V SA/Wa 2099/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej uchyla rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... ; Przedmiotem skargi z dnia [...] lipca 2010 r. wniesionej przez A. K. (zwanego dalej Skarżącym) jest pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] dotyczące odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. Stan sprawy przedstawia się następująco: Skarżący złożył w dniu [...] kwietnia 2009 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w [...] (dalej: Oddział Regionalny ARiMR) wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Oddział Regionalny ARiMR wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, złożenia dokumentów oraz wyjaśnień we wskazanym zakresie. W dniu [...] lutego 2010 r. A. K. złożył wyjaśnienia w sprawie wniosku z dnia . [...] kwietnia 2009 r. oraz złożył w załączeniu brakujące dokumenty (42 załączniki). Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] poinformowano Skarżącego o odmowie przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w par. 14 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 193, poz. 1397 ze zm.). W uzasadnieniu Agencja wskazała, iż w przypadku wpływu wniosku nieprawidłowo wypełnionego lub bez wymaganych załączników wzywa się Wnioskodawcę w formie pisemnej do usunięcia braków - w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania (par. 14 ust. 3 rozporządzenia), a w przypadku niedotrzymania ww. terminu odmawia przyznania pomocy (par. 14 ust. 4 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie pismo z dnia [...] stycznia 2010 r. wzywające do uzupełnienia wniosku zostało odebrane [...] lutego 2010 r., dlatego ostatnim dniem na złożenie uzupełnień był dzień [...] lutego 2010 r. Uzupełnienia do wniosku wpłynęły w dniu [...] lutego 2010 r., czyli 1 dzień po terminie. Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. wezwał Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazał, iż pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia wniosku zostało mu doręczone w sposób nieprawidłowy. Skarżący w dniach od [...] do [...] lutego 2010 r. przebywał poza miejscem zamieszkania, a pismo zostało doręczone do rąk jego syna, ale nie w miejscu zamieszkania skarżącego tylko w [...], w okolicach sklepu, gdzie listonosz spotkał syna skarżącego. Ponadto skarżący wskazał, iż w tych dniach drogi były nieprzejezdne, na poczcie skarżący sprawdził, iż na pokwitowaniu widnieje, że odbiorcą pisma był sam skarżący – A. K., pokwitowanie jest bowiem tak podpisane, ale nie jest to podpis skarżącego. Skarżący oświadczył, iż nie podpisywał odbioru tej przesyłki, bowiem jej osobiście nie odbierał, nie udzielił również synowi pełnomocnictwa do odbioru pism urzędowych. Doręczenie w takiej sytuacji było bezskuteczne, a termin do dokonania czynności nie rozpoczął biegu. Prezes ARiMR pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] poinformował Skarżącego o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia prawa. W skardze na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2010 r. skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – podniósł, iż stanowisko Agencji jest niesłuszne i nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Skarżący dochował terminu usunięcia braków formalnych swojego wniosku, o usunięcie których był wzywany. Pismo z dnia [...] stycznia 2010 r. wzywające do uzupełnienia braków zostało doręczone w sposób nieprawidłowy z naruszeniem art. 42 §1 i art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem termin do usunięcia braków wniosku nie rozpoczął w ogóle biegu. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. (skarga złożona przedwcześnie) lub o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż za nieuzasadniony należało uznać wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę, o odrzucenie skargi jako przedwczesnej tj. wniesionej przed upływem terminu do udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W myśl art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego - w myśl art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. - wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie - sześćdziesiąt dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z analizy tego przepisu wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Bezskuteczność wezwania do usunięcia naruszenia prawa jako warunek wniesienia skargi jest spełniona zarówno wówczas, gdy przed wniesieniem skargi organ udzielił skarżącemu odpowiedzi negatywnej, jak i wówczas gdy taka negatywna odpowiedź została doręczona skarżącemu później, po wniesieniu skargi, albo gdy organ w ogóle nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OPS 2/07 - ONSA i WSA z 2007 r. nr 3, poz. 60). Powoduje to, że mimo, iż skarga do WSA została złożona w dniu [...] lipca 2010 r. tj. w trakcie biegu terminu w jakim Prezes ARiMR był władny dokonać odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i udzielił odpowiedzi negatywnej w dniu [...] sierpnia 2010 r., warunek bezskuteczności wezwania został spełniony. Odrzucenie zatem skargi jako niedopuszczalnej (przedwczesnej) ponieważ nie została wniesiona po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Wracając do oceny skargi pod względem jej zasadności wskazać, należy iż sądowa kontrola rozstrzygnięcia zawartego w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2010 r. nr [...] dotyczącego odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to nie mogło się ostać, albowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a. oraz przepisów zawartych w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) – dalej: ustawy z dnia 7 marca 2007 r. oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 193, poz. 1397) – dalej rozporządzenie z 17 października 2007 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawartego w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. stanowił m.in. § 14 ust. 4 rozporządzenia z 17 października 2007 r., w myśl którego jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków nie usunął w terminie żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy; przepis art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio. Zastosowanie wskazanego § 14 ust. 4 rozporządzenia z 17 października 2007r. jest możliwe dopiero w sytuacji nie usunięcia przez wnioskodawcę braków wniosku o przyznanie pomocy na skutek jego prawidłowego wezwania, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania (...) (§ 14 ust. 3 rozporządzenia z 17 października 2007 r.). W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. pomoc w ramach działania "modernizacja gospodarstw rolnych" jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności w formie pisemnej. Do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. (...) (art. 22 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r.). Mając powyższe na uwadze podkreślić w tym miejscu należy, iż doręczenie (m.in. wezwania do usunięcia braków wniosku) musi nastąpić z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-49 Kodeksu postępowania administracyjnego i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne i będzie wywierało określone skutki prawne. W niniejszej sprawie wydając rozstrzygnięcie w dniu [...] czerwca 2010 r. organ przyjął, iż wezwanie do usunięcia braków wniosku o przyznanie pomocy zostało doręczone stronie w dniu [...] lutego 2010 r., zatem odpowiedź z dnia [...] lutego 2010 r. na ww. wezwanie została wniesiona z uchybieniem zakreślonego - 21 dniowego terminu, co skutkowało odmową przyznania pomocy. Sąd pragnie zauważyć, iż skarżący już w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] czerwca 2010 r. wskazywał, iż nie odbierał przesyłki (wezwania do usunięcia braków) osobiście, gdyż przebywał w okresie od [...] do [...] lutego 2010 r. poza miejscem zamieszkania. W tej sytuacji znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru opatrzone podpisem wnioskodawcy – A. K., w sytuacji gdy nie odbierał on osobiście przesyłki i nie mógł się podpisać jako odbiorca, należało uznać za wadliwe. Skarżący od początku wskazywał, iż doręczenia przedmiotowego wezwania dokonano do rąk jego syna, ale nie w miejscu zamieszkania skarżącego, do którego dojazd listonosza był w tych dniach niemożliwy (nieprzejezdne drogi), tylko w miejscowości [...] w okolicach sklepu, gdzie listonosz spotkał syna skarżącego. Na potrzeby niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż stosownie do treści art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). Na podstawie wskazanego art. 43 możliwe jest tzw. doręczenie zastępcze pisma adresatowi w miejscu - co należy tu podkreślić- jego zamieszkania, ale tylko po spełnieniu pewnych warunków, tj. m.in. adresat musi być nieobecny w mieszkaniu i musi to być nieobecność w czasie samego doręczenia pisma. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że organ nie mógł uznać doręczenia stronie wezwania, w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 43, tj. dorosłemu domownikowi (synowi skarżącego) za prawidłowe. Wezwanie z dnia [...] stycznia 2010 r. nie zostało bowiem doręczone dorosłemu domownikowi w miejscu zamieszkania skarżącego, tylko w miejscowości [...] w okolicach sklepu gdzie listonosz spotkał syna skarżącego. Tym samym doręczenie wezwania w innym miejscu, niż miejsce zamieszkania skarżącego w trybie art. 43 k.p.a. było niemożliwe, skoro adresat tam nie zamieszkuje, a stanowi to jeden z warunków skuteczności tego doręczenia zastępczego. Brak prawidłowego doręczenia wezwania z dnia [...] stycznia 2010 r. adresatowi, tj. w sposób określony w przepisach k.p.a., oznacza, iż bieg terminu do uzupełnienia braków przedmiotowego wniosku nie rozpoczął w ogóle biegu, tym samym nie można było uznać, iż skarżący dokonując uzupełnienia wniosku w dniu [...] lutego 2010 r. zrobił to z uchybieniem terminu. Tym samym rozstrzygnięcie z [...] czerwca 2010 r. odmawiające przyznania pomocy, wskutek uzupełnienia braków wniosku po terminie, należało uznać za wadliwe, oparte na błędnych ustaleniach faktycznych - co do skuteczności i daty doręczenia wezwania z [...] stycznia 2010 r. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.