V SA/Wa 2059/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; skargę oddala P. K. złożył w dniu ... maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania zgodnie z § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowaria (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) na rok 2010. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności ONW strefa nizinna I -...ha, ONW strefa nizinna II ... ha. W dniach ... sierpnia, ... listopada, ... listopada 2010 r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzona została kontrola metodą inspekcji terenowej w zakresie kwalifikowalności powierzchni w oparciu o art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że powierzchnia stwierdzona dla działek rolnych: - N wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - MM wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, łącznie powierzchnia stwierdzona wyniosła ...ha. Pismem z dnia ...08.2010 r. producent złożył wycofanie części wniosku w zakresie działek rolnych E, F, G oraz części działki M. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu ... maja 2011 roku wydał decyzję Nr ... którą przyznał płatność w pomniejszonej wysokości. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia ... lipca 2011 r. ... Dyrektor ... Oddziału Regionalnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wskazał, że kontrole na miejscu lub kontrole metodą FOTO są przeprowadzane w celu zweryfikowania warunków kwalifikowalności do przyznania płatności. Powołał się też na § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne ( Dz. U. Nr 57, poz. 383). Wskazał też, że w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił zastrzeżenia osobie, która go sporządziła. Podkreślił, że o powyższym prawie producent rolny został poinformowany stosowanym pouczeniem na 4 stronie protokołu. Stwierdził, iż w wyniku zastrzeżeń do czynności kontrolnych pismami z dnia ...02.2011 r., ...03.2011 r., a w ich rezultacie przeprowadzonych weryfikacji dokonanych kontroli stwierdzono w zakresie działki rolnej -B- przychylono się do zastrzeżeń wnioskodawcy, (pismo Biura Kontroli na Miejscu-... OR ARiMR z dnia ...03.2011 r.), - M, N- podtrzymano wyniki przeprowadzonych kontroli- pismo z ...03.2011 r. i ...03.2011 r., Biuro Kontroli na Miejscu ... OR ARiMR. Nadto w wyniku kontroli w zakresie wzajemnej zgodności stwierdzono: - dla działek rolnych B, CB. D, H, I, II, J, Ł nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej tj. brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej na łąkach co najmniej raz w roku do 31 lipca lub wypasania zwierząt; - dla działki rolnej P brak koszenia lub innych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na gruntach ugorowanych, co najmniej raz w roku do 31 lipca. W wyniku powyższego powierzchnia stwierdzona w strefie nizinnej I wyniosła ... ha, zaś w strefie nizinnej II ... ha. Ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną kwalifikującą się do objęcia płatnością płatności zostały przyznane w pomniejszonej wysokości. W związku z tym, że na części zadeklarowanej powierzchni stwierdzono brak przestrzegania norm naliczono sankcje w postaci 12% redukcji płatności. Kwota przyznanych płatności wynosi ... zł dla strefy nizinnej I i ... zł dla strefy nizinnej II. Wobec zarzutów podnoszonych przez producenta rolnego, organ wskazał, iż to strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W sytuacji kwestionowania przez rolnika stanu faktycznego ustalonego na podstawie wyników kontroli na miejscu, rolnik powinien przedstawić dowody, na to, iż wyniki kontroli są nieprawidłowe. Tymczasem w złożonym odwołaniu strona wskazuje, że nie zgadza się z wynikami kontroli i wnosi o jej przeprowadzenie w swojej obecności. Organ stwierdził, iż jedynie kontrolom przeprowadzonym w gospodarstwach Wnioskodawców przez upoważnionych inspektorów ARiMR należy przypisać przymiot wiarygodności z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. Sygn. akt II GSK 492/07). Wobec powyższego nie ma potrzeby przeprowadzania ponownej kontroli w gospodarstwie wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się naruszenia art. art. 7, 8, 11, 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 1, 136 oraz 140 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest uzasadniona. W ocenie Sądu zastosowanie w sprawie ma rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.Nr 40, poz.329 ze zm.). Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.). Rozporządzenie reguluje więc wspieranie rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009, tj. zgodnie z wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochrona środowiska wynosi co najmniej 1 ha. Niezbędnym warunkiem otrzymania płatności ONW jest faktyczne użytkowanie posiadanych działek rolnych. Zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16—99) działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6. Skarżącemu przyznane zostały płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odpowiednio pomniejszone ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnia zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną oraz z uwagi na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 roku w sprawie minimalnych norm (Dz. U. 2007 r., Nr 46, poz. 306 z późn. zm.) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli: - w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata, - w przypadku łąk i pastwisk - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Prawidłow organ wyliczył, że kwota przyznanych płatności wynosi ... zł dla strefy nizinnej I i ... zł dla strefy nizinnej II. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 2, 9387 % dla strefy nizinnej I i 1,6465 % dla strefy nizinnej II. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Co do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących przepisów postępowania, Sąd stwierdził, że są one niezasadne. Organ orzekający prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina: "Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o pomoc z tytułu zwierząt gospodarskich wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności". W związku z powyższym organ może powiadomić o terminie kontroli, lecz nie musi. Słusznie wskazał organ, iż dokumentacja fotograficzna zgromadzona w toku kontroli przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie wnioskodawcy bezsprzecznie obrazuje na deklarowanej powierzchni brak utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne, co do zasady należy przypisać im przymiot wiarygodności (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., Sygn. akt II GSK 492/07). Należy podkreślić iż składając wniosek o przyznanie płatności producent rolny winien wskazać powierzchnię rzeczywistą spełniającą wymagania przepisów prawa, a nie ustaloną w oparciu o dane historyczne, które uległy dezaktualizacji. Powierzchnia faktyczna deklarowana do przyznania płatności winna być przez wnioskodawcę zweryfikowana, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w obrysie użytkowanej powierzchni na załączniku graficznym, z wyłączeniem terenów niekwalifikujących się do objęcia płatnościami (takich jak tereny zadrzewione, zabudowania, drogi, rzeki, inne zbiorniki wodne). W związku z tym, iż producent rolny obrysował granice działki rolnej i określił powierzchnię upraw tym samym należy uznać, że pomiar rzeczywistej powierzchni gruntów uprawnionych do płatności dokonany został prawidłowo, albowiem granice działek rolnych określone na szkicu wykonanym w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni są wiernym odzwierciedleniem obrysu tychże działek na załączniku graficznym dostarczonym przez Wnioskodawcę. Sąd stwierdza, że organ słusznie uznał, iż kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy w związku, w związku z czym brak było podstaw do podważenia jej wiarygodności. W toku postępowania zostały szczegółowe szkice z zaznaczeniem granic poszczególnych działek rolnych i gatunki upraw, wykonano zdjęcia działek w charakterystycznych miejscach oraz sporządzono szczegółowy raport z kontroli. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Organ odwoławczy dokonał wyczerpującej analizy sytuacji strony i rozważył ją, zgodnie z art. 7 k.p.a., w kontekście interesu społecznego i słusznego interesu strony, a wydając rozstrzygnięcie - uzasadnił je w sposób wyczerpujący, realizując dyspozycję art. 11 i 107 § 1 k.p.a. Prawidłowo przeanalizował stan sprawy oraz ocenił uwagi znajdujące się w protokole kontroli zgodnie z zasadą swobodne oceny dowodów, spełniając tym samym dyspozycję art. 76 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 136 k.p.a., gdyż przewiduje on jedynie możliwość, a nie obowiązek przeprowadzenia na żądanie strony dodatkowego postępowania. Słusznie również wskazał organ, iż wypełniając wniosek Strona winna zapoznać się z instrukcją wypełniania wniosku, w której szczegółowo opisano zasady wypełniania wniosków na rok 2010. Co więcej, składając podpis pod wnioskiem (sekcja XI) Wnioskodawca oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. W sekcji X (Oświadczenia i zobowiązania) na ostatniej stronie wniosku umieszczone zostało zobowiązanie do "niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności (...) w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw". Skarżący był świadomy obowiązków ciążących na nim w związku z otrzymaniem płatności ONW i dlatego nie można uznać, że działał on w dobrej wierze. Dlatego też, jak uznał organ, w stosunku do pobranych przez niego i przypadających do zwrotu płatności ONW ma zastosowanie 10 letni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty, który to okres jeszcze nie upłynął. Z wyżej omówionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.