V SA/Wa 2103/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy R. K. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest młodym rolnikiem, od kwietnia 2005 r. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 33,05 ha słabej ziemi (własność) oraz o pow. 3,30 ha (ziemia dzierżawiona). Nie posiada stałego dochodu, gospodarstwo przekazali mu rodzice wraz ze starym, zniszczonym sprzętem. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyty, które pomagają mu spłacić rodzice, a jego jedyny dochód stanowią dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 33.000 zł za 2012 r. i ze sprzedaży 2 szt. bydła w wysokości 7000 zł - 8000 zł. Wydatki na prowadzenie gospodarstwa i remonty maszyn pochłaniają duże pieniądze, dlatego Skarżący zmuszony jest pożyczać pieniądze. Skarżący posiada ponadto stary wymagający remontu dom, nie posiada innych nieruchomości przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Ponadto Skarżący oświadczył, iż posiada zobowiązanie wobec rodzeństwa w kwocie 200.000 zł, nie wykonane od 2005 r. w całości, 18.000 zł zobowiązania wobec rodziców za kupno krów, od 2005 r. W związku z tym, iż złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 12 września 2014 r. wezwano go do dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów, wyznaczając termin 10 dni na wykonanie wezwania. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący oświadczył, że nie jest w stanie zgromadzić zaświadczeń i pism dokumentujących jego sytuację materialną w terminie wskazanym w wezwaniu, dlatego wniósł o jego przedłużenie do 15 listopada 2014 r. Skarżący ponownie opisał swoją sytuację majątkową, powtarzając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Referendarz sądowy ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie, przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W takich sprawach wpis sądowy jest stały i wynosi 100 zł, stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący oświadczył, że wskazany w wezwaniu termin jest zbyt krótki na uzupełnienie wniosku w zakresie wskazanym w wezwaniu. Dlatego wniósł o przedłużenie terminu do 15 listopada 2014 r. Odnosząc się do wniosku o przedłużenie terminu wskazać należy, że w wezwaniu skierowanych do Skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a. nałożono na Skarżącego obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających uiszczenie składek na ubezpieczenia KRUS, zapłatę podatku rolnego i leśnego oraz poniesienia kosztów remontu budynków, maszyn, z wyjaśnieniem, kto ponosił koszty naprawy maszyn rolniczych w wysokości 20.000 zł oraz kto ponosił koszty zakupu części wymiennych w wysokości 5.000 zł, jak również dowodów poniesienia kosztów zakupu nawozów i środków ochrony roślin. Ponadto, wezwanie dotyczyło wskazania i udokumentowania wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie, przedstawienia kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt w 2014r., z wyjaśnieniem, ile zwierząt zostało sprzedanych w 2014 r. i za jaką kwotę, decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku leśnego za 2014 rok, umów pożyczek zawartych z rodzeństwem (200.000 zł) oraz rodzicami (18.000 zł) lub złożenia przez pożyczkodawców oświadczeń o udzielonych Skarżącemu pożyczkach oraz wyjaśnienie w formie pisemnego oświadczenia czy, i w jaki sposób reguluje spłatę zadłużenia. W ocenie referendarza sądowego są to informacje niewymagające od Skarżącego konieczności podejmowania szczególnych starań w ich uzyskaniu. Dotyczą one przede wszystkim prowadzonego gospodarstwa, rodziny oraz dokumentów doręczanych Skarżącemu. Jedynymi dokumentami, których uzyskanie mogłoby ewentualnie być utrudnione były wyciągi bankowe i zaświadczenia o wysokości uzyskanych kredytów, warunkach ich spłaty. Dla ich uzyskania wystarczający jest wskazany w wezwaniu termin 10 dni. Zaznaczyć ponadto należy, że Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów oraz informacji wskazanych wezwaniu. Mając na uwadze, że Skarżący nie przedstawił dodatkowych dokumentów i oświadczeń, uznać należy, iż nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi Skarżący powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Podkreślić należy, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.