V SA/Wa 2034/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę. W dniu [...].08.2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., wystawił tytuł wykonawczy o nrumerze [...], obejmujący należności z tytułu nienależnie pobranych przez J. O. świadczeń alimentacyjnych za czerwiec 1998 r. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. – działając jako organ egzekucyjny –zawiadomieniem z dnia [...].01.2011 r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w R. Pismem z dnia [...].02.2011 r. J. O. złożył skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, w której zakwestionował zasadność żądania zwrotu przez ZUS wypłaconego świadczenia alimentacyjnego. Podkreślił, że wszystkie orzeczenia sądów są błędne, bowiem nigdy nie otrzymywał alimentów od żony na dzieci, zaś ZUS bezprawnie przerwał wypłatę świadczenia w czerwcu 1997 r. Postanowieniem z dnia [...].03.2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po dokonaniu oceny prawidłowości i zgodności z prawem zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 2 oraz art. 54 § 1 i § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił skargę. W pierwszej kolejności organ przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a następnie powołał treść znajdujących zastososowanie w sprawie art. 1a pkt 2, art. 7, art. 1 a pkt 12 a) tiret 3, art. 54 § 1 i art. 67 § 2 ww. ustawy. Organ wyjaśnił, iż w myśl wymienionych powyżej regulacji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skarga ta może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc ną czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia. Dalej zaznaczono, że skarga składana w trybie art. 54 § 1 cytowanej ustawy, powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ nadzoru dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Następnie organ ocenił, że zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, jako środka egzekucyjnego w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym, było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Następnie, odnosząc się do przedstawionej w skardze argumentacji zobowiązanego organ wyjaśnił, iż nie może ona skutkować uznaniem skargi za uzasadnioną, gdyż powołane przez zobowiązanego okoliczności nie dotyczą bezpośrednio dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i z ubezpieczenia społecznego, a także nie zarzucają tej czynności uchybienia obowiązującym przepisom prawa, a tylko takie argumenty mogłyby skutkować uznaniem skargi za uzasadnioną. Wobec powyższego organ uznał za zasadne oddalenie skargi. Na powyższe postanowienie J. O. wniósł zażalenie, w którym podtrzymał argumenty dotyczące zasadności żądania zwrotu przez ZUS wypłaconego świadczenia alimentacyjnego. Podkreślił, że na podstawie prawomocnych wyroków sądowych opatrzonych klauzulą natychmiastowej wykonalności to on jest osobą uprawnioną do otrzymywania alimentów na niepełnoletnie dzieci, nie zaś do ich zwrotu. Postanowieniem z dnia [...].07.2011 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. Minister Finansów wyjaśnił, iż nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K., gdyż w przedmiotowej sprawie możliwe było przeprowadzenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego, a ponadto nie stwierdzono uchybień formalnych w dokonanej czynności egzekucyjnej. Organ zaznaczył, iż skarga na czynności egzekucyjne przewidziana w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest środkiem prawnym ochrony przed naruszeniami przepisów postępowania. Zobowiązany, zaskarżając czynność egzekucyjną może spowodować skontrolowanie prawidłowości jej dokonania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W trybie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego nie można podnosić zarzutów materialnoprawnych. Organ wyjaśnił również, że w trybie art. 54 powołanej ustawy, kontrolą objęta jest zaskarżona czynność egzekucyjna, przez którą rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Następnie, Minister zwrócił uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym stosuje środki egzekucyjne, wymienione w art. 1 a pkt 12 lit. a tej ustawy. W przedmiotowej sprawie podjęte zostały czynności egzekucyjne mające na celu zastosowanie środka egzekucyjnego wymienionego w tym przepisie - egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego. Czynności tej dokonano na podstawie art. 79 § 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń zobowiązanego, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Odnosząc się do podnoszonej przez J. O. kwestii zasadności żądania zwrotu przez ZUS wypłaconego świadczenia alimentacyjnego, organ wyjaśnił, iż w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Podkreślono, iż skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Wobec powyższego, organ zwrócił uwagę, że skarga na czynności egzekucyjne nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem, np. zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Minister wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że zobowiązany skorzystał z tego środka zaskarżenia i powyższa kwestia była przedmiotem oceny w postępowaniu w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie w tej spawie zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...].04.2009 r. nr [...] uchylające postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w R. z dnia [...].02.2009 r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zarzutu nieistnienia zobowiązania i w tym zakresie orzekł o jego oddaleniu zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wniesiona zaś skarga na to rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 13.10.2009 r., sygn. akt III SA/GL 699/09 została oddalona. Wobec powyższego, Minister Finansów uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskrżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. J. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Ministra Finansów postanowienie z dnia [...].07.2011 r. nr [...]. Wskazał, że nie zgadza się z treścią zaskarżonego postanowienia gdyż czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczenia jest nieuprawniona i bezzasadna, gdyż to ZUS zaprzestał wypłaty alimentów, do otrzymywania których skarżący był uprawniony. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy jest skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego u dłużnika, zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, tj. w ZUS - Oddział w R.. Skarga na wspomnianą czynność znajduje oparcie w treści art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) zatem sprawa może być rozpatrywana jedynie w zakresie jej dotyczącym. Skarga na czynność administracyjną, jak trafnie zauważył organ w zaskarżonym postanowieniu, służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Wobec tego składając skargę w związku z podjętą czynnością można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora. Jak słusznie zauważył organ, nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie bowiem przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Skarga na czynności egzekucyjne nie może zatem dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem, np. zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy skarżący skorzystał z tego środka zaskarżenia i powyższa kwestia była przedmiotem oceny w postępowaniu w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie w tej spawie zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...].04.2009 r. nr [...] zaś skarga na to rozstrzygniecie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13.10.2009 r., który to wyrok jest prawomocny. Tymczasem skarżący, kwestionując prawo organu do dokonania czynności polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność, nie podnosi żadnych zarzutów odnoszących się do prawidłowości wspomnianej czynności. Kwestionuje natomiast zasadność żądania zwrotu przez ZUS wypłaconego świadczenia alimentacyjnego zarzucając, iż jest ono nieuprawnione i bezzasadne, gdyż to ZUS zaprzestał wypłaty alimentów, do otrzymywania których skarżący był uprawniony. Skarżący podnosi zatem zarzuty merytoryczne odnoszące się do wymagalności egzekwowanego obowiązku, które nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu ograniczonym do rozpatrywania skargi na czynność egzekucyjną. Odnosząc się do zaskarżonej czynności egzekucyjnej należy wskazać, że przeprowadzona ona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie bowiem z treścią art. 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a pkt 12 a ustawy jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Organ dążąc do egzekucji należności pieniężnych zastosował przewidziany prawem środek egzekucyjny czyli egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, o którym nie można twierdzić, że jest środkiem uciążliwym dla zobowiązanego. Wspomnianego zajęcia dokonano zgodnie z treścią art. 79 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zajęcie to było również właściwe pod względem formalnym ze względu na zastosowanie prawidłowego druku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego w postaci wierzytelności, który odpowiada wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm.). W związku z powyższymi okolicznościami należy uznać, że zaskarżona czynność egzekucyjna odpowiada prawu. Stwierdzeniu temu nie przeczą zarzuty przedstawione w skardze. Zarzuty te dotyczą prawidłowości i zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, są to więc zarzuty merytoryczne odnoszące się do wymagalności należności pieniężnych objętych wspomnianą skargą. Zarzuty te w tym postępowaniu nie mogą odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.