V SA/Wa 2085/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K. Ż. na rozstrzygniecie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. Ż. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. K.Ż.(zwany dalej: skarżącym) wnioskiem z [...] kwietnia 2010 r. (uzupełnionym wnioskiem z [...] maja 2010 r.) wystąpił do P. Oddziału Regionalnego w B. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: Agencją) o dofinansowanie w ramach Środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb" z Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", zakupu dwóch urządzeń: tlenomierza i sztucera myśliwskiego. We wniosku wskazał, że zakup tlenomierza uzasadniony jest tym, że w okresie zimowym konieczna jest ocena zawartości tlenu w stawie, zbyt mały poziom tlenu powoduje straty wśród ryb. Zakup tlenomierza pozwoli na natychmiastową reakcję i ograniczenie strat co wpływa na rentowność produkcji. Skarżący zakup sztucera uzasadnił tym, że dzięki niemu prowadzona będzie ochrona gospodarstwa rybackiego jako obrębu hodowlanego przed szkodnikami. Zgodnie z prawem taką ochronę zapewnia odstrzał szkodników rybackich: czapli siwej, kormorana, wydry i norki amerykańskiej, na odstrzał bobrów zostało wydane pozwolenie przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Bobry niszczą groble powodując wycieki wody w takim stopniu, że koszty naprawy i ochrony sięgają kwoty kilkuset tysięcy, kormoran dorosły może wyłowić ze stawu do 1 kg ryb dziennie, zaś czapla siwa nawet powyżej 1 kg. Skarżący zaznaczył, że w 2009 r. każdego dnia na stawach żerowało po kilkadziesiąt sztuk kormoranów i czapli siwej, a straty spowodowane przez nie zamykały się kwotą kilkudziesięciu tysięcy złotych. W ocenie skarżącego dokonanie odstrzału szkodników przyczyni się do wzrostu produkcji. Podkreślił, że w gospodarstwie szkody powodują także norki amerykańskie i wydry wyłapując ryby. Prowadzenie gospodarki rybackiej bez unieszkodliwienia szkodników jest niemożliwe i nierentowne. W opinii skarżącego jedyną efektywną metodą ochrony jest odstrzał szkodników, jednakże musi być dokonywany precyzyjnym sztucerem z lunetą. Skarżący zaznaczył, że ma aktualne uprawnienia i pozwolenie na zakup broni. Dzięki odpowiedniemu kalibrowi i budowie sprzęt taki daje możliwość efektywnego i bezpiecznego prowadzenia odstrzału. Jakość sprzętu pozwoli ograniczyć do minimum oddziaływanie negatywnych czynników w postaci np. deszczu i wiatru na celność, przy zachowaniu odpowiedniej odległości od szkodnika. Posiadania wysokiej jakości sztucera z lunetą – zdaniem skarżącego – jest warunkiem niezbędnym do prowadzenia prawidłowej gospodarki rybackiej na obiekcie stawowym w P. stanowiącym obręb hodowlany. Pismem z [...] maja 2010 r. znak [...] Agencja odmówiła przyznania skarżącemu przyznania pomocy finansowej we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała, że w świetle zapisów § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147, poz. 1193; zwane dalej: rozporządzeniem z 7 września 2009 r.) – zakup broni palnej nie mieści się w zakresie Środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb". Przyczyną odmowy dofinansowania tlenomierza było jego nabycie przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, co było niezgodne z § 37 ust. 2 rozporządzenia z 7 września 2009 r. Skarżący pismem z [...] czerwca 2010 r. wezwał Prezesa Agencji do usunięcia naruszenia prawa z uwagi na naruszenie przepisów rozporządzenia. W uzasadnieniu wezwania ponownie podniósł, iż zakup sztucera z lunetą w sposób znaczny przyczyni się do poprawy jakości chowu i hodowli ryb. Na dowód swoich argumentów załączył m.in. opinie dr inż. T.K. C., Prezesa Oddziału M. Polskiego Towarzystwa Rybackiego dr inż. M. C. oraz decyzję Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. dotyczącą pozwolenia na redukcję [...] sztuk bobra. W związku z tym, że w terminie 60 dni od daty wezwania do usunięcia naruszenia prawa Prezes Agencji nie rozpoznał wezwania, skarżący 2 sierpnia 2010 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenia art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72 poz. 619; zwana dalej: ustawą o wspieraniu) w związku z § 3 rozporządzenia z 7 września 2009 r., poprzez postępowania niezgodne z jego treścią i związku z tym wniósł o rozpoznanie złożonego wniosku zgodnie z jego treścią oraz o przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację z wniosku dotyczącą potrzeby zakupu sztucera z lunetą celem ochrony chowu i hodowli ryb. Podkreślił, że poprzez ograniczenie strat wyrządzanych na jego stawach przez szkodniki (poprzez ich odstrzał) nastąpi ewidentny wzrost, zwiększenie możliwości produkcyjnych jego obiektu. Zdaniem skarżącego żadne inne metody ograniczania działalności szkodników nie będą dostatecznie skuteczne. Skarżący zarzucił także, że organ działa z naruszeniem zasad określonych w art. 14 ust. 2 ustawy o wspieraniu (m.in. praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego), poprzez odmowę przyznania mu pomocy bez rozpoznania jego argumentacji poprzestającej na jednozdaniowym uzasadnieniu odmowy, bez podania szczegółowych takiego działania organu. Prezes Agencji pismem z [...] sierpnia 2010 r. negatywnie rozpatrzył wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę z 2 września 2010 r. Prezes Agencji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Skarżący pismem procesowym z 23 września 2010 r. uzupełnił skargę, załączając do niej opinię prawną w przedmiocie możliwości strzelania z myśliwskiej broni palnej do szkodników rybackich, w szczególności bobrów sporządzoną przez prof. W. R. W trakcie rozprawy 2 lutego 2011 r. skarżący oświadczył, że nie kwestionuje stanowiska organu co do odmowy przyjęcia za koszty kwalifikowane zakupu tlenomierza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest zasadna. W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy co oznacza, że sąd ten rozpatruje na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Sąd administracyjny nie powinien też przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Innymi słowy sąd administracyjny nie może zastępować organu w załatwieniu sprawy, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie aktem, który został prawidłowo zaskarżony do sądu administracyjnego jest rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2010 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej w ramach środka 2.1. "Inwestycje w chów i hodowlę ryb" z Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007 – 2013". Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem "Europejskiego Funduszu Rybackiego" (Dz. U. Nr 72, poz. 619) – do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników. Jednakże w postępowaniu tym – zgodnie z ustępem 2 pkt 1 i 2 – organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy lub został wyczerpany limit środków (...), wnioskodawcę informuje się w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy. W zaskarżonym akcie z [...] maja 2010 r. Agencja wyjaśniając przyczyny odmowy przyznania pomocy finansowej w części dotyczącej zakupu sztucera precyzyjnego z lunetą, poprzestała na jednozdaniowym stwierdzeniu, "iż w świetle zapisów § 3 ust. 1 rozporządzenia z 7 września 2009 r. zakup broni palnej nie mieści się w zakresie Środka 2.1 "Inwestycje w chów i hodowlę ryb"". W ocenie Sądu zacytowane uzasadnienie nie wypełnia wymienionych wyżej zasad postępowania, a tym samym narusza art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu. Niewątpliwie bowiem organ nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn z powodu których nie przyznano skarżącemu pomocy w tej części. Równocześnie oznacza to, że brak jest prawidłowego uzasadnienia przedmiotowej odmowy, do czego Agencja była zobowiązana na mocy art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu. Sąd stwierdza także, że sprawa oceny czy zakup sztucera może być objęty pomocą na realizację operacji w ramach środka inwestycje w chów i hodowlę ryb o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 7 września 2009 r., nie jest sprawą oczywistą. Świadczy o tym to, że już po wydaniu zaskarżonego aktu z [...] maja 2010 r., zarówno skarżący jaki i organ, zaczęli gromadzić liczny materiał dowodowy w postaci opinii prawnych, materiałów naukowych oraz wiadomości specjalistycznych w zakresie tego, czy wykorzystanie sztucera może być przydatne i czy jest wskazane przy likwidowaniu szkodników w prowadzeniu chowu i hodowli ryb. Szerokie uzasadnienie organu w tym zakresie znalazło się dopiero w informacji Prezesa Agencji o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa z [...] sierpnia 2010 r. oraz jego odpowiedzi na skargę z 2 września 2010 r., a więc pismach, które zostały sporządzone ale już po wniesieniu przez skarżącego skargi z 2 sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Poza tym wskazać należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i odpowiedź na nie organu, jest jedynie warunkiem formalnym do rozpoznania sprawy przez Sąd. W przypadku bowiem braku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, skarga podlegałaby odrzuceniu. Przypomnieć również należy – co wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądowo administracyjnym – że Sąd nie może ocenić stanowiska organu jako mającego znaczenie dla sprawy, jeżeli zostało ono wyrażone jedynie w odpowiedzi na skargę. W tej płaszczyźnie Sąd ocenia bowiem zaskarżony akt, a nie odpowiedź na skargę. To samo tyczy się pisma o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zatem – tak jak podkreślono na początku uzasadnienia wyroku – Sąd kontroluje zaskarżony akt, oceniając jego legalność na dzień wydania. Na dzień wydania aktu z [...] maja 2010 r. uzasadnienie Agencji było niewystarczające i naruszało art. 14 ust. 2 i 4 ustawy o wspieraniu. W związku z powyższym, uznać należy, że Agencja w zaskarżonym akcie z [...] maja 2010 r., podlegającym kontroli Sądu, nie wskazała prawidłowego uzasadnienia przyczyny odmowy udzielenia pomocy, czym niewątpliwie naruszyła art. 14 ust. 2 i 4 ustawy o wspieraniu. Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, Agencja mając na uwadze powyższe uwagi Sądu, jeszcze raz rozpozna wniosek skarżącego o dofinansowanie, biorąc także pod uwagę treść argumentacji skargi oraz dokumentów do niej załączonych, a w szczególności "Opinii prawniczej w przedmiocie możliwości strzelania z myśliwskiej broni palnej do szkodników rybackich, w szczególności bobrów" sporządzoną [...] września 2010 r. przez prof. W. R.. W przypadku, gdy Agencja ponownie stwierdzi podstawy do odmowy przyznania pomocy, winna wskazać szczegółowe przyczyny tej odmowy w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu. Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.