V SA/Wa 2032/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz H. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR") decyzją z (...) 2018 r. nr (...), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z/s G. z (...)2018 r. nr (...), o przyznaniu H. C., zwanej (dalej: "Strona", "Skarżąca"), płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: W dniu (...)2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2017, w którym Strona, deklarując pow. (...)ha oraz (...) ha, ubiegała się o przyznanie płatności z tytułu następujących wariantów w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne: wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - (...)ha oraz wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - (...) ha. W dniach (...) 2017 r. w gospodarstwie Skarżącej przeprowadzona została kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej, w ramach której dokonano weryfikacji upraw zadeklarowanych we wniosku. Z przeprowadzonych czynności wykonana została dokumentacja fotograficzna potwierdzająca dane pozyskane w terenie oraz wykonany został szkic, na którym oznaczono miejsca i kierunki wykonywania poszczególnych zdjęć. Wyniki przeprowadzonej kontroli zostały utrwalone w raporcie z kontroli nr (...). Inspektorzy kontroli terenowej w zakresie przeprowadzonej kontroli stwierdzili m.in. następujące nieprawidłowości dla wariantu 2.1 (DR13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej): - działka rolna (...) (działka ewidencyjna nr (...)) stwierdzona (...)ha, przedeklarowanie o (...) ha; - działka rolna (...) (działka ewidencyjna nr (...)) - powierzchnia deklarowana (...)ha, powierzchnia stwierdzona (...) ha, przedeklarowanie o (...)ha. Wobec powyższego powierzchnia (...) ha została wykluczona jako nieużytkowana rolniczo. Stwierdzona dla wariantu 2.1 powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek rolnych stanowiła (...)ha, a nie jak deklarowano (...)ha. W dniu (...)2017 r. H. C. złożyła zastrzeżenia do wyników z kontroli na miejscu, nie zgadzając się z ustaleniami inspektorów terenowych dotyczącymi powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych (...)/(...) i (...)/(...). Zdaniem Strony faktyczna powierzchnia spornych działek wynosi kolejno (...) ha i (...)ha, co deklarowano we wniosku. Strona wyjaśniła, że osobiście i przy udziale świadków dokonywała pomiarów powierzchni deklarowanych we wniosku działek rolnych i pomiary te potwierdzają poprawność jej deklaracji. W dniu (...) 2017 r. Jednostka Certyfikująca E. sporządziła wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (t.j. Dz.U.2017.1054). Z powyższego wykazu wynika, że Strona w roku 2017 posiadała w swoim gospodarstwie zwierzęta takie jak kaczki, kury nieśne i perlice, natomiast nie posiadała bydła, owiec, kóz ani koni. W dniu (...)2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr (...) w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2017, którą dla wariantu 2.1 przyznał wnioskowane płatności z uwzględnieniem powierzchni stwierdzonej w kontroli na miejscu (...)ha, a nie jak deklarowano (...)ha. Wykluczeniu z płatności podlegała zatem powierzchnia (...) ha, która to nie została wliczona do powierzchni użytkowanej rolniczo. Wykluczenie powierzchni (...) ha dotyczyło działek rolnych (...) i (...), dla których powierzchnia stwierdzona okazała się mniejsza niż deklarowana we wniosku, kolejno o (...) ha i (...)ha. Ponadto na mocy ww. decyzji organ odmówił Stronie przyznania płatności w zakresie wariantu 2.3 ponieważ według ustaleń jednostki certyfikującej, Strona nie utrzymywała od dnia (...)do dnia (...)2017 r. zwierząt takich jak bydło, owce, kozy i konie zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Nie zostały zatem w ocenie organu I instancji spełnione warunki otrzymania płatności dla wariantu 2.3, o których mowa w § 10 pkt 2 lit. b) z zw. z lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 poz. 361 ze zm.), dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z (...) 2018 r. nr (...), uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując na konieczność dokonania faktycznej analizy wyników kontroli i ustalenia, które faktycznie powierzchnie zostały wykluczone i z jakiego powodu. W dniu (...)2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr (...) przyznał płatność rolnośrodowiskową w ramach Wariantu: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w wysokości (...)zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości (...) zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu: 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności). W złożonym odwołaniu, Strona wniosła o uwzględnienie w prowadzonym postępowaniu działki rolnej (...) o pow. (...) ha położonej na działce o nr (...), na której znajduje się łąka trwała z sadem. Odwołująca wskazała, że działka nie została zadeklarowana we wniosku przez błąd doradcy rolnośrodowiskowego. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z (...) 2018 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak wyjaśnił organ odwoławczy powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wynosiła (...)ha. Powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wynosi (...)ha. Z płatności wykluczono część działki rolnej (...) i (...) o łącznej powierzchni (...) ha niekwalifikującej się do przyznania płatności. Na wykluczonych powierzchniach znajdowały się zakrzaczenia i zadrzewienia. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej, jednostki certyfikującej i kontroli na miejscu wynosi: ((...)ha - (...)ha)/(...)ha x 100% = 3,62%. W przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi (...) ha. Zatem powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wynosi (...)ha. Kwota płatności wyniosła; (...)ha x (...)zł - (2 x (...) ha x (...)zł) = (...) zł - (...) zł = (...)zł. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) wynosiła (...) ha. Powierzchnia stwierdzona w ramach Wariant: 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) wynosi (...) ha. Następnie Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 10 pkt 2 lit b rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 w ramach wariantu trzeciego i czwartego – jest przyznawana, jeżeli rolnik w okresie od dnia (...)do dnia (...)roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, był posiadaczem bydła, koni, owiec lub kóz, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, i zwierzęta te były utrzymywane w tym okresie zgodnie z przepisami, o których mowa w lit. a. Jak wynika z wykazu jednostki certyfikującej Strona nie posiadała w wymaganym okresie bydła, koni, owiec lub kóz, nie przedstawiła także zaświadczenia z rejestru koniowatych. W związku z brakiem w wymaganym okresie zwierząt z gatunku bydło, konie, owce, kozy powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności zgodnie z powyższym przepisem wyniosła 0,00 ha. Zatem, co podkreślił organ II instancji płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) została stronie odmówiona. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor ARiMR wskazał, że wniosek Strony o uwzględnienie w deklaracji działki rolnej (...) o powierzchni (...) ha położonej na działce o nr (...), Strona mogła dodać składając formularz zmiany do (...)2017 r. (dzień (...)2017 r. przypada w dzień ustawowo wolny od pracy). Ostateczny termin składania zmian do wniosku upłynął z dniem (...)2017r., (z uwagi na fakt, iż (...)przypada w niedzielę) z tym, że złożenie zmiany do wniosku po dniu (...)2017 r. skutkuje pomniejszeniem płatności do powierzchni objętej tą zmianą o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia. Organ odwoławczy podkreślił, że Strona nie skorzystała z przysługującego Jej prawa i dopiero w postępowaniu odwoławczym poinformował o błędnie wypełnionym wniosku. Zaś biorąc pod uwagę fakt, iż ostateczny termin składania zmian do wniosku już upłynął, brak jest możliwości rozpatrzenia odwołania strony zgodnie z żądaniem. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W treści skargi wskazano, że zarówno w planie jak i we wniosku była wpisana działka (...). (...) ha jako łąka trwała, fakt jej istnienia był zawsze oznaczony. W latach 2014-2018 nie otrzymała dopłat do łąki trwałej mimo, że w planie działki (...)jest wskazane, że znajduje się tam również sad. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu (...)2013 r. w miejscu tym odbyła się kontrola, z której wynika, że znajdujące się tam drzewka mają (...) cm, a w rzeczywistości miały one około (...) metrów wysokości. Wymienione wyżej nieprawidłowości w jej ocenie wynikają z braku omyłkowego wskazania pozycji (...)należącej do działki nr (...). Nadto wnosząca skargę podkreśliła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż w roku 2018 nie posiadała bydła, podczas gdy cały czas posiada (...) sztuk bydła (paszporty bydła - załączone do skargi). W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U z 2017 r. poz. 1856 ze zm.), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.", chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zakres działania organu w przedmiotowej sprawie wyznaczały przepisy powołanej wyżej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak wynika z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z poźn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str, 1, z poźn. zm.) obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 - wariant trzeci i czwarty - jest przyznawana, jeżeli rolnik w okresie od dnia (...)do dnia (...)roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, był posiadaczem bydła, koni, owiec lub kóz, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt i zwierzęta te były utrzymywane w tym okresie zgodnie z przepisami, o których mowa w § 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego (§ 10 pkt 2 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Organ wskazał, że Skarżąca nie posiadała w wymaganym okresie bydła, koni, owiec lub kóz, podkreślił również, że nie przedstawiła zaświadczenia z rejestru koniowatych. W związku z brakiem w wymaganym okresie ww. zwierząt odmówiono Stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone. Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia Skarżącej z dnia (...) 2017 r. o zwierzętach zadeklarowanych do płatności do bydła i płatności do krów obejmujące łącznie (...) sztuk z podaniem numerów identyfikacyjnych zwierząt. W skardze Skarżąca podnosi również, że od wielu lat posiada (...)sztuk bydła, na co przedstawia dowody w postaci kopii paszportów bydła. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że Strona nie posiadała w wymaganym okresie bydła, koni, owiec lub kóz, odwołując się do wykazu sporządzonego przez Jednostkę Certyfikującą E. z dnia (...) 2017 r. Jednocześnie organ nie odniósł się do oświadczeń z dnia (...)2017 r. złożonych w tym zakresie przez Skarżącą. Tak lakoniczne uzasadnienie istotnej dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji kwestii nie pozwala Sądowi na odniesienie się do zarzutów skargi, a w konsekwencji w tym zakresie zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu. Sąd stwierdza, że zasada praworządności, do której stosowania organ był zobowiązany na podstawie art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zobowiązuje organ do przestrzegania swoich kompetencji oraz stosowania norm prawnych związanych z realizacją tych kompetencji. Z zasady praworządności wynika, iż organ ma obowiązek wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny. Uzasadnienie faktyczne powinno m.in. zawierać wskazanie faktów, które dowodzą, że treść przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia została wypełniona. W rozpoznawanej sprawie ta zasada nie została spełniona ze względu na pominięcie w uzasadnieniu decyzji istotnej części stanu faktycznego sprawy. Ze wskazanych wyżej powodów, Sąd stwierdza, że we wskazanym wyżej zakresie zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej. Sąd nie może zatem odnieść się do pozostałych zarzutów skargi. Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na uwadze wskazania Sądu, winien prawidłowo uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie z uwzględnieniem, powołanych przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, przepisów prawa. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p. p. s. a., orzekł jak w sentencji wyroku.