V SA/Wa 206/11

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi C. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. C. M. wnosząc skargę na decyzje Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2010r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż od 2002 roku pracuje w charakterze rolnika, prowadząc własne gospodarstwo rolne o powierzchni 6,86 ha przeliczeniowego, utrzymuje się z dochodów z tego gospodarstwa w wysokości 800 złotych miesięcznie. Ponadto wyjaśnił, iż jest właścicielem domu o powierzchni ok. 40 m2, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych i oszczędności nie posiada. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 2 lutego 2011r. wezwano zainteresowanego do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 28 lutego 2011r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wskazał, iż miesięcznie ponosi wydatki w wysokości 950 złotych (wydatki z tytułu utrzymania, wyżywienia, zakupu paliwa, usług telekomunikacyjnych i ubezpieczeniowych). Wyjaśnił, iż posiada samochód osobowy marki F. z 1999r., motocykl H. z 2004r., ciągnik rolniczy U. z 1980r. oraz jest współwłaścicielem w ½ samochodu marki O. z 2001r. Podał również, że posiada rachunek bankowy ze stanem na dzień 23 lutego 2011r. w wysokości 1.106,97 złotych, nie posiada lokat bankowych, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 1315,29 złotych oraz, że rodzina pomaga mu w sfinansowaniu pomocy prawnej, która udzielana jest odpłatnie. Do pisma załączył wyciąg z rachunku bankowego oraz decyzję w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których strona wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 1500 złotych. W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniami wynikającymi z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1500 złotych należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do częściowego zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 500 złotych. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację majątkową oraz dochody. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż skarżący posiada kwotę ponad 1100 złotych. W związku z tym należy podkreślić, iż część powyższej kwoty (500 złotych) może zostać przeznaczona na poniesienie kosztów postępowania, gdyż nie można uznać skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym nie została wypełniona ustawowa przesłanka do przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Po uiszczeniu wpisu sądowego, skarżącemu pozostanie kwota 600 złotych wraz z dochodami z bieżącej działalności, które to kwoty pozwolą na zaspokojenie niezbędnych kosztów utrzymania. Należy bowiem podkreślić, że z analizy rachunku bankowego wynika, iż skarżący nie gromadzi na nim wszystkich środków finansowych. Mianowicie w okresie od 26 stycznia do 23 lutego 2011r. na rachunku bankowym nie przeprowadzono żadnej operacji finansowej, w związku z tym trzeba przyjąć, iż część dochodów skarżący otrzymuje w innej formie np. gotówkowej, co w relacjach wiejskich ma charakter zwyczajowy. Ponadto oceniając wniosek skarżącego należy zauważyć, iż część ponoszonych przez niego kosztów nie mieści się w kategorii kosztów niezbędnego utrzymania, do takich kosztów nie można zaliczyć np. kosztów eksploatacji dwóch samochodów i motocykla (wydatki związane z rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp.). Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu (skarżący posiada samochód, motocykl i ½ udziału w samochodzie marki O.) w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. W związku z powyższym uznano, iż w wypadku skarżącego, zapłata wpisu sądowego w pełnej wysokości mogłaby prowadzić do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, dlatego też postanowiono zwolnić skarżącego od wpisu ponad kwotę 500 złotych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.