V SA/Wa 211/11

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej; postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący wystąpił - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż przychody z prowadzenia gospodarstwa rolnego są na tyle niskie, że nie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych, chyba że kosztem życia członków rodziny. Głównym źródłem utrzymania rodziny są środki z odstaw mleka z niedużej hodowli krów – miesięcznie około 1700-1800 zł. Dochody z upraw są nieduże i sezonowe – przełom lata i jesieni. Sprzedawana jest tylko część plonów, gdyż część jest przeznaczana na użytek gospodarstwa dla zwierząt. Posiadane oszczędności z ubiegłego roku (nieduże) przeznaczono na pomoc adwokacką. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i synem, zamieszkują w domu o pow. 120 m ². Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 8,67 ha, nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Ponadto skarżący oświadczył, iż sporą część rocznych przychodów pochłaniają zakupy paliwa do maszyn rolniczych, środków ochrony roślin, jak też rachunki za prąd. Spłacana jest również pożyczka w Banku S., w roku bieżącym do zimy musi być spłacone 6 000 zł, a dwóch kolejnych latach po 7 000zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż miesięczne wydatki rodziny wynoszą: wyżywienie – 800 zł, ubrania – 100 -150 zł, woda - 50 zł, prąd – 300 zł, zakup opału 125 zł (roczny wydatek 1500 zł). Skarżący uzyskuje dopłaty do upraw, w bieżącym roku wyniosły one 22 683 zł, z czego część tej kwoty (6 000 zł) zostaje przekazane osobom trzecim, gdyż część upraw prowadzona jest na dzierżawionym gruncie, za co właściciele mają udział w dopłatach. Skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych, gdyż dochody z hodowli krów i dopłat są wydawane bezpośrednio na zakupy paliwa do gospodarstwa, naprawę maszyn i urządzeń, spłatę zobowiązań, zakup materiału siewnego, środków ochrony roślin itp. Skarżący nie posiada, oprócz 17- letniego samochodu osobowego, żadnych przedmiotów wartościowych. Na potwierdzenie złożonych oświadczeń Skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o wysokości uzyskiwanych dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, kopie rachunku za prąd oraz umowy o kredyt obrotowy wraz harmonogramem spłat. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest trudna i uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 1500 zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych. Złożone oświadczenia i nadesłane dokumenty potwierdzają, iż wysokość dochodów w rodzinie skarżącego, składającej się z 3 osób wynosi obecnie około 2200 zł miesięcznie, co z uwzględnieniem wskazanych kosztów (wyżywienie, ubranie, woda, prąd, opał oraz raty kredytu) pozwala wyłącznie na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie posiada przy tym, żadnych oszczędności pieniężnych, a środki finansowe uzyskiwane z dopłat do upraw są w całości wykorzystywane w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Podobnie środki finansowe pochodzące z kredytu obrotowego są przeznaczane na bieżące potrzeby związane z produkcją rolną. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.