V SA/Wa 2073/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne postanawia: - odmówić C. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych C. Sp. z o.o. w W., dalej: "skarżąca" albo "spółka" wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że skarga dotyczy rozłożenia na raty zaległości wobec ZUS, ewentualnie odroczenia terminu płatności. Spółka wskazała, że chce wywiązać się ze swoich zobowiązań, ale w jej ocenie posiadane nadwyżki finansowe lepiej zaliczyć na zaległości, a nie na postępowanie sądowe, tym bardziej, że – jak wskazała skarżąca - stopniowo zaczęła już regulować swoje długi. Ponadto jej płynność finansowa jest zachwiana i brak zwolnienia od kosztów sądowych w całości uniemożliwi spółce drogę sądową, która jest prawnie zagwarantowana przez Konstytucję. Dodała, że jest oczywiste, że w obliczu całkowitej utraty płynności finansowej lub realizacji praw przed Sądem spółka wybierze możliwość ratowania spółki i jej pracowników. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi . [...] zł, środki trwałe przedstawiają wartość 226.740,16 zł według bilansu za ostatni rok. Podano również, że wysokość straty za rok 2011 wyniosła [...] zł. Z oświadczenia wynika również, że skarżąca posiada dwa rachunki bankowe ze stanem konta "0,00" zł oraz " - 1.245,58" zł. Do skargi spółka załączyła bilans za rok 2011, rachunek zysków i strat za lata 2011 - 2012 oraz stan rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji skarżąca złożyła kopie zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2010-2011, deklaracje podatkowe VAT-7 za okres od stycznia 2012r. do września 2012r., aktualny wykaz środków trwałych, wyciągi z rachunków bankowych, bilans i rachunek zysków i strat na 30 września 2012 r. Spółka oświadczyła również, że w ostatnich dwóch latach nie zbywała nieruchomości i ruchomości o wartości powyżej 10.000 zł oraz posiada nieruchomość o wartości księgowej 108.587,84 zł obejmującą działki o łącznej powierzchni [...] m.kw. i budynki o powierzchni [...] m.kw. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceniając złożony wniosek, oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPPr oraz wyjaśnienia złożone w ramach uzupełnienia wniosku na podstawie art. 255 p.p.s.a. stwierdzić należy, że spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że posiada środki trwałe o wartości 226.740,16 zł, w tym działki ([...] m.kw.), budynki o łącznej powierzchni [...] m.kw. oraz urządzenia techniczne i maszyny. Wymienione składniki majątkowe są przede wszystkim związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, ale wskazana okoliczność nie zmienia faktu, że spółka posiada majątek o znacznej wartości. Z przedstawionego zeznania podatkowego CIT-8 za 2010 r. wynika, że spółka w 2011 roku poniosła stratę w prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł uzyskując przychody w znacznej wysokości ([...] zł) oraz ponosząc koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł. Wysokość obrotu wskazuje, że spółka prowadzi działalność gospodarcza w znacznych rozmiarach. Na powyższe wskazują również przedstawione deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7). Z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 20 września 2012r. wynika, iż skarżąca nie znajduje się w stanie likwidacji. Skarżąca nie utraciła płynności finansowej, gdyż brak jest wpisów co do zaległości, wierzytelności itd. w dziale 4 odpisu z KRS, a możliwość utraty płynności finansowej jako skutek ewentualnej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie jest to zdarzenie pewne. Ponadto powtórzyć należy, że wpis sądowy, od którego zależy rozpoznanie sprawy przez Sąd wynosi 100 zł, co w porównaniu z wartością posiadanego majątku oraz wielkością obrotów jest kwotą znikomą. Podkreślić należy, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącego, a zobowiązania publicznoprawne oraz prywatnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa w ich zaspokojeniu, przed kosztami sądowymi. Dlatego nie może uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych argumentacja skarżącej, że bardziej celowe jest przeznaczanie nadwyżek finansowych na zaległości, niż na koszty postępowania sądowego. Stwierdzić należy, iż za zwolnieniem skarżącej od kosztów postępowania nie przemawia również argument, iż spółka poniosła stratę w latach 2010 -2011. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Samo wykazanie straty nie stanowi automatycznie o braku majątku albo środków finansowych. Wyjaśnić należy, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżącego, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. Odnosząc się do przedstawionych wyciągów bankowych, które wskazują zerowe albo ujemne salda zauważyć warto, że przedsiębiorcy uzyskują inne warunki prowadzenia rachunków bankowych niż osoby fizyczne. Dlatego też inaczej należy oceniać okoliczność braku środków finansowych na rachunkach bankowych firm, chociażby ze względu na możliwość posiadania sald debetowych. Ponadto, pamiętać należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt I FZ 467/05), a w świetle utrwalonej linii orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada majątek, prowadzi działalność gospodarczą i - jak sama zaznaczyła - zaczęła powoli spłacać swoje zobowiązania. W ocenie referendarza sądowego wysokość uzyskiwanych przychodów i wielkość posiadanego majątku jest nieproporcjonalna do wysokości wpisu sądowego, który wynosi 100 złotych. Spółka dysponuje możliwościami zgromadzenia środków finansowych w drodze gospodarowania posiadanymi dobrami, co wynika choćby z przeprowadzanych doraźnie transakcji handlowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.