V SA/Wa 2090/04
WyrokWSA w Warszawie2004-11-23
Skład orzekający: Barbara Wasilewska, Małgorzata Rysz, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej jest zasadne, jeśli osoba twierdzi, że brała udział w ruchu oporu i Armii Krajowej, ale nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie tych twierdzeń?Ratio decidendi
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Skarżący nie wykazał, że pełnił służbę w Armii Krajowej, a jego twierdzenia o udziale w ruchu oporu nie zostały wystarczająco udokumentowane, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego ubiegania się o uprawnienia bez podnoszenia tych okoliczności. Pozbawienie uprawnień z tytułu utrwalania władzy ludowej jest samoistną podstawą do takiej decyzji.Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. S. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Skarżący twierdził, że działał w ruchu oporu i Armii Krajowej, jednak nie przedstawił wystarczających dowodów. Organ orzekający, po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeprowadzeniu postępowania dowodowego, utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu uprawnień, uznając brak dowodów na służbę w AK i niewiarygodność oświadczeń świadków. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że jego grupa została rozbita, a świadkowie nie żyją.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka ( spr.), Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień kombatanckich - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] października 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. S. uprawnień kombatanckich przyznanych mu na mocy orzeczenia ZW ZBoWiD w [...] z dnia [...].06. 1984 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...].08.1945 r. do [...].12.1947 r.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził między innymi , że nie jest zobowiązany do wyjaśnienia czy nie istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie M. S. uprawnień kombatanckich. Ponownie rozpoznając sprawę [...] maja 2001 r Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy w/w decyzję.
Na powyższą decyzję M. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, że przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę okoliczności dotyczących jego działalności w ruchu oporu na terenie C. oraz faktu skazania go zaocznie na karę śmierci.
Naczelny Sąd Administracyjny , uchylając wyrokiem z dnia 29.10.2003 r. sygn. akt V SA 2059/03 zaskarżoną decyzję zalecił organowi orzekającemu przeprowadzenie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia, czy Skarżący dysponuje tytułem do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w polskich podziemnych organizacjach.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu postępowania dowodowego, zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127§3 i art.138§1 pkt 1 kpa oraz art.25 ust.2 pkt 2 w zw. z art.1 ust.2 pkt 3 stawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz. U. z 2002 r. Nr 42,poz.371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2000 r. nr [...] o pozbawieniu M. S. uprawnień kombatanckich.
Rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wziął pod uwagę zeznania świadków załączone przez wnioskodawcę, a ponadto zwrócił się do Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w [...] oraz do Zarządu Okręgowego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w C. z pytaniem o przynależność M. S. do Armii Krajowej.
Zarząd Okręgowy udzielił odpowiedzi, że M. S. nie był i nie jest członkiem związku oraz, że nic mu nie wiadomo o działalności M. S.
Zarząd Główny zwrócił uwagę, że wobec faktu nie podania przez M. S. oraz świadków podstawowych danych, to jest przydziału organizacyjnego jak placówka, sekcja, rejon , obwód, okręg etc. daty zaprzysiężenia, osoby przyjmującej przysięgę, pseudonimu, funkcji w AK nie jest w stanie pomóc wnioskodawcy.
Z zeznań świadka Z. S. wynika, że Skarżący w 1942 r. "brał udział w organizowaniu grupy walczącej z okupantem niemieckim" oraz został zaocznie skazany na karę śmierci, natomiast z zeznań świadków L. S., S. K. i W. S. wynika jedynie, że M. S. przebywał na robotach w Niemczech, a w czasie pobytu w C. ukrywał się a przed policją niemiecką.
W związku z powyższymi ustaleniami Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykluczając, iż strona udzielała pomocy partyzantom stwierdził, że brak jest dowodów świadczących o pełnieniu służby w Armii Krajowej, w rozumieniu przepisu art.1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach... Przepis art.1 ust.2 pkt 3 ustawy stanowi, że warunkiem uznania za działalność kombatancką , było pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności w ramach oddziałów partyzanckich skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujący dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania funkcji usługowych, np. zaopatrzeniowych lub związanych ze zbieraniem informacji - zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Mając na uwadze fakt, iż środowisko kombatanckie byłych żołnierzy Armii Krajowej nie udzieliło rekomendacji Stronie, organ orzekający, stwierdził, że należy uznać oświadczenia świadków za niewiarygodne.
M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję podnosząc, że od 1942 r. działał w ruchu oporu, oraz że po krótkim działaniu jego grupa została rozbita przez Gestapo i z tej grupy nikt już nie żyje. Wyjaśnił, że nie żyją również świadkowie, którzy mogliby poświadczyć, jego przynależność do grupy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zaskarżona decyzja wydana została po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, uwzględniającego w szczególności dowody przedstawione przez skarżącego, a także przeprowadzone przez organ orzekający z urzędu.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
Skarżący nie wykazał, że pełnił służbę – jak twierdzi – w Armii Krajowej . Jeden ze wskazanych przez Skarżącego świadków potwierdził jedynie , że Skarżący brał udział w organizowaniu grupy walczącej z okupantem niemieckim. Ani jednak sam Skarżący, ani też świadek nie wskazali podstawowych informacji które mogłyby potwierdzić fakt przynależności Skarżącego do Armii Krajowej, w szczególności nie wskazali pseudonimu Skarżącego, funkcji w AK, przydziału organizacyjnego, osoby przyjmującej przysięgę czy daty zaprzysiężenia. W piśmie skierowanym do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (k.37 akt adm.) Skarżący stwierdza, że do AK wprowadził go jego brat J., tu jednak również nie wskazuje żadnych danych, które mogłyby potwierdzić ten fakt.
Nie bez znaczenia dla oceny wiarygodności oświadczenia M. S. w sprawie przynależności do AK jest fakt podniesienia tej okoliczności dopiero w momencie pozbawienia go uprawnień kombatanckich w 2000 roku. Uprzednio kiedy w 1984 r. już jako emeryt starał się o przyznanie uprawnień kombatanckich, w składanych wówczas dokumentach stwierdził wprawdzie, że w czasie okupacji ukrywał się przed Gestapo, ale nie ujawnił okoliczności brania udziału w zorganizowanym ruchu oporu.
W związku z przedstawionymi wyżej ustaleniami, należy uznać, że do Skarżącego nie ma zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , zgodnie z którym za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że Skarżący spełnił przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / tekst. jedn. Uz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 z późn. zm. / warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień.
Natomiast z dokumentów w postaci akt ZBoWiD Zarząd Wojewódzki w [...], zaświadczenia ze Stołecznego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...].11.1983 r. wynika, że M. S. służył w Milicji Obywatelskiej a w okresie od [...].08.1945 r. do [...].12.1947 r. brał udział w walkach z "reakcyjnym podziemiem".
Fakt, iż Skarżący brał udział w "utrwalaniu władzy ludowej" i wyłącznie z tego tytułu uzyskał uprawnienia zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ww. ustawy o kombatantach ..... stanowiło samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], należało oddalić skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło