V SA/Wa 2052/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. B. prowadzącej Prywatne Przedszkole "Krasnalek" w M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie: ustalenia wysokości dotacji przypadającej do zwrotu p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy E. B. (dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem oraz córką. Opisując posiadany majątek wskazała dom mieszkalny o powierzchni 250 m.kw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 9.980 m.kw. Podstawę utrzymania rodziny stanowi dochód z prowadzonej przez skarżącą działalności w wysokości 550 zł. Córka skarżącej uczy się, a jej syn jest bezrobotny. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest wobec niej prowadzona egzekucja administracyjna, a uzyskiwane dochody są minimalne. Dodała, że rozpoczęła likwidację drugiego z prowadzonych przedszkoli – przedszkola "Krasnoludek". Do wniosku skarżąca załączyła tytuł wykonawczy (...) wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. M., że skarżąca wpłaciła zaliczkę na poczet podatku dochodowego za maj 2013r. w wysokości (...), podstawowe listy płac, imienne raporty miesięczne o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach za styczeń 2011 r. oraz za okres od czerwca do grudnia 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów, skarżąca oświadczyła, że zlikwidowała rachunek bankowy w banku Kasa Stefczyka prowadzony dla Przedszkola Prywatnego "Krasnoludek". Wyjaśniła również, że utrzymuje córkę, której Sąd przyznał alimenty w związku ze sprawą rozwodową, ale świadczenie to nie jest realizowane i dodała, że zaświadczenie Urzędu Skarbowego załączyła do wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF. Do pisma załączyła wniosek do Urzędu Miasta o likwidację Przedszkola Prywatnego "Krasnoludek", oświadczyła, że nie jest płatnikiem VAT, załączyła faktury dokumentujące miesięczne koszty utrzymania rodziny. Wyjaśniła także, że spłaca kredyt w wysokości 170.000 zł na zakup lokalu w którym mieściło się przedszkole "Krasnoludek" (rata wynosi 1.200 zł). Obecnie lokal ten nie jest wynajmowany i nie przynosi zysku, a skarżąca ponosi koszty jego utrzymania (czynsz – 800 zł). Skarżąca wskazała również, że na posiadanym gruncie rolnym nie prowadzi żadnej działalności i nie uzyskuje z tego gruntu żadnych dochodów i dopłat, a jedynie uiszcza należne podatki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), skarżąca została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej rodziny oraz do złożenia określonych dokumentów. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia sytuacji finansowej. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu, ale nie dostarczyła wszystkich informacji i dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżąca i jej rodzina oraz ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wyjaśniła, że do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączyła zaświadczenie Urzędu Skarbowego. Wyjaśnić jednak należy, że do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. M., informujące o wpłacie zaliczkę na poczet podatku dochodowego za maj 2013r. w wysokości 150 zł. W wezwaniu do przedstawienia dodatkowych dokumentów skarżąca została natomiast poproszona o nadesłanie zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych w 2013 roku, a takie zaświadczenie nie zostało przedstawione. Skarżąca nie przedstawiła również odpisów zeznań podatkowych za rok 2012r. oraz nie złożyła w tym zakresie żadnych wyjaśnień. Odpowiadając na wezwanie do nadesłania wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym rachunków bankowych prowadzonych w związku z działalnością gospodarczą oraz kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich likwidacji – dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z historią rachunku z ostatnich 3 miesięcy, skarżąca przedstawiła zaświadczenie z banku Kasa Stefczyka na okoliczność likwidacji firmowego rachunku bankowego Przedszkola Prywatnego "Krasnoludek". Wbrew treści wezwania z (...) października 2013 r. skarżąca nie przedstawiła jednak historii zamkniętego rachunku z ostatnich 3 miesięcy. Należy również zauważyć, że zlikwidowany rachunek bankowy był prowadzony dla Przedszkola Prywatnego Krasnoludek. Skarżąca prowadzi również Przedszkole Prywatne Krasnalek, którego rachunku bankowego nie przedstawiła. Ponadto z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z (...) czerwca 2013 r. wynika, że dla skarżącej jest również prowadzony rachunek bankowy w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej. Wyciągu ze wskazanego rachunku skarżąca również nie przestawiła. Składając wyjaśnienia dotyczące zagospodarowania działki o powierzchni 9.980 m.kw. strona oświadczyła, że nie uzyskuje z tej nieruchomości żadnych dochodów, a ponosi jedynie koszty, ponieważ płaci podatki. Odnosząc się do złożonych wyjaśnień podkreślić jednak należy, że posiadany grunt posiada określoną wartość i jest składnikiem majątku skarżącej, co ma wpływ na ocenę jej sytuacji finansowej. Opisując miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżąca wskazała, że spłaca "kredyt na lokal" w wysokości 170.000 zł, co wykazała jako swój dług. Zauważyć jednak należy, że wprawdzie na skarżącej ciąży obowiązek spłaty kredytu, to równocześnie lokal na zakup którego kredyt został pobrany stanowi przedmiot jej własności. Zgodnie z oświadczeniem skarżąca nie uzyskuje z tej nieruchomości dochodów. Podkreślić jednak należy, że może ona stanowić źródło dochodu. Na koniec wskazać również należy, że zgodnie z oświadczeniem złożonym na formularzu PPF skarżąca uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 550 zł. Równocześnie wskazała, że miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą 1.500 zł miesięcznie, skarżąca spłaca kredyt (rata miesięczna – 1.200 zł) i ponosi koszty utrzymania zakupionego i nie wykorzystywanego lokalu (czynsz, ogrzewanie – około 800 zł). Powyższe oznacza, że miesięczne obciążenia finansowe znacznie przekraczają uzyskiwane dochody, co potwierdza, że złożone przez skarżącą wyjaśnienia są niepełne i niewiarygodne. Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które skarżąca została wezwana na podstawie wezwania z (...) października 2013 r. są niezbędne do oceny jej możliwości finansowych. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), a ze złożonych wyjaśnień wynika, że skarżąca zarówno uzyskuje dochód, jak i posiada majątek uznać należy, że skarżąca nie wykazała, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.