V SA/Wa 2118/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 14 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 14 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Spółka z o.o. F. z siedzibą w O. wystąpiła z wnioskiem sporządzonym na formularzu PPPr z dnia 26 września 2016 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że jej kapitał zakładowy wynosi ... zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi ... zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła ... zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada rachunku bankowego. Nie posiada środków pieniężnych ani środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Posiadane automaty do gier zostały zajęte przez urzędy celne, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik odmówił jej dokapitalizowania. Wskazano również, że trudności finansowe Spółki mają charakter trwały, istnieją od dłuższego czasu, co uniemożliwiło poczynienie oszczędności na poczet ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Zarządzeniem z dnia 28 września 2016 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowego oświadczenie poprzez nadesłanie określonych dokumentów finansowych. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone skarżącej Spółce w dniu 10 października 2016 r. (potwierdzenie - k. 74 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z 14 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie z 23 listopada 2016 r. Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego w całości poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od opłat sądowych. Strona wskazała, że wbrew stanowisku referendarza sądowego obecna sytuacja finansowa skarżącej spółki uzasadniała przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym. Podniosła, iż spółka wykazuje w swoich sprawozdaniach finansowych znaczne straty finansowe. W roku 2013 strata spółki wyniosła ... zł, zaś w roku 2014 – ... zł. Stan ten ma zatem charakter trwały i pogłębia się, co potwierdza sprawozdanie finansowe spółki za rok 2015, zgodnie z którym strata spółki wyniosła ... zł. Wskazała, iż skala prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, jak również przychód z niej uzyskiwany, nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Przychód jest kategorią bilansową i nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej; co najwyżej jest jednym z elementów (czynników), obrazujących kondycję podmiotów gospodarczych. Ponadto, spółka miała znaczny przychód, wobec czego winna być w znakomitej kondycji, a mimo lata obrotowe 2013 i 2014, jak również 2015 zamknęła ze znacznymi stratami. Co prawda spółka posiada majątek ruchomy (ujęty w wykazie środków trwałych), jednak składa się on niemal wyłącznie z urządzeń do gry, które - z uwagi na obecne uwarunkowania prawne, zwłaszcza wątpliwości niektórych organów co do skuteczności przepisów ustawy hazardowej - są trudno zbywalne. Jednocześnie część tego majątku, co prawda widniejąca w zestawieniu środków trwałych spółki, została zatrzymana przez urzędy celne lub została zajęta w toku prowadzonych egzekucji, wobec czego pozostaje poza sferą władania skarżącej spółki, przez co spółka nie tylko nie może ich spieniężyć, lecz również nie może z nich prowadzić działalności gospodarczej. Zdaniem Skarżącej referendarz sądowy zmarginalizował kwestię egzekucji prowadzonych przeciwko skarżącej spółce. Zajęciu uległ jedyny rachunek bankowy spółki. W toku egzekucji administracyjnych zajmowane są również urządzenia stanowiące jedyny majątek spółki, który służy spółce do prowadzenie przezeń działalności gospodarczej. Podniosła, że nie bez znaczenia dla możliwości finansowych skarżącego jest okoliczność, że łączna kwota samych tylko wpisów od skarg na decyzje w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kar pieniężnych, które spółka winna uiścić, wynosi obecnie ponad ... zł, zaś sama kwota wymagalnych kar pieniężnych ponad ... zł. Wskazała, że decyzją z dnia ... lipca 2016 r. Naczelnik ... w R. określił dla skarżącej spółki przybliżona kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) w łącznej kwocie ... zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku skarżącej spółki. Nałożenie na skarżącą spółkę obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w obecnej sytuacji majątkowej tej spółki oznacza de fato zamknięcie skarżącej spółki dostępu do drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). Skarżąca Spółka nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Przypomnieć zatem trzeba, iż ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że we przedmiotowym wniosku skarżąca spółka przedstawiła dane dotyczące jej aktualnej sytuacji majątkowej, które różniły się od oświadczeń składanych we wcześniejszych postępowaniach, a jednocześnie załączyła do skargi dokumenty odnoszące się do lat 2013-2014. Ponieważ na podstawie ww. dokumentów, a także dokumentów, które Spółka przedłożyła do zainicjowanych uprzednio postępowań nie można było dokonać oceny wniosku referendarz zasadnie wezwał ją do udokumentowania aktualnej sytuacji majątkowej. W związku z tym, że wnioskująca nie wykonała wezwania do złożenia dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową, referendarz sądowy nie miał możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Z tego względu referendarz zasadnie nie uwzględnił przedmiotowego wniosku. Podnoszone przez skarżącą w sprzeciwie kwestie nie znajdują potwierdzenia ponieważ skarżąca nie złożyła dokumentacji potwierdzającej jej sytuację majątkowa Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.