V SA/Wa 2067/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. Z. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej; Uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z [...] maja 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa z [...] stycznia 2010 r. o odmowie umorzenia E. G.należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym : W dniu [...] czerwca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] przyznającą E.G.rentę strukturalną od miesiąca maja 2005 r. do maja 2015 r. w kwocie 1462,71 zł, która to kwota w związku z waloryzacją najniższej emerytury została podwyższona. Decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł.uchylił decyzję z [...] czerwca 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej E.G.i odmówił mu przyznania renty. W związku z wniesionym przez zainteresowanego odwołaniem od tej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w dniu [...] lipca 2007 r. utrzymał wspomnianą decyzję w mocy. Od decyzji tej E.G.wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., która została oddalona. Następnie NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. W następstwie tych faktów Prezes Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] grudnia 2008 r. ustalił E.G.kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej na kwotę 41.125,59 zł. E.G.zwrócił się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z [...]września 2009 r. nr [...]Prezes utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję własną. W piśmie, które wpłynęło do Prezesa ARiMR [...] września 2009 r. E.G.zwrócił się o umorzenie nienależnie pobranej kwoty renty strukturalnej. We wniosku wskazał, że ma [...]lata, choruje na [...] wraz z żoną utrzymuje się z emerytury w wysokości 670 zł. Nie posiada żadnego majątku ani innych źródeł utrzymania. Na utrzymaniu ma również 21 letnią studiującą córkę. Pomaga mu finansowo syn, u którego wraz z żoną mieszka. Decyzją z [...]stycznia 2010 r. Prezes ARiMR odmówił umorzenia należności ustalonej decyzją z [...]grudnia 2008 r. jako nienależnie pobranej. Jako podstawę prawną decyzji Prezes wskazał art. 8 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, § 3, 4 i § 8 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, oraz art. 104 § 1 k.p.a. Od decyzji tej zainteresowany złożył odwołanie, w którym ponownie przedstawił swoją sytuację życiową i finansową podnosząc kwestie swojego wieku, stanu zdrowia, braku majątku i środków na spłatę należności. Wyjaśnił ponadto okoliczności użytkowania przez jego żonę ziemi należącej pierwotnie do jej ojca, która to okoliczność zaważyła ostatecznie na treści decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej, a w konsekwencji na rozstrzygnięciu o ustaleniu nienależnie pobranych kwot. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu złożonego odwołania decyzją z [...]maja 2010 r. nr [...]utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne jeśli należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r. Kwota ustalona do zwrotu przez stronę wynosi 41.125,59 zł a więc przekroczyła równowartość 100 euro ze względu na to, że kurs euro wyznaczony przez Europejski Bank Centralny na dzień 28 listopada 2008 r., który powinien mieć w sprawie zastosowanie wynosił 3,7748 zł. Tym samym należność mogłaby być umorzona tylko wtedy gdyby nie przekroczyła kwoty 377,48 zł. Odnośnie użytkowania ziemi H. S. przez żonę strony Minister wyjaśnił, że okoliczności te były rozważane w sprawie ustalenia nienależnie pobranych należności z tytułu renty strukturalnej , wobec czego w przedmiotowej sprawie nie mogą być ponownie rozważane. E.G.od decyzji tej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W skardze zarzucił naruszenie § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, gdyż przepis ten dotyczy umorzeń z urzędu a nie na wniosek, naruszenie art. 6, 7, 8 kpa przez błędne ustalenie stanu faktycznego w postępowaniu , w związku z czym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi E.G.podniósł, że w sprawie błędnie zastosowano § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 czerwca 2007 r. ponieważ postępowanie administracyjne toczyło się na wniosek a przepis ten stosowany jest w przypadku gdy postępowanie w sprawie umorzenia należności toczy się z urzędu. Ponadto powołując się na swoją trudną sytuację materialną i życiową wskazał, że w odniesieniu do niego zastosowanie ma treść § 3 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 czerwca 2007 r., który nie został przez organ rozważony. W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do zawartych w niej zarzutów i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić w pierwszym rzędzie, że nie jest trafne stanowisko skarżącego, w którym zarzuca on naruszenie przez organ treści § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 czerwca 2007 r. (Dz.U.07.107.733 ze zm.) sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Przepis ten stanowi, że właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonych na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. Sąd jest zdania, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że ma on zastosowanie w odniesieniu do każdego beneficjenta, który uzyskał pomoc ze wskazanych funduszy w sytuacji gdy udzielona pomoc nie przekracza w złotych równowartości 100 euro. W takim przypadku organ ma obowiązek umorzyć taką kwotę w postępowaniu wszczętym z urzędu. Nie znaczy to jednak wcale, że jeśli postępowanie wszczęto na wniosek, organ nie może rozważyć możliwości zastosowania tego przepisu i nie może brać go pod uwagę. Zgodnie natomiast z treścią § 3 rozporządzenia organ może z urzędu rozważyć możliwość umorzenia należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeśli zachodzi któraś z wymienionych w tym przepisie przesłanek nieściągalności. Zastosowanie treści tego przepisu przez organ jest fakultatywne, co powoduje, że nawet jeśli zaistnieje któraś z wymienionych w nim przesłanek organ nie musi umorzyć należności. Tym niemniej treść tego przepisu również nie stoi na przeszkodzie ażeby przesłanki w nim wymienione zostały rozważone przez organ w przypadku gdy o umorzenie należności wystąpi zainteresowany podmiot. W tym stanie rzeczy trafny jest więc zarzut, że organ w zaskarżonej decyzji, nie rozważył możliwości zastosowania w odniesieniu do osoby skarżącego treści § 3 rozporządzenia a w szczególności § 3 ust. 1 pkt 4. Skarżący w toku całego postępowania powoływał się na okoliczności, z których wynika, że nie posiada żadnego majątku a jedynym źródłem utrzymania jego i żony jest emerytura w kwocie 670 zł, przy czym ma on jeszcze zobowiązanie utrzymywania 21 letniej studiującej córki. W tym stanie rzeczy, jeśli takie są fakty (skarżący powinien to udokumentować) i jeśli wiadomo, że gospodarstwo rolne przekazał w zamian za rentę strukturalną, której ostatecznie mu nie przyznano, to konieczne jest rozważenie przez organ jakie są faktyczne możliwości uzyskania w potencjalnym postępowaniu egzekucyjnym kwot wyższych niż przewidywane koszty postępowania egzekucyjnego. W tym celu organ powinien przeanalizować mając na względzie stan majątkowy skarżącego i zasady egzekucji należności pieniężnych w zestawieniu z należnymi przypuszczalnymi kosztami egzekucji administracyjnej przy uwzględnieniu maksymalnych stawek należnych komornikowi, czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, która powiększona jest przecież o należne odsetki. Jeśli dokonana symulacja wykaże, że przesłanka określona w treści § 3 ust. 1 pkt 4, nie wchodzi w grę celowe byłoby wszczęcie postępowania egzekucyjnego, którego przebieg wykaże czy będzie ono skuteczne, czy też nie, co pozwoliłoby organowi na rozważenie możliwości ewentualnego skorzystania z treści § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że jeśli istniałaby właściwa przesłanka określona w § 3 rozporządzenia a organ odmówiłby umorzenia należności do czego ma prawo – to odmowa ta musiałaby bez wątpienia wskazywać na racjonalne i uzasadnione względy. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że doszło do naruszenia wskazywanych przez stronę ogólnych zasad postępowania jak również art. 77 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.