V SA/Wa 2062/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty abonamentowej w części oddala skargę. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (zwanej dalej: "KRRiT") z dnia [...] września 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty abonamentowej w części. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r W. M. (zwany dalej: "Skarżącym") zwrócił się do KRRiT o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 2012 r. do lutego 2017 r. wraz z odsetkami. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. o numerze [...], KRRiT – działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.) – odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] lutego 2017 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał spełnienia przesłanek do umorzenia zaległości. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy KRRiT wydała zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2019 r., którą uchyliła decyzję własną w części dotyczącej zaległości za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2013 r. i w tym zakresie umorzyła postępowanie administracyjne oraz utrzymała w mocy decyzję własną w części dotyczącej zaległości za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] lutego 2017 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2013 r. uległy przedawnieniu, a zatem postępowanie w tejże części stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Następnie wyjaśniono, że w przypadku Skarżącego nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku. Odnosząc się do podniesionej przez Skarżącego kwestii spłacania kredytów i pożyczek podkreślono, że regulowanie zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym nie może mieć pierwszeństwa przed spłatą należności publicznoprawnych. Ponadto organ zaznaczył, że Skarżący – pomimo wezwania – nie przedstawił dokumentów dotyczących wysokości osiąganych dochodów, wobec czego organ nie miał możliwości dokonania oceny aktualnych możliwości płatniczych Skarżącego oraz ustalenia, czy obowiązek zapłaty należności pozbawiłby go środków niezbędnych na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na decyzję KRRiT z dnia [...] września 2019 r. w zakresie orzeczenia zawartego w 3 punkcie jej sentencji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 105 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. pomimo tego, że ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. organ umorzył postępowanie w sprawie umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika TV, uznając je za bezprzedmiotowe. Zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na całkowicie błędnym i dowolnym uznaniu, że brak było podstaw do umorzenia zaległości, w sytuacji, gdy przedstawione przez niego informacje poparte zostały stosowną dokumentacją, z której wynikało, że wniosek jako zasadny, powinien zostać uwzględniony. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Nadto KRRiT wyjaśniła, że wskazana przez Skarżącego decyzja z dnia [...] czerwca 2018 r. nie dotyczyła niniejszego postępowania zainicjowanego wnioskiem o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, lecz postępowania w sprawie umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego. Z informacji uzyskanych od [...] S. A. wynikało, że Skarżący nie zalegał z uiszczeniem opłaty za używanie odbiornika, co spowodowało umorzenie postępowania w tej sprawie, natomiast posiada zaległości w płatności opłat abonamentowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje rozstrzygnięcie zawarte w punktach 1 i 2 sentencji zaskarżonej decyzji, tj. uchylenie decyzji o odmowie umorzenia zaległości za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2013 r. i umorzenie w tym zakresie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego z uwagi na przedawnieniem należności za ten okres. Spór między stronami dotyczył natomiast odmowy umorzenia zaległości za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] lutego 2017 r. W pierwszej kolejności odnieść należy się do najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu wydania zaskarżonej decyzji pomimo tego, że sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, wydaną w dniu [...] czerwca 2018 r. Rozstrzygnięcie sprawy zakończonej poprzednio inną decyzją ostateczną stanowi bowiem przesłankę nieważnościową, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zarzut ten nie jest jednak zasadny. Wskazać należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2019 r. wydana została w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. o umorzenie opłat abonamentowych za okres od stycznia 2012 r. do lutego 2017 r. Natomiast decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. umorzono w całości postępowanie administracyjne prowadzone na wniosek Skarżącego z dnia [...] września 2017 r. w sprawie umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika RTV. Nie sposób zatem uznać, że zaskarżona decyzja zapadła w tej samej sprawie administracyjnej. Postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. było niewątpliwie postępowaniem odrębnym w znaczeniu materialnoprawnym od niniejszego postępowania, zostało bowiem zainicjowane innym wnioskiem Skarżącego i dotyczyło żądania umorzenia innych należności. Stwierdzić zatem należało, że w kontrolowanej sprawie nie zapadła wcześniej decyzja ostateczna, zatem zaskarżona decyzja nie kwalifikuje się do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Przechodząc natomiast do uzasadnienia prawidłowości orzeczenia zawartego w punkcie 3 sentencji zaskarżonej decyzji przypomnieć w pierwszej kolejności należy, że podstawą materialnoprawną tego rozstrzygnięcia był przepis art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, który stanowi, że KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Wyjaśnić również trzeba, że w ramach postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie bada się zasadności istnienia samej należności. Ubieganie się o umorzenie takich należności traktowane jest jako uznanie ich istnienia. Tym samym, skoro postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez samego Skarżącego, który wystąpił o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres wskazany we wniosku z dnia [...] marca 2017 r., zaś przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych, Sąd obowiązany był do zbadania sprawy w jej granicach, zatem tylko w zakresie zaistnienia przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że decyzje wydawane w oparciu o wskazany przepis mają charakter decyzji uznaniowych. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Jednakże uprawnienie to aktualizuje się jedynie w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia, co w rozpoznawanej sprawie było w przeważającej mierze uzależnione od materiału dowodowego dostarczonego przez Skarżącego. Trzeba bowiem pamiętać, że w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale przede wszystkim obarcza stronę. To strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazać dbałość o przedstawienie odpowiednich środków dowodowych. Inicjatywa w tym zakresie musi być zasadniczo przejawiona przez wnioskodawcę. Sąd podziela stanowisko KRRiT, że argumenty przedstawione przez Skarżącego we wniosku o umorzenie zaległości były niewystarczające do jego uwzględnienia. Słusznie zatem organ wezwał Skarżącego – pismem z [...] sierpnia 2017 r. – do przedstawienia materiału dowodowego, w tym konkretnych dokumentów wskazanych w wezwaniu, jak również innych dokumentów potwierdzających, że występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe umożliwiające zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Ponadto zaaprobować trzeba ponowne wezwanie Skarżącego – pismem z dnia [...] lipca 2019 r. – do przedstawienia dokumentów potwierdzających osiągane dochody, w szczególności zaświadczenia z urzędu skarbowego lub kserokopii zeznania podatkowego za ostatni rok. Skarżący twierdził bowiem, że jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura, która od marca 2017 r. wynosiła [...] zł. brutto ([...] zł netto), podczas gdy z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. o sygn. akt [...] wynikło, że Skarżący jest zatrudniony w [...] w [...] oraz w [...] w P., a jego łączny dochód wynosi około [...] zł miesięcznie. Zgodzić należy się z organem, że pomimo wezwania Skarżący nie przedstawił dokumentów pozwalających na ustalenie jego dochodów. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2017 r. Skarżący przedłożył jedynie zaświadczenie o wysokości opłat mieszkaniowych, zaświadczenie lekarskie o nadciśnieniu tętniczym, wyrok sądu o zasądzonych alimentach, potwierdzenie przelewów alimentów, decyzję organu emerytalno-rentowego o wysokości emerytury w kwocie [...] zł brutto, umowę o kredyt gotówkowy w Banku [...], zobowiązanie do spłaty długu, wezwanie do zapłaty raty kredytu, umowę kredytową z [...] oraz harmonogram spłaty pożyczki. Dokumenty te nie pozwalały jednak na ustalenie możliwości majątkowych Skarżącego, bowiem nie zawierały informacji o łącznej wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów. Kwestia ta miała natomiast zasadnicze znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek umorzenia, skoro Skarżący powoływał się przede wszystkim na swoją trudną sytuację materialną. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie zauważa się, że w postępowaniu dotyczącym udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań pieniężnych o charakterze publicznym szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym wnioskujący, pomimo możliwości spłaty należności, ubiega się o ich umorzenie powołując się na argumenty, które nie stanowią obiektywnej przeszkody w realizacji obowiązku poniesienia określonych ciężarów publicznoprawnych. Dlatego rację ma KRRiT, że niewystarczające jest przedłożenie dokumentów obrazujących zobowiązania Skarżącego z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów, bowiem zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa przed spłatą należności publicznoprawnych. Zaaprobować należy również stanowisko, że sytuacja zdrowotna Skarżącego, tj. nadciśnienie tętnicze – nie stanowi takiej nadzwyczajnej okoliczności, uniemożliwiającej Skarżącemu ponoszenie zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, a tym samym uzasadniającej przyznanie ulgi w ich spłacie. Powyższe prowadzi do konstatacji, że pomimo ciążącego na stronie obowiązku dowodzenia oraz podjętych przez organ działań zmierzających do ustalenia sytuacji materialnej Skarżącego, nie zgromadzono w toku postępowania takich dowodów, które przemawiałyby za przyjęciem zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Skarżący nie wykazał, mimo wezwania organu, jak dokładnie przedstawia się jego sytuacja majątkowa, w szczególności jakie osiąga dochody, nie przedstawił także takich argumentów i dowodów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że w jego przypadku zachodzą szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, a tym samym, że sprawa ma "wyjątkowy" charakter. Tym samym skarga i podniesione w niej zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. W szczególności KRRiT nie dopuściła się naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo rozważył całokształt zebranego materiału dowodowego i wyjaśnił wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności faktyczne. Jakkolwiek dostrzec należało, że decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. została uzasadniona lakonicznie, to już uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wyczerpujące przedstawienie motywów, jakie legły u podstaw jej wydania. W konsekwencji przyjąć należało, że organ prawidłowo zrealizował zasadę praworządności, bowiem podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). a także w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, który to materiał był wystarczający do załatwienia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Zaskarżona decyzja zawiera wszelkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).