zgodnie z art. 219 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zakres tego postępowania wynikać będzie nie tylko z żądania osoby zainteresowanej, lecz również z oceny możliwości jego spełnienia przez organ. Postępowanie wyjaśniające powinno zmierzać w kierunku ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. W jego toku można wykorzystać środki dowodowe stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu dowodowym zawarte w k.p.a. (v. Borkowski, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6, wyd. Warszawa 2004, Art. 217 Nb 3.). W przypadku, gdy nie można spełnić żądania osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia odnośnie potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, np. ze względu na treść posiadanych dokumentów, właściwy organ odmawia wydania zaświadczenia. Zgodnie z § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, indywidualne programy rehabilitacji mają na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których są finansowane w szczególności koszty m.in. dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności (lit. e). W myśl § 6 ust. 2 i 6 rozporządzenia program rehabilitacji opracowuje komisja rehabilitacyjna z udziałem osoby niepełnosprawnej, która będzie realizowała ten program. Program powinien zawierać indywidualną ocenę psychofizycznych możliwości i zdolności osoby niepełnosprawnej oraz określać (1) stanowisko pracy i wymagane umiejętności niezbędne do kontynuowania pracy na tym stanowisku lub podjęcia pracy na innym stanowisku, (2) zakres dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Mając na względzie powyższe wskazać należy, iż organ, do którego skierowany zostaje wniosek o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis ma obowiązek zbadać, czy pomoc objęta wnioskiem może być uznana za pomoc de minimis, a tym samym, czy spełnione zostały przesłanki warunkujące uzyskanie zaświadczenia. W rozpoznawanej sprawie z uwagi na art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dopuszczalne było przetrzymanie środków zgromadzonych na rachunku bankowym mimo, iż strona utraciła status zakładu pracy chronionej. Prawidłowe również było pokrycie wydatków w dniach ... kwietnia 2007 r., ... czerwca 2007 r., ... lipca 2007 r., ... sierpnia 2007 r. z własnego rachunku bankowego spółki, gdyż w ówczesnym stanie prawnym brak było przepisów zakazujących takiego sposobu zapłaty oraz nakazujących konieczność ponoszenia wydatków bezpośrednio z rachunku ZFRON. Należy stwierdzić, że rodzaj poczynionych wydatków (wydatki na remont pomieszczeń oraz sieci komputerowej i na wynagrodzenia komisji rehabilitacyjnej) przesądził o niedopuszczalności wydania zaświadczenia o przyznaniu pomocy de minimis w sprawie. Przepis art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa cele, na które mogą być przeznaczane środki zfron. Szczegółowy katalog dopuszczalnych wydatków ze środków zfron został określony w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Nie jest dopuszczalne przeznaczanie środków zfron na inne cele niż dokonanie wydatków określonych w tym katalogu. Celem indywidualnego programu rehabilitacji (IPR) jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego, wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a zatem sfinansowaniu z zfron podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków musi wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. W programie oraz ocenie predyspozycji zawodowych wskazano, iż zmiana stanowiska podyktowana jest chęcią podniesienia kwalifikacji zawodowych, zgodnie z zainteresowaniami pracownika, co korzystanie wpłynie na jego satysfakcję w związku ze zwiększeniem perspektyw rozwoju zawodowego oraz możliwości wykazania się w preferowanej dziedzinie. Słusznie stwierdza organ, że z IPR nie wynika, by przy wykonywaniu pracy na dotychczasowym stanowisku przez pracownika dla którego ten IPR opracowano, występowały jakiekolwiek ograniczenia zawodowe w związku z jego niepełnosprawnością. Dokumenty dotyczące poniesionych kosztów, które pracodawca załączył do wniosku (faktury, lista nagród, umowa o dzieło) nie potwierdzają w żaden sposób, że wydatki dokonane na IPR miały na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zdaniem Sądu, nie zostało wykazane, aby montaż drzwi w serwerowni był niezbędny np. z uwagi na to, że poprzednie drzwi były wąskie i pracownik poruszający się na wózku inwalidzkim nie był w stanie się zmieścić. Wątpliwości budzi także fakt eliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika poprzez montaż sieci LAN – wnioskodawca nie wskazuje bowiem, że byłoby to niezbędne dostosowanie miejsca pracy do możliwości pracownika niepełnosprawnego. Wobec niewykazania celu polegajacego na zmniejszeniu ograniczeń zawodowych, tym bardziej trudno znaleźć związek pomiędzy wynagrodzeniem członków komisji rehabilitacyjnej, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika. W sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustalono stan faktyczny i dokonano jego oceny z perspektywy mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, przy czym ocena ta nie nosi znamion dowolności. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte postanowienie. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.