V SA/Wa 2062/18
WyrokWSA w Warszawie2019-10-18
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Marek Krawczak, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawcy przysługuje dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, jeżeli koszty płacy (w tym składki ZUS) za wszystkich zatrudnionych pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych, zostały poniesione z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przysługuje, jeśli koszty płacy dotyczące wyłącznie pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione terminowo. Uchybienie terminów w opłacaniu składek ZUS za pracowników pełnosprawnych nie stanowi podstawy do odmowy przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Organ administracji publicznej naruszył przepisy prawa materialnego i postępowania, nie ustalając stanu faktycznego w zakresie terminowości opłacania składek za pracowników niepełnosprawnych.Stan faktyczny
Spółdzielnia wniosła skargę na decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Organ uznał, że Spółdzielnia opłaciła składki ZUS z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni, co zgodnie z ustawą o rehabilitacji, pozbawia ją prawa do dofinansowania. Spółdzielnia zarzuciła organowi naruszenie przepisów K.p.a. oraz ustawy o rehabilitacji, wskazując, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i nie rozróżnił kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych od pełnosprawnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Prezesa Zarządu PFRON na rzecz Spółdzielni zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych: 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] w G. kwotę 22 416 zł (dwadzieścia dwa tysiące czterysta szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółdzielnię I. "W." z siedzibą w G.W. (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółdzielnia") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ") z dnia (...) 2018 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia (...) 2018r. nr (...) , nakazującą zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: (...) w kwocie (...) zł, (...) wraz z odsetkami naliczonymi od tych kwot od dnia otrzymania dofinansowania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych i umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w dniu (...) 2018r. w sprawie o zwrot środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: (...).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Organ I instancji zwrócił się pismem z dnia (...) 2017r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z prośbą o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na FP i FGŚP m.in. za okresy rozliczeniowe: (...).
W dniu (...) 2017r. do Funduszu wpłynęła odpowiedź Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. (pismo z dnia (...) 2017r.), wykazująca terminy opłacania przez Stronę składek za ww. okresy w odniesieniu do obowiązującego terminu wynikającego z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300), dalej: "u.s.u.s.".
Organ stwierdził, że składki za wskazane okresy zostały opłacone z uchybieniem obowiązujących terminów, a zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511 z późn. zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Pismem z dnia (...) 2017r. Strona została wezwana do zwrotu środków Funduszu, wypłaconych tytułem dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: (...) wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia otrzymania dofinansowania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie 3 miesięcy od dania otrzymania wezwania.
W związku z brakiem wpłaty w określonym w wezwaniu terminie, w dniu (...) 2018r. Prezes PFRON na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "K.p.a.", zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że składki za ww. okresy rozliczeniowe w ZUS odpowiadające okresom sprawozdawczym w PFRON nie zostały poniesione terminowo, a więc miesięczne dofinansowanie za wymienione okresy zostało pobrane nienależnie.
Pismem z dnia (...) 2018r. Strona poinformowała o poniesieniu kosztów płacy za pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: (...) w obowiązujących terminach.
W dniu (...) 2018r. wpłynęło pismo Strony z dnia (...) 2018r. z dodatkowymi dokumentami, mianowicie pismem Strony do ZUS Inspektoratu w N.T. oraz pismem Inspektoratu do Strony z dnia (...) 2018r. Z przedstawionych dokumentów wynika, że należne składki za okresy rozliczeniowe: (...) zostały opłacone zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji.
Wobec powyższego w dniu (...) 2018r. została wydana decyzja nakazująca zwrot nienależnie otrzymanego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wskazane w decyzji okresy. Jednocześnie organ poinformował Stronę, że po przeprowadzonej analizie przedstawionych dokumentów i porównaniu ich z informacjami zawartymi w piśmie I Oddziału ZUS w P., odstępuje od żądania zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe: (...) składki na FUS,FUZ i FGSP zostały opłacone z zachowaniem terminów wynikających z ustawy o rehabilitacji.
Od powyższej decyzji Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, w dniu (...) 2018 r. Prezes PFRON wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia (...) r.
W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes PFRON przytoczył zastosowane w sprawie przepisy prawa i wskazał, że pismem z dnia (...) 2018r. Fundusz skierował zapytanie do ZUS I Oddział w P., czy płatnik opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP za okresy (...). W związku z powyższym Fundusz zwrócił się z prośbą o podanie dokładnego terminu opłacenia składek ZUS oraz przesłanie rozliczenia stanu konta płatnika za w. okresy. W przypadku wystąpienia nieprawidłowości, zwrócił się o wskazanie dat, kiedy nastąpiły wpłaty do ZUS tytułem składek za poszczególne fundusze.
Pismem z dnia (...) 2018r.(wpływ do Funduszu w dniu (...) 2018r.) ZUS wskazał, terminy ostatecznego opłacenia składek za ww. okresy.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż składki za okresy sprawozdawcze: (...) w PFRON zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Organ wskazał, że w myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).
Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuciła decyzji Prezesa Zarządu PFRON:
naruszenie art. 6, 7 i 77 § 1 K.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów, poprzez przyjęcie przez organ, że wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy Skarżący od wielu lat płacił składki na ZUS ze środków obrotowych Spółdzielni i również ze środków pochodzących z PFRON-u, a w spornych okresach ze stosunkowo nieznacznym, a nieraz sięgającym jedynie doby opóźnieniem nie narusza zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa, zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu Spółdzielni Inwalidów, a także zasady zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego, a organ pierwszej instancji w żaden sposób nie reagował na opóźnienia w płatnościach składek przez Skarżącą, co narusza zasadę rzetelnego procedowania, a przez to konstytucyjną zasadę zaufania do państwa prawa, a ponadto zasadę prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu strony, a także zasadę zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego, poprzez prowadzenie postępowania dowodowego z kilkuletnim opóźnieniem, w sytuacji, gdy można było sprawdzić terminowość płatności składek na ZUS przez Skarżącą w systemie ZUS, czego organ zaniechał, a podjął takie czynności dopiero po kilku latach, co słuszny interes niewątpliwie naruszyło, narażając ją na obowiązek zapłaty spornej kwoty wraz z odsetkami;
naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. polegające na niezastosowaniu tego w przepisu w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy organ I instancji był w stanie wcześniej skorygować nieterminowe opłacanie składek przez Skarżącą, dokonując stosownej weryfikacji w systemie elektronicznym w ZUS;
wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 26a ust. 1a pkt 3 ustawy o rehabilitacji przez nieprawidłową jego wykładnię polegającą na uogólnionym i uproszczonym wyłożeniu pojęcia miesięcznych kosztów płacy, podczas gdy pojęcie to obejmuje koszty o różnym rodzaju oraz terminie płatności;
wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 49e ustawy o rehabilitacji poprzez bezpodstawne przyjęcie, że opóźnienie w płatności jakiejkolwiek składki na rzecz ZUS jest nieprawidłowością rodzącą konieczność zwrotu, choć art. 49e ustawy o rehabilitacji wydają się niekonstytucyjne;
wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 69 Konstytucji w zw. z art. 181a § 3 ustawy - Prawo spółdzielcze przez zastosowanie sankcji prawnej w sytuacji gdy należyte wyważenie słusznego interesu Skarżącej przy uwzględnieniu charakteru jej działalności powinno prowadzić do odmowy zastosowania wprost przepisu art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości i umorzenie postępowania. Na rozprawie w dniu 18 października 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją Prezes PFRON utrzymał w mocy decyzję zobowiązującą Stronę do zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy rozliczeniowe: (...) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w dniu (...) 2018r. w sprawie o zwrot środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: (...)r.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.".
Zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a ). Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. SA/Lu 2479/94: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA".
Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 K.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.
W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.
W rozpoznawanej sprawie organ naruszył przytoczone wyżej przepisy prawa bowiem nie przeprowadził żadnych samodzielnych ustaleń, a w uzasadnieniu decyzji przytoczył jedynie informacje pochodzące z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie organ nie odniósł się ani do wyjaśnień złożonych przez Stronę w toku postępowania, ani do przedstawionych przez Stronę dokumentów.
Nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego powodują, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. należy uznać za uzasadnione.
Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego - zgodnie z treścią art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 49e w zw. z art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji Sąd stwierdza, że również te zarzuty znajdują uzasadnienie.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2014 r. środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) – Dz. Urz. WE L 214 z 9.08.2008, str. 3, dalej: "rozporządzenie nr 800/2008". Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1.
Sąd podkreśla, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia nr 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego.
W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).
Art. 41 ust. 1 rozporządzenia 800/2008 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w formie subsydiów płacowych jest zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 3 Traktatu i wyłączona z wymogu zgłoszenia, o którym mowa w art. 88 ust. 3 Traktatu, o ile spełnione są warunki, o których mowa w ust. 2-5 niniejszego artykułu. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).
Rozporządzenie 800/2008 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 20. Zgodnie z tym przepisem, pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub u której rozpoznano ograniczenie wynikające z upośledzenia sprawności fizycznej, umysłowej lub psychicznej.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną, zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie - jak to przyjął organ - wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18 wydanym w podobnej sprawie, iż ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Zdaniem Sądu zasadnie Skarżąca stwierdza, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawcę miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie do pracowników ogółem. W przypadku zatem, gdy koszty płacy zatrudnionych przez Skarżącą osób niepełnosprawnych zostały pokryte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, brak podstaw do żądania zwrotu udzielonego dofinansowania. Natomiast ewentualne uchybienia w zakresie terminowości opłacenia składek ZUS z tytułu zatrudnienia osób pełnosprawnych nie mogą być oceniane w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 18 października 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej oświadczył, że osoby niepełnosprawne stanowią 80% wszystkich zatrudnionych w Spółdzielni, pozostałe 20% pracowników to osoby pełnosprawne.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy uchybienie terminów opłacenia składek ZUS dotyczyło osób niepełnosprawnych. Takich ustaleń w sprawie organ nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji.
Organ rozpoznając sprawę pominął w istocie wyjaśnienia Strony skarżącej i oparł się jedynie na informacjach z ZUS, w których brakowało odpowiedzi na pytanie - czy wpłata na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP dokonana przez Skarżącą pokryła obowiązkowe składki za pracowników niepełnosprawnych za przedmiotowe okresy rozliczeniowe, czy obejmowała również należności z tytułu zatrudnienia pracowników pełnosprawnych.
Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ II instancji zwrócił się ponownie do ZUS I Oddział w P. (pismo z dnia (...) 2018r.) z prośbą o udzielenie informacji, czy Spółdzielnia opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na FP i FGŚP za przedmiotowe okresy rozliczeniowe. W dniu (...) 2018r. wpłynęła odpowiedź udzielona PFRON przez ZUS I Oddział w P., w której podano terminy ostatecznego opłacenia składek (pismo z dnia (...) 2018r.) bez wskazania, czy dotyczą wszystkich pracowników, czy tylko pracowników niepełnosprawnych.
Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do pracowników niepełnosprawnych, a nie do wszystkich zatrudnionych pracowników w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony Sądu. W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Organ winien uzyskać dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione z naruszeniem wymaganego terminu.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również, co wskazano wyżej, przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić stan faktyczny w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, uwzględniając przedstawione wyżej wywody i wykładnię prawa.
Ze wskazanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 ust. 1 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło