V SA/Wa 2090/07

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyrokiem z 9 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2007 r. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 16.03.2008 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małżonką, posiadają mieszkanie o pow. [...] m2 oraz budynek [...] o pow. [...] m2 wraz z częścią socjalną o pow. [...] m2, a także prawo do użytkowania wieczystego działki o pow. [...] m2. Wnioskodawca podał, iż nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych powyżej 3.000 EURO. Zarówno on sam, jak i jego małżonka są osobami bezrobotnymi i nie osiągają żadnych dochodów. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest osobą chorą i nie jest w stanie pracować, co potwierdza załączona kserokopia orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 31.01.2008 r. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 28 marca 2008 r. wezwano go do udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania oraz do złożenia określonych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. Wezwanie zostało podjęte w dniu 2 kwietnia 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 96 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższej regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 16.03.2008 r., okazały się niewystarczające do oceny czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, został wezwany - zgodnie z omawianymi wyżej regulacjami - do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. W szczególności wyjaśnienia wymagało - wobec oświadczenia o braku jakiegokolwiek źródła dochodów - skąd czerpie wraz z małżonką środki finansowe na życie oraz jak prezentują się ich miesięczne wydatki związane z zamieszkaniem i utrzymaniem. Mając zatem na uwadze, iż powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie dodać należy, iż wniosek strony w tej części, która dotyczy zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, albowiem skargi wnoszone w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są wolne od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). W tym stanie prawnym skarżący nie ma obowiązku ich uiszczania w całym postępowaniu, w tym również występując ze skargą kasacyjną. Natomiast wobec tego, iż przepisy ustawy p.p.s.a. nie przewidują możliwości umorzenia postępowania z wniosku o prawo pomocy w razie jego bezprzedmiotowości, należało odmówić prawa pomocy również w tej części. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.